प्राणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनंजयम् ॥
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानो नामृष्यन्त नराधिप ॥
तांस् तु सर्वान् समानीय सर्वविद्यासु निष्ठितान् ॥
द्रोणः प्रहरणज्ञाने जिज्ञासुः पुरुषर्षभ ॥
कृत्रिमं भासम् आरोप्य वृक्षाग्रे शिल्पिभिः कृतम् ॥
अविज्ञातं कुमाराणां लक्ष्यभूतम् उपादिशत् ॥
द्रोण उवाच
शीघ्रं भवन्तः सर्वे वै धनूंष्य् आदाय सत्वराः ॥
भासम् एतं समुद्दिश्य तिष्ठन्तां संहितेषवः ॥
मद्वाक्यसमकालं च शिरो ऽस्य विनिपात्यताम् ॥
एकैकशो नियोक्ष्यामि तथा कुरुत पुत्रकाः ॥
prāṇādhikaṃ bhīmasenaṃ kṛtavidyaṃ dhanaṃjayam ||
dhārtarāṣṭrā durātmāno nāmṛṣyanta narādhipa ||
tāṃs tu sarvān samānīya sarvavidyāsu niṣṭhitān ||
droṇaḥ praharaṇajñāne jijñāsuḥ puruṣarṣabha ||
kṛtrimaṃ bhāsam āropya vṛkṣāgre śilpibhiḥ kṛtam ||
avijñātaṃ kumārāṇāṃ lakṣyabhūtam upādiśat ||
droṇa uvāca
śīghraṃ bhavantaḥ sarve vai dhanūṃṣy ādāya satvarāḥ ||
bhāsam etaṃ samuddiśya tiṣṭhantāṃ saṃhiteṣavaḥ ||
madvākyasamakālaṃ ca śiro 'sya vinipātyatām ||
ekaikaśo niyokṣyāmi tathā kuruta putrakāḥ ||
«Злонравные сыновья Дхритараштры не терпели Бхимасену, [сильного] более жизни, и искусного Дхананджаю, о владыка людей. Собрав же всех учеников, утвердившихся во всех науках, Дрона, желая испытать их в искусстве поражения, водрузил на вершину дерева искусственную птицу, сделанную мастерами, незаметно для царевичей, и указал её как цель». Дрона сказал: «Быстро, все вы, взяв луки, поспешно нацелившись на эту птицу, станьте с наложенными стрелами; и в миг моего слова голова её да будет сбита; одного за другим назначу — так и сделайте, сынки».
16780f25fda2 · published Jun 18, 2026, 5:52:39 PM UTC
Page between verses with
Здесь начинается знаменитое испытание меткости — урок сосредоточения. Знаменательно, что Дрона испытывает не силу, а внимание: цель мала и незрима, и попасть в неё может лишь предельно сосредоточенный. В этом видно притчу о духовной сосредоточенности (экаграта): как стрелок должен видеть лишь цель, так йогин и преданный должны видеть лишь Господа, отрешась от всего иного. Знаменательно и напоминание о злобе Кауравов, не терпящих Пандавов: на этом фоне испытание выявит и различие сердец. Так писание обращает воинское упражнение в наставление о сосредоточенности, готовя славный ответ Арджуны.