Mahabharata · 1.223.1–2
॥
Devanāgarī
जरितारिर् उवाच
पुरतः कृच्छ्रकालस्य धीमाञ् जागर्ति पूरुषः ॥
स कृच्छ्रकालं संप्राप्य व्यथां नैवैति कर्हि चित् ॥
यस् तु कृच्छ्रम् असंप्राप्तं विचेता नावबुध्यते ॥
स कृच्छ्रकाले व्यथितो न प्रजानाति किं चन ॥
Transliteration (IAST)
jaritārir uvāca
purataḥ kṛcchrakālasya dhīmāñ jāgarti pūruṣaḥ ||
sa kṛcchrakālaṃ saṃprāpya vyathāṃ naivaiti karhi cit ||
yas tu kṛcchram asaṃprāptaṃ vicetā nāvabudhyate ||
sa kṛcchrakāle vyathito na prajānāti kiṃ cana ||
Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पुरतः कृच्छ्रकालस्य धीमान् जागर्ति पूरुषःpurataḥ kṛcchrakālasya dhīmān jāgarti pūruṣaḥ«до наступления часа беды разумный муж бодрствует [настороже];
सः कृच्छ्रकालं संप्राप्य व्यथां न एव एति कर्हि चित्saḥ kṛcchrakālaṃ saṃprāpya vyathāṃ na eva eti karhi citон, достигнув часа беды, не приходит в смятение никогда;
यः तु कृच्छ्रम् असंप्राप्तं विचेताः न अवबुध्यतेyaḥ tu kṛcchram asaṃprāptaṃ vicetāḥ na avabudhyateа кто, неразумный, не примечает [ещё] не наступившей беды,
सः कृच्छ्रकाले व्यथितः न प्रजानाति किं चनsaḥ kṛcchrakāle vyathitaḥ na prajānāti kiṃ canaтот в час беды, смятённый, не ведает ничего»;
Translation
Джаритари сказал: «До наступления часа беды разумный муж бодрствует настороже; он, достигнув часа беды, не приходит в смятение никогда; а кто, неразумный, не примечает ещё не наступившей беды, тот в час беды, смятённый, не ведает ничего».
Commentary
Version
320f5d8793e9 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC
Page between verses with
Здесь восхваляется предусмотрительность мудрого. Знаменательно изречение: разумный бодрствует до беды и оттого не теряется в ней: предвидение хранит от смятения. Бдительность и трезвение — щит против внезапных бедствий. Так писание являет мудрость предусмотрения; и сей урок изречён детьми пред лицом смерти.