Mahabharata
Локапала-сабхакхьяна: собрание Ямы · Verse 2.8.26–29
2041 / 3756
Mahabharata · 2.8.26–29
Devanāgarī

अगस्त्यो ऽथ मतङ्गश् च कालो मृत्युस् तथैव च ॥
यज्वानश् चैव सिद्धाश् च ये च योगशरीरिणः ॥
अग्निष्वात्ताश् च पितरः फेनपाश् चोष्मपाश् च ये ॥
स्वधावन्तो बर्हिषदो मूर्तिमन्तस् तथापरे ॥
कालचक्रं च साक्षाच् च भगवान् हव्यवाहनः ॥
नरा दुष्कृतकर्माणो दक्षिणायनमृत्यवः ॥
कालस्य नयने युक्ता यमस्य पुरुषाश् च ये ॥
तस्यां शिंशपपालाशास् तथा काशकुशादयः ॥
उपासते धर्मराजं मूर्तिमन्तो निरामयाः ॥

Transliteration (IAST)

agastyo 'tha mataṅgaś ca kālo mṛtyus tathaiva ca ||
yajvānaś caiva siddhāś ca ye ca yogaśarīriṇaḥ ||
agniṣvāttāś ca pitaraḥ phenapāś coṣmapāś ca ye ||
svadhāvanto barhiṣado mūrtimantas tathāpare ||
kālacakraṃ ca sākṣāc ca bhagavān havyavāhanaḥ ||
narā duṣkṛtakarmāṇo dakṣiṇāyanamṛtyavaḥ ||
kālasya nayane yuktā yamasya puruṣāś ca ye ||
tasyāṃ śiṃśapapālāśās tathā kāśakuśādayaḥ ||
upāsate dharmarājaṃ mūrtimanto nirāmayāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अगस्त्यः अथ मतङ्गः चagastyaḥ atha mataṅgaḥ caАгастья, затем Матанга,
कालः मृत्युः तथा एव चkālaḥ mṛtyuḥ tathā eva caКала [Время] и Мритью [Смерть],
यज्वानः च एव सिद्धाः चyajvānaḥ ca eva siddhāḥ caи жертвователи, и сиддхи,
ये च योग-शरीरिणःye ca yoga-śarīriṇaḥи те, чьё тело [сотворено] йогою;
अग्निष्वात्ताः च पितरःagniṣvāttāḥ ca pitaraḥи предки-агнишватты,
फेनपाः च उष्मपाः च येphenapāḥ ca uṣmapāḥ ca yeпенапы и ушмапы,
स्वधा-वन्तः बर्हिषदःsvadhā-vantaḥ barhiṣadaḥсвадхаванты, бархишады,
मूर्ति-मन्तः तथा अपरेmūrti-mantaḥ tathā apareи иные, воплощённые;
काल-चक्रम् च साक्षात् चkāla-cakram ca sākṣāt caи колесо Времени воочию,
भगवान् हव्य-वाहनःbhagavān havya-vāhanaḥи владыка Хавьявахана [Агни],
नराः दुष्कृत-कर्माणःnarāḥ duṣkṛta-karmāṇaḥлюди дурных деяний,
दक्षिण-अयन-मृत्यवःdakṣiṇa-ayana-mṛtyavaḥумершие в южном пути [солнца],
कालस्य नयने युक्ताःkālasya nayane yuktāḥприставленные к ведению [душ] Временем,
यमस्य पुरुषाः च येyamasya puruṣāḥ ca yeи те, кто слуги Ямы;
तस्याम् शिंशप-पालाशाःtasyām śiṃśapa-pālāśāḥв ней [деревья] шиншапа и палаша,
तथा काश-कुश-आदयःtathā kāśa-kuśa-ādayaḥа также каша, куша и прочие [травы],
उपासते धर्म-राजम्upāsate dharma-rājamпочитают Дхармараджу,
मूर्ति-मन्तः निरामयाःmūrti-mantaḥ nirāmayāḥвоплощённые, без недугов;
Translation

«Агастья, Матанга, Время и Смерть, жертвователи и сиддхи, и те, чьё тело сотворено йогою; предки-агнишватты, пенапы, ушмапы, свадхаванты, бархишады и иные воплощённые; колесо Времени воочию и владыка Агни, люди дурных деяний, умершие в южном пути [солнца], приставленные Временем к ведению [душ], и слуги Ямы; и [сами деревья] шиншапа, палаша, каша, куша и прочие, воплощённые и невредимые, — [все] почитают Дхармараджу».

Commentary

Здесь при Яме предстают Время и Смерть, пути ушедших и слуги воздаяния. Знаменательно, что названы и «люди дурных деяний»: пред судией сходятся и праведные, и грешные — никто не минует ответа. Так писание являет неотвратимость суда над всяким делом; и далее — о величии самой залы.

Version

cead55ffff5c · published Jun 16, 2026, 12:35:00 PM UTC

Page between verses with