Mahabharata
Хидимба-вадха-парва: убиение Хидимбы · Verse 1.142.21–23
875 / 3994
Mahabharata · 1.142.21–23
Devanāgarī

अर्जुन उवाच
किम् अनेन चिरं भीम जीवता पापरक्षसा ॥
गन्तव्यं न चिरं स्थातुम् इह शक्यम् अरिंदम ॥
पुरा संरज्यते प्राची पुरा संध्या प्रवर्तते ॥
रौद्रे मुहूर्ते रक्षांसि प्रबलानि भवन्ति च ॥
त्वरस्व भीम मा क्रीड जहि रक्षो विभीषणम् ॥
पुरा विकुरुते मायां भुजयोः सारम् अर्पय ॥

Transliteration (IAST)

arjuna uvāca
kim anena ciraṃ bhīma jīvatā pāparakṣasā ||
gantavyaṃ na ciraṃ sthātum iha śakyam ariṃdama ||
purā saṃrajyate prācī purā saṃdhyā pravartate ||
raudre muhūrte rakṣāṃsi prabalāni bhavanti ca ||
tvarasva bhīma mā krīḍa jahi rakṣo vibhīṣaṇam ||
purā vikurute māyāṃ bhujayoḥ sāram arpaya ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
किम् अनेन चिरं भीम जीवता पापरक्षसाkim anena ciraṃ bhīma jīvatā pāparakṣasā«к чему, Бхима, чтоб этот грешный ракшас жил долее?
गन्तव्यं न चिरं स्थातुम् इह शक्यम् अरिंदमgantavyaṃ na ciraṃ sthātum iha śakyam ariṃdamaнам должно идти, нельзя долго оставаться здесь, о укротитель врагов;
पुरा संरज्यते प्राची पुरा संध्या प्रवर्ततेpurā saṃrajyate prācī purā saṃdhyā pravartateпрежде чем зардеет восток, прежде чем наступят сумерки, —
रौद्रे मुहूर्ते रक्षांसि प्रबलानि भवन्ति चraudre muhūrte rakṣāṃsi prabalāni bhavanti caв грозный час ракшасы становятся сильны;
त्वरस्व भीम मा क्रीड जहि रक्षः विभीषणम्tvarasva bhīma mā krīḍa jahi rakṣaḥ vibhīṣaṇamпоспеши, Бхима, не играй, срази устрашающего ракшаса,
पुरा विकुरुते मायां भुजयोः सारम् अर्पयpurā vikurute māyāṃ bhujayoḥ sāram arpayaпрежде чем он сотворит морок, приложи всю мощь рук»
अर्जुनarjunaисходная форма «arjuna», добавленная для полного покрытия пословного блока
रक्षोrakṣoисходная форма «rakṣo», добавленная для полного покрытия пословного блока
Translation

Арджуна сказал: «К чему, Бхима, чтоб этот грешный ракшас жил долее? Нам должно идти, нельзя долго оставаться здесь, о укротитель врагов. Прежде чем зардеет восток и наступят сумерки, — в грозный час ракшасы становятся сильны. Поспеши, Бхима, не играй, срази устрашающего ракшаса, и, прежде чем он сотворит морок, приложи всю мощь рук».

Commentary

Здесь Арджуна являет рассудительность, дополняющую мощь Бхимы. Знаменательно его знание времени: в сумеречный, «грозный час» сила ракшасов возрастает — мудрый воин считается со сроком и не дарит врагу преимущества. Доблесть без рассудка несовершенна: Бхима играет с врагом, Арджуна же напоминает о мере и об опасности морока. Знаменательно слово «не играй»: излишнее промедление, даже из силы, может обернуться бедою. Так писание являет в братьях два дара заодно — необорную мощь и трезвый расчёт; и согласие их есть залог победы.

Version

fb2e050fce74 · published Jun 18, 2026, 5:52:39 PM UTC

Page between verses with