Mahabharata
Сабхакрия-парва: освящение дворца и собрание мудрецов и царей · Verse 2.4.18–20
1955 / 3756
Mahabharata · 2.4.18–20
Devanāgarī

तथैव क्षत्रियश्रेष्ठा धर्मराजम् उपासते ॥
श्रीमान् महात्मा धर्मात्मा मुञ्जकेतुर् विवर्धनः ॥
संग्रामजिद् दुर्मुखश् च उग्रसेनश् च वीर्यवान् ॥
कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश् चापराजितः ॥
काम्बोजराजः कमलः कम्पनश् च महाबलः ॥
सततं कम्पयाम् आस यवनान् एक एव यः ॥
यथासुरान् कालकेयान् देवो वज्रधरस् तथा ॥

Transliteration (IAST)

tathaiva kṣatriyaśreṣṭhā dharmarājam upāsate ||
śrīmān mahātmā dharmātmā muñjaketur vivardhanaḥ ||
saṃgrāmajid durmukhaś ca ugrasenaś ca vīryavān ||
kakṣasenaḥ kṣitipatiḥ kṣemakaś cāparājitaḥ ||
kāmbojarājaḥ kamalaḥ kampanaś ca mahābalaḥ ||
satataṃ kampayām āsa yavanān eka eva yaḥ ||
yathāsurān kālakeyān devo vajradharas tathā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तथा एव क्षत्रिय-श्रेष्ठाःtathā eva kṣatriya-śreṣṭhāḥтак же и лучшие из кшатриев
धर्म-राजम् उपासतेdharma-rājam upāsateпочитают Дхармараджу:
श्रीमान् महात्मा धर्म-आत्माśrīmān mahātmā dharma-ātmāславный, великий духом, праведный
मुञ्जकेतुः विवर्धनःmuñjaketuḥ vivardhanaḥМунджакету, Вивардхана,
संग्रामजित् दुर्मुखः चsaṃgrāmajit durmukhaḥ caСанграмаджит, Дурмукха,
उग्रसेनः च वीर्यवान्ugrasenaḥ ca vīryavānи доблестный Уграсена,
कक्षसेनः क्षिति-पतिःkakṣasenaḥ kṣiti-patiḥКакшасена, владыка земли,
क्षेमकः च अपराजितःkṣemakaḥ ca aparājitaḥКшемака непобедимый,
काम्बोज-राजः कमलःkāmboja-rājaḥ kamalaḥцарь Камбоджи Камала,
कम्पनः च महा-बलःkampanaḥ ca mahā-balaḥи Кампана многосильный,
सततम् कम्पयाम् आस यवनान्satatam kampayām āsa yavanānчто постоянно заставлял трепетать яванов
एकः एव यःekaḥ eva yaḥодин-единственный,
यथा असुरान् कालकेयान्yathā asurān kālakeyānкак асуров-калакеев
देवः वज्र-धरः तथाdevaḥ vajra-dharaḥ tathāбог-громодержец [Индра];
Translation

«Так же и лучшие из кшатриев почитают Дхармараджу: славный, великий духом, праведный Мунджакету, Вивардхана, Санграмаджит, Дурмукха, доблестный Уграсена, Какшасена — владыка земли, непобедимый Кшемака, царь Камбоджи Камала и многосильный Кампана, что один заставлял трепетать яванов, как громодержец-бог — асуров-калакеев».

Commentary

Здесь к мудрецам присоединяются сильнейшие из земли. Знаменательно, что вся доблесть мира склоняется почтить праведного царя: где власть служит дхарме, там и герои находят достойного, кому воздать почёт. Так писание являет единение силы вокруг праведности; и перечень владык продолжается.

Version

ee428a1e0766 · published Jun 16, 2026, 12:15:00 PM UTC

Page between verses with