तल्-लिङ्गं भगवान् शम्भुर् ज्योति-रूपः सनातनः या योनिः सापरा शक्तिः कामो बीजं महद् धरेः
tal-liṅgaṃ bhagavān śambhur jyoti-rūpaḥ sanātanaḥ yā yoniḥ sāparā śaktiḥ kāmo bījaṃ mahad dhareḥ
Тот линга — владыка Шамбху, светозарный и вечный; та йони — низшая шакти; а кама — семя, махат, исходящее от Хари.
ननु कुत्रापि शिव-शक्त्योः कारणता श्रूयते, तत्र विराड्-वर्णनवत् कल्पनयेति तद्-अङ्ग-विशेषत्वेनाह - तल्-लिङ्गम् इति । यस्यायुतायुतांशांशे विश्व-शक्तिर् इयं स्थिता इति विष्णु-पुराणानुसारेण प्रपञ्चात्मनस् तस्यमहा-भगवद्-अंशस्य स्वांश-ज्योतिर्-आच्छन्नत्वाद् अप्रकट-रूपस्य पुरुषस्य लिङ्गं लिङ्ग-स्थानीयः यः प्रपञ्चोत्पादकोऽंशः स एव शम्भुः । अन्यस् तु तद्-आविर्भाव-विशेषत्वाद् एव शम्भुर् उच्यते इत्य् अर्थः । वक्ष्यते च क्षीरं यथा दधि-विकार-विशेष-योगाद् सञ्जायते न तु ततः पृथग् अस्ति हेतोर् इत्य् आदि ।
तथा तस्य वीर्यावधान-स्थान-रूपाया मायाया अप्य् अप्रकट-रूपाया या योनिर् योनि-स्थानीयोऽंशः सैवापरा प्रधानाख्या शक्तिर् इति पूर्ववत् । तत्र च हरेस् तस्य पुरुषाख्य-हर्य्-अंशस्य कामो भवति सृष्ट्य्-अर्थं तद्-दिदिऋक्षा जायते इत्य् अर्थः । ततश् च महद् इति स-जीव-महत्-तत्त्व-रूपं तु मायायाम् इति तृतीयाच् च ॥ 8 ॥
nanu kutrāpi śiva-śaktyoḥ kāraṇatā śrūyate, tatra virāḍ-varṇanavat kalpanayeti tad-aṅga-viśeṣatvenāha - tal-liṅgam iti | yasyāyutāyutāṃśāṃśe viśva-śaktir iyaṃ sthitā iti viṣṇu-purāṇānusāreṇa prapañcātmanas tasyamahā-bhagavad-aṃśasya svāṃśa-jyotir-ācchannatvād aprakaṭa-rūpasya puruṣasya liṅgaṃ liṅga-sthānīyaḥ yaḥ prapañcotpādako'ṃśaḥ sa eva śambhuḥ | anyas tu tad-āvirbhāva-viśeṣatvād eva śambhur ucyate ity arthaḥ | vakṣyate ca kṣīraṃ yathā dadhi-vikāra-viśeṣa-yogād sañjāyate na tu tataḥ pṛthag asti hetor ity ādi |
tathā tasya vīryāvadhāna-sthāna-rūpāyā māyāyā apy aprakaṭa-rūpāyā yā yonir yoni-sthānīyo'ṃśaḥ saivāparā pradhānākhyā śaktir iti pūrvavat | tatra ca hares tasya puruṣākhya-hary-aṃśasya kāmo bhavati sṛṣṭy-arthaṃ tad-didiṛkṣā jāyate ity arthaḥ | tataś ca mahad iti sa-jīva-mahat-tattva-rūpaṃ tu māyāyām iti tṛtīyāc ca || 8 ||
730782befe63 · опубликовано 29 июл. 2026 г., 17:34:18 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
— Но ведь кое-где слышно о причинности Шивы и его силы; там она измышлена, как при описании вирата?
— На это он говорит о нём как об особой Его части, словом «тал-лингам». Согласно «Вишну-пуране» — «в части части десятков тысяч кого пребывает эта сила вселенной» — у Него, души мироздания, у части Маха-Бхагавана, у Пуруши, чей облик не явлен, поскольку сокрыт светом собственных Его частей, «линга» есть та стоящая на месте линги часть, что порождает мироздание; она-то и есть Шамбху. Иной же зовётся Шамбху лишь как особое его проявление; таков смысл. И будет сказано: «Как молоко от особой перемены рождается простоквашей, но не существует отдельно от неё, от причины» — и далее.
Так же и у майи, чей облик тоже не явлен, — у той, что есть место вложения Его семени, — «йони» есть часть, стоящая на месте лона; она-то и есть низшая сила, именуемая прадханой; так же, как и прежде.
И там у Хари, у той Его части, что именуется Пурушей, бывает «кама»: ради творения рождается желание видеть; таков смысл. И оттого — «махат»: «в виде махат-таттвы вместе с дживами», «в майю», — и так из Третьей песни.