उपनिषद्
Муктика-упанишадаMuktikā 1.sc
1733 / 9568
Linuxपन्ने पलटें
उपनिषद् · Muktikā 1.sc
देवनागरी

मुमुक्षवः पुरुषाः साधनचतुष्टयसम्पन्नाः श्रद्धावन्तः सुकुलभवं श्रोत्रियं शास्त्रवात्सल्यगुणवन्तमकुटिलं सर्वभूतहितेरतं दयासमुद्रं सद्गुरुं विधिवदुपसंगम्योपहारपाणयोऽष्टोत्तरशतोपनिषदं विधिवदधीत्य श्रवणमनननिदिध्यासनानि नैरन्तर्येण कृत्वा प्रारब्धक्षयाद्देहत्रयभंगं प्राप्योपाधिविनिर्मुक्तघटाकाशवत्परिपूर्णता विदेहमुक्तिः । सैव कैवल्यमुक्तिरिति । अत एव ब्रह्मलोकस्था अपि ब्रह्ममुखाद्वेदान्तश्रवणादि कृत्वा तेन सह कैवल्यं लभन्ते । अतः सर्वेषां कैवल्यमुक्तिर्ज्ञानमात्रेणोक्ता । न कर्मसांख्ययोगोपासनादिभिरित्युपनिषत्

लिप्यंतरण (IAST)

mumukṣavaḥ puruṣāḥ sādhanacatuṣṭayasampannāḥ śraddhāvantaḥ sukulabhavaṃ śrotriyaṃ śāstravātsalyaguṇavantamakuṭilaṃ sarvabhūtahiterataṃ dayāsamudraṃ sadguruṃ vidhivadupasaṃgamyopahārapāṇayo'ṣṭottaraśatopaniṣadaṃ vidhivadadhītya śravaṇamanananididhyāsanāni nairantaryeṇa kṛtvā prārabdhakṣayāddehatrayabhaṃgaṃ prāpyopādhivinirmuktaghaṭākāśavatparipūrṇatā videhamuktiḥ | saiva kaivalyamuktiriti | ata eva brahmalokasthā api brahmamukhādvedāntaśravaṇādi kṛtvā tena saha kaivalyaṃ labhante | ataḥ sarveṣāṃ kaivalyamuktirjñānamātreṇoktā | na karmasāṃkhyayogopāsanādibhirityupaniṣat

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मुमुक्षवः पुरुषाःmumukṣavaḥ puruṣāḥpeople seeking freedom
साधन-चतुष्टय-सम्पन्नाःsādhana-catuṣṭaya-sampannāḥendowed with the fourfold means
श्रद्धावन्तः सु-कुल-भवं श्रोत्रियंśraddhāvantaḥ su-kula-bhavaṃ śrotriyaṃhaving faith, having approached one of good family and well-versed
शास्त्र-वात्सल्य-गुणवन्तम् अ-कुटिलम्śāstra-vātsalya-guṇavantam a-kuṭilamfond of scripture, virtuous, guileless
सर्व-भूत-हिते-रतं दया-समुद्रंsarva-bhūta-hite-rataṃ dayā-samudraṃintent on the good of all beings, an ocean of compassion
सत्-गुरुं विधिवत् उपसंगम्यsat-guruṃ vidhivat upasaṃgamyaa true teacher, duly approached
अष्ट-उत्तर-शत-उपनिषदंaṣṭa-uttara-śata-upaniṣadaṃthe hundred and eight upaniṣads
विधिवत् अधीत्यvidhivat adhītyahaving duly studied
श्रवण-मनन-निदिध्यासनानिśravaṇa-manana-nididhyāsanānihearing, reflection, and assimilation
नैरन्तर्येण कृत्वाnairantaryeṇa kṛtvāhaving performed without break
उपाधि-विनिर्मुक्त-घट-आकाश-वत्upādhi-vinirmukta-ghaṭa-ākāśa-vatlike the space of a pot, freed from its limiting condition
परिपूर्णता विदेह-मुक्तिःparipūrṇatā videha-muktiḥcompleteness is bodiless liberation
अनुवाद

«People seeking freedom, endowed with the fourfold means, having faith — having duly approached, with gifts in hand, a true teacher, of good family and well-versed, fond of scripture, guileless, intent on the good of all beings, an ocean of compassion — and having duly studied the hundred and eight upaniṣads, and performing hearing, reflection, and assimilation without break, upon the exhaustion of what has begun attain the dissolution of the three bodies; and completeness, like the space of a pot freed from its limiting condition, is bodiless liberation. This itself is liberation-aloneness. Hence those too who dwell in the world of Brahmā, having heard vedānta from the mouth of Brahmā, attain aloneness together with him. Thus liberation-aloneness for all is declared by knowledge alone, and not by deeds, sāṅkhya, yoga, and worship».

संस्करण

66c7882e64b4 · प्रकाशित 12 अग॰ 2026, 5:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से