Dig-darśinī ṭīkā de Jīva Gosvāmī
Dig-darśinī ṭīkā, Chapter Five5.43
43 / 62
Dig-darśinī ṭīkā de Jīva Gosvāmī · 5.43
Devanāgarī

गोलोक-नाम्नि निज-धाम्नि तले च तस्य देवी-महेश-हरि-धामसु तेषु तेषु ते ते प्रभाव-निचया विहिताश् च येन गोविन्दम् आदि-पुरुषं तम् अहं भजामि

Transliteración (IAST)

goloka-nāmni nija-dhāmni tale ca tasya devī-maheśa-hari-dhāmasu teṣu teṣu te te prabhāva-nicayā vihitāś ca yena govindam ādi-puruṣaṃ tam ahaṃ bhajāmi

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
गोलोक-नाम्नि निज-धाम्निgoloka-nāmni nija-dhāmniв собственной обители, зовомой Голокой; в своём жилище по имени Голока
तले च तस्यtale ca tasyaи ниже её; а также под нею
देवी-महेश-हरि-धामसुdevī-maheśa-hari-dhāmasuв обителях Деви, Махеши и Хари; в жилищах Богини, Великого владыки и Хари
तेषु तेषुteṣu teṣuв тех и в тех; во всех этих
ते ते प्रभाव-निचयाte te prabhāva-nicayāте и те сонмы могуществ; всякие скопления величия
विहिताश् च येनvihitāś ca yenaкем установлены; кем учреждены
गोविन्दम् आदि-पुरुषंgovindam ādi-puruṣaṃГовинду, изначального Пурушу; Говинду, первого Мужа
तम् अहं भजामिtam ahaṃ bhajāmiЕму я поклоняюсь; Его я почитаю
Traducción

Кем установлены все эти сонмы могуществ — и в собственной Его обители, называемой Голокой, и ниже её, в обителях Деви, Махеши и Хари, — Говинде, изначальному Пуруше, я поклоняюсь.

Dig-darśinī ṭīkā of Jīva Gosvāmī
Devanāgarī

तद् इदं प्रपञ्च-गतं माहात्म्यम् उक्त्वा निज-धाम-गत-माहात्म्यम् आह गोलोकेति । देवी-महेशेत्य्-आदि-गणनं व्युत्क्रमेण ज्ञेयम् । देव्य्-आदीनां यथोत्तर-मूर्धार्ध-प्रभवत्वात् तल्-लोकानाम् ऊर्ध्वोर्ध्व-भावित्वम् इति । गोलोकस्य सर्वोर्ध्व-गामित्वं व्यापकत्वं च व्यवस्थापितम् अस्ति । भुवि प्रकाशमानस्य वृन्दावनस्य तु तेनाभेदः पूर्वत्र दर्शितः ।

स तु लोकस् त्वया कृष्ण सीदमानः कृतात्मना । धृतो धृतिमता वीर निघन्तोप्दद्रवान् गवाम् ॥ इति ।

इत्य् अनेनाभेदेनैव हि गोलोक एव निवसतीत्य् एव-कारः संघटते । यतो भुवि प्रकाशमानेऽस्मिन् वृन्दावनेऽपि तस्य नित्य-विहारित्वं श्रूयते । यथा आदि-वाराहे -

वृन्दावनं द्वादशमं वृन्दया परिरक्षितम् ।

हरिणाधिष्ठितं तच् च ब्रह्म-रुद्रादि-सेवितम् ॥

तत्र च विशेषतः -

कृष्ण-क्रीडा-सेतु-बन्धं महापातक-नाशनम् ।

वलभीं तत्र क्रीडार्थं कृत्वा देवो गदाधरः ॥

गोपकैः सहितस् तत्र क्षणम् एकं दिने दिने । तत्रैव रमणार्थं हि नित्य-कालं स गच्छति ॥ इति ।

अतैव गौतमीये श्री-नारद उवाच --

किम् इदं द्वादशाभिख्यं वृन्दारण्यं विशाम्पते ।

श्रोतुम् इच्छामि भगवन् यदि योगोऽस्मि मे वद ॥

श्री-कृष्ण उवाच --

इदं वृन्दावनं रम्यं मम धामैव केवलम् ।

अत्र ये पशवः पक्षि-वृक्षा कीटा नरामराः ।

ये वसन्ति ममाधिष्ण्ये मृता यान्ति ममालयम् ॥

अत्र या गोप-कन्याश् च निवसन्ति ममालये ।

योगिन्यस् ता मया नित्यं मम सेवा-परायणाः ॥

पञ्च-योजनम् एवास्ति वनं मे देह-रूपकम् ।

कालिन्दीयं सुषुम्नाख्या परमामृत-वाहिनी ॥

अत्र देवाश् च भूतानि वर्तन्ते सूक्ष्म-रूपतः ।

सर्व-देव-मयश् चाहं न त्यजामि वनं क्वचित् ॥

आविर्भावस् तिरोभावो भवेन् मे ऽत्र युगे युगे ।

तेजो-मयम् इदं रम्यम् अदृश्यं चर्म-चक्षुषा ॥ इति

एतद्-रूपम् एवाश्रित्य वाराहादौ ते नित्य-कदम्बादयो वर्णिताः । तस्माद् अदृश्यमानस्यैव वृन्दावनस्य अस्मद्-अदृश्य तादृश-प्रकाश-विशेष एव गोलोक इति लब्धम् । यदा चास्मद्-दृश्यमाने प्रकाशे स-परिकरः श्री-कृष्ण आविर्भवति तदैव तस्यावतार उच्यते । तदैव च रस-विशेष-पोषाय संयोग-विरहः, पुनः संयोगादिमय-विचित्र-लीला-पारदार्यादि-व्यवहारश् च गम्यते । यदा तु यथात्र यथा वान्यत्र तन्त्र-यामल-संहिता-पञ्चरात्रादिषु तथा दिग्-दर्शनेन विशेषा ज्ञेयाः । तथा च दशमे जयति जननिवासो देवकी जन्म-वादः इत्य् आदि । तथा च पाद्मे निर्वाण-खण्डे श्री-भगवद्-व्यास-वाक्ये -

पश्य त्वं दर्शयिष्यामि स्वरूपं वेद-गोपितम् ।

ततोऽपश्यम् अहं भूप बालं कालाम्बुद-प्रभम् ॥

गोप-कन्यावृतं गोपं हसन्तं गोप-बालकैः ॥ इति ।

अनेन अत्र या गोप-कन्याश् चेति पूर्वोक्तेन च अनालब्ध-स्त्री-धर्म-वयस्कतादि-बोधकेन कन्या-पदेन तासाम् अन्यादृशत्वं निराक्रियते । तथा च गौतमीये चतुर्थाध्याये - अथ वृन्दावनं ध्यायेत् इत्य् आरभ्य तद्-ध्यानं -

स्वर्गाद् इव परिभ्रष्ट कन्यका-शत-मण्डितम् ।

गोप-वत्स-गणाकीर्णं वृक्ष-षण्डैश् च मण्डितम् ॥

गोप-कन्या-सहस्रैस् तु पद्म-पत्रायतेक्षणैः । अर्चितं भाव-कुसुमैस् त्रैलोक्यैक-गुरुं परम् ॥ इत्य् आदि ।

तद्-दर्शनादिकारी च दर्शितस् तत्रैव सद्-आचार-प्रसङ्गे -

अहर्-निशं जपेन् मन्त्रं मन्त्री नियत-मानसः । स पश्यति न सन्देहो गोप-वेश-धरं हरिम् ॥ इति ।

अतैव तापन्यां ब्रह्म-वाक्यम् - तद् उ होवाच ब्रह्मणोऽसाव् अनवरतं मे ध्यातः स्तुतः । परार्धान्ते सोऽबुध्यत । गोपवेशो मे पुरुषः पुरस्ताद् आविर्बभूव ॥ इति तस्मात् क्षीरोद-शाय्य् आद्य्-अवतारतया तस्य यत् कथनं तत् तु तद्-अंशानां तत्र प्रवेशापेक्षया अलम् अतिविस्तरेण श्री-कृष्ण-सन्दर्भे दर्शित-चरेण ॥ 43 ॥

Transliteración (IAST)

tad idaṃ prapañca-gataṃ māhātmyam uktvā nija-dhāma-gata-māhātmyam āha goloketi | devī-maheśety-ādi-gaṇanaṃ vyutkrameṇa jñeyam | devy-ādīnāṃ yathottara-mūrdhārdha-prabhavatvāt tal-lokānām ūrdhvordhva-bhāvitvam iti | golokasya sarvordhva-gāmitvaṃ vyāpakatvaṃ ca vyavasthāpitam asti | bhuvi prakāśamānasya vṛndāvanasya tu tenābhedaḥ pūrvatra darśitaḥ |

sa tu lokas tvayā kṛṣṇa sīdamānaḥ kṛtātmanā | dhṛto dhṛtimatā vīra nighantopdadravān gavām || iti |

ity anenābhedenaiva hi goloka eva nivasatīty eva-kāraḥ saṃghaṭate | yato bhuvi prakāśamāne'smin vṛndāvane'pi tasya nitya-vihāritvaṃ śrūyate | yathā ādi-vārāhe -

vṛndāvanaṃ dvādaśamaṃ vṛndayā parirakṣitam |

hariṇādhiṣṭhitaṃ tac ca brahma-rudrādi-sevitam ||

tatra ca viśeṣataḥ -

kṛṣṇa-krīḍā-setu-bandhaṃ mahāpātaka-nāśanam |

valabhīṃ tatra krīḍārthaṃ kṛtvā devo gadādharaḥ ||

gopakaiḥ sahitas tatra kṣaṇam ekaṃ dine dine | tatraiva ramaṇārthaṃ hi nitya-kālaṃ sa gacchati || iti |

ataiva gautamīye śrī-nārada uvāca --

kim idaṃ dvādaśābhikhyaṃ vṛndāraṇyaṃ viśāmpate |

śrotum icchāmi bhagavan yadi yogo'smi me vada ||

śrī-kṛṣṇa uvāca --

idaṃ vṛndāvanaṃ ramyaṃ mama dhāmaiva kevalam |

atra ye paśavaḥ pakṣi-vṛkṣā kīṭā narāmarāḥ |

ye vasanti mamādhiṣṇye mṛtā yānti mamālayam ||

atra yā gopa-kanyāś ca nivasanti mamālaye |

yoginyas tā mayā nityaṃ mama sevā-parāyaṇāḥ ||

pañca-yojanam evāsti vanaṃ me deha-rūpakam |

kālindīyaṃ suṣumnākhyā paramāmṛta-vāhinī ||

atra devāś ca bhūtāni vartante sūkṣma-rūpataḥ |

sarva-deva-mayaś cāhaṃ na tyajāmi vanaṃ kvacit ||

āvirbhāvas tirobhāvo bhaven me 'tra yuge yuge |

tejo-mayam idaṃ ramyam adṛśyaṃ carma-cakṣuṣā || iti

etad-rūpam evāśritya vārāhādau te nitya-kadambādayo varṇitāḥ | tasmād adṛśyamānasyaiva vṛndāvanasya asmad-adṛśya tādṛśa-prakāśa-viśeṣa eva goloka iti labdham | yadā cāsmad-dṛśyamāne prakāśe sa-parikaraḥ śrī-kṛṣṇa āvirbhavati tadaiva tasyāvatāra ucyate | tadaiva ca rasa-viśeṣa-poṣāya saṃyoga-virahaḥ, punaḥ saṃyogādimaya-vicitra-līlā-pāradāryādi-vyavahāraś ca gamyate | yadā tu yathātra yathā vānyatra tantra-yāmala-saṃhitā-pañcarātrādiṣu tathā dig-darśanena viśeṣā jñeyāḥ | tathā ca daśame jayati jananivāso devakī janma-vādaḥ ity ādi | tathā ca pādme nirvāṇa-khaṇḍe śrī-bhagavad-vyāsa-vākye -

paśya tvaṃ darśayiṣyāmi svarūpaṃ veda-gopitam |

tato'paśyam ahaṃ bhūpa bālaṃ kālāmbuda-prabham ||

gopa-kanyāvṛtaṃ gopaṃ hasantaṃ gopa-bālakaiḥ || iti |

anena atra yā gopa-kanyāś ceti pūrvoktena ca anālabdha-strī-dharma-vayaskatādi-bodhakena kanyā-padena tāsām anyādṛśatvaṃ nirākriyate | tathā ca gautamīye caturthādhyāye - atha vṛndāvanaṃ dhyāyet ity ārabhya tad-dhyānaṃ -

svargād iva paribhraṣṭa kanyakā-śata-maṇḍitam |

gopa-vatsa-gaṇākīrṇaṃ vṛkṣa-ṣaṇḍaiś ca maṇḍitam ||

gopa-kanyā-sahasrais tu padma-patrāyatekṣaṇaiḥ | arcitaṃ bhāva-kusumais trailokyaika-guruṃ param || ity ādi |

tad-darśanādikārī ca darśitas tatraiva sad-ācāra-prasaṅge -

ahar-niśaṃ japen mantraṃ mantrī niyata-mānasaḥ | sa paśyati na sandeho gopa-veśa-dharaṃ harim || iti |

ataiva tāpanyāṃ brahma-vākyam - tad u hovāca brahmaṇo'sāv anavarataṃ me dhyātaḥ stutaḥ | parārdhānte so'budhyata | gopaveśo me puruṣaḥ purastād āvirbabhūva || iti tasmāt kṣīroda-śāyy ādy-avatāratayā tasya yat kathanaṃ tat tu tad-aṃśānāṃ tatra praveśāpekṣayā alam ativistareṇa śrī-kṛṣṇa-sandarbhe darśita-careṇa || 43 ||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तद् इदं प्रपञ्च-गतं माहात्म्यम् उक्त्वाtad idaṃ prapañca-gataṃ māhātmyam uktvāсказав о величии Его в мироздании
निज-धाम-गत-माहात्म्यम् आहnija-dhāma-gata-māhātmyam āhaон излагает величие Его в собственной обители
गोलोकेतिgoloketiсловом «голока»
देवी-महेशेत्य्-आदि-गणनंdevī-maheśety-ādi-gaṇanaṃперечисление «Деви, Махеша» и далее
व्युत्क्रमेण ज्ञेयम्vyutkrameṇa jñeyamдолжно знать в обратном порядке
देव्य्-आदीनांdevy-ādīnāṃу Деви и прочих
यथोत्तर-मूर्धार्ध-प्रभवत्वात्yathottara-mūrdhārdha-prabhavatvātпоскольку каждый следующий исходит от верхней половины
तल्-लोकानाम् ऊर्ध्वोर्ध्व-भावित्वम् इतिtal-lokānām ūrdhvordhva-bhāvitvam itiмиры их расположены всё выше и выше
गोलोकस्य सर्वोर्ध्व-गामित्वंgolokasya sarvordhva-gāmitvaṃчто Голока идёт превыше всего
व्यापकत्वं च व्यवस्थापितम् अस्तिvyāpakatvaṃ ca vyavasthāpitam astiи что она всеобъемлюща — установлено
भुवि प्रकाशमानस्य वृन्दावनस्य तुbhuvi prakāśamānasya vṛndāvanasya tuа у Вриндавана, являемого на земле
तेनाभेदः पूर्वत्र दर्शितःtenābhedaḥ pūrvatra darśitaḥнеразличие с нею показано выше
स तु लोकस् त्वया कृष्णsa tu lokas tvayā kṛṣṇa«и мир тот Тобою, о Кришна»
सीदमानः कृतात्मनाsīdamānaḥ kṛtātmanā«изнемогавший, — совершенным душою»
धृतो धृतिमता वीरdhṛto dhṛtimatā vīra«удержан, о стойкий герой»
निघन्तोप्दद्रवान् गवाम्nighantopdadravān gavām«сокрушающим бедствия коров»
इतिitiтак
इत्य् अनेनाभेदेनैव हिity anenābhedenaiva hiименно этим неразличием
गोलोक एव निवसतीत्य्goloka eva nivasatīty«живёт именно в Голоке»
एव-कारः संघटतेeva-kāraḥ saṃghaṭateслово «эва» и получает смысл
यतो भुवि प्रकाशमानेऽस्मिन्yato bhuvi prakāśamāne'sminибо и в этом являемом на земле
वृन्दावनेऽपिvṛndāvane'piВриндаване
तस्य नित्य-विहारित्वं श्रूयतेtasya nitya-vihāritvaṃ śrūyateслышно о вечных Его забавах
यथा आदि-वाराहेyathā ādi-vārāheкак в «Ади-варахе»
वृन्दावनं द्वादशमंvṛndāvanaṃ dvādaśamaṃ«Вриндаван, двенадцатый»
वृन्दया परिरक्षितम्vṛndayā parirakṣitam«охраняемый Вриндой»
हरिणाधिष्ठितं तच् चhariṇādhiṣṭhitaṃ tac ca«и им правит Хари»
ब्रह्म-रुद्रादि-सेवितम्brahma-rudrādi-sevitam«чтимый Брахмою, Рудрой и прочими»
तत्र च विशेषतःtatra ca viśeṣataḥи там особо
कृष्ण-क्रीडा-सेतु-बन्धंkṛṣṇa-krīḍā-setu-bandhaṃ«запруда игр Кришны»
महापातक-नाशनम्mahāpātaka-nāśanam«уничтожающая великие грехи»
वलभीं तत्र क्रीडार्थंvalabhīṃ tatra krīḍārthaṃ«кровлю там ради забавы»
कृत्वा देवो गदाधरःkṛtvā devo gadādharaḥ«соорудив, бог Гададхара»
गोपकैः सहितस् तत्रgopakaiḥ sahitas tatra«там вместе с пастухами»
क्षणम् एकं दिने दिनेkṣaṇam ekaṃ dine dine«на один миг, день за днём»
तत्रैव रमणार्थं हिtatraiva ramaṇārthaṃ hi«туда же ради услады»
नित्य-कालं स गच्छतिnitya-kālaṃ sa gacchati«всякий раз Он приходит»
इतिitiтак
अतैव गौतमीयेataiva gautamīyeпотому же в «Гаутамии»
श्री-नारद उवाचśrī-nārada uvācaШри Нарада сказал
किम् इदं द्वादशाभिख्यंkim idaṃ dvādaśābhikhyaṃ«что это, именуемое двенадцатым»
वृन्दारण्यं विशाम्पतेvṛndāraṇyaṃ viśāmpate«лес Вринды, о владыка народов?»
श्रोतुम् इच्छामि भगवन्śrotum icchāmi bhagavan«желаю услышать, о Господь»
यदि योगोऽस्मि मे वदyadi yogo'smi me vada«если я годен — поведай мне»
श्री-कृष्ण उवाचśrī-kṛṣṇa uvācaШри Кришна сказал
इदं वृन्दावनं रम्यंidaṃ vṛndāvanaṃ ramyaṃ«этот прелестный Вриндаван»
मम धामैव केवलम्mama dhāmaiva kevalam«есть единственно Моя обитель»
अत्र ये पशवः पक्षि-atra ye paśavaḥ pakṣi-«здешние звери, птицы»
वृक्षा कीटा नरामराःvṛkṣā kīṭā narāmarāḥ«деревья, черви, люди и боги»
ये वसन्ति ममाधिष्ण्येye vasanti mamādhiṣṇye«кто живёт в Моём владении»
मृता यान्ति ममालयम्mṛtā yānti mamālayam«умерев, идут в Мою обитель»
अत्र या गोप-कन्याश् चatra yā gopa-kanyāś ca«и те пастушьи девы, что здесь»
निवसन्ति ममालयेnivasanti mamālaye«живут в Моей обители»
योगिन्यस् ता मया नित्यंyoginyas tā mayā nityaṃ«они — вечные йогини со Мною»
मम सेवा-परायणाःmama sevā-parāyaṇāḥ«всецело преданные служению Мне»
पञ्च-योजनम् एवास्तिpañca-yojanam evāsti«лишь пять йоджан»
वनं मे देह-रूपकम्vanaṃ me deha-rūpakam«этот лес — образ Моего тела»
कालिन्दीयं सुषुम्नाख्याkālindīyaṃ suṣumnākhyā«эта Калинди именуется сушумной»
परमामृत-वाहिनीparamāmṛta-vāhinī«несущей высший нектар»
अत्र देवाश् च भूतानिatra devāś ca bhūtāni«здесь боги и существа»
वर्तन्ते सूक्ष्म-रूपतःvartante sūkṣma-rūpataḥ«пребывают в тонком облике»
सर्व-देव-मयश् चाहंsarva-deva-mayaś cāhaṃ«и Я, состоящий из всех богов»
न त्यजामि वनं क्वचित्na tyajāmi vanaṃ kvacit«леса не покидаю никогда»
आविर्भावस् तिरोभावोāvirbhāvas tirobhāvo«явление и сокрытие»
भवेन् मे ऽत्र युगे युगेbhaven me 'tra yuge yuge«бывают у Меня здесь из века в век»
तेजो-मयम् इदं रम्यम्tejo-mayam idaṃ ramyam«это прелестное, полное света»
अदृश्यं चर्म-चक्षुषाadṛśyaṃ carma-cakṣuṣā«незримо плотским оком»
इतिitiтак
एतद्-रूपम् एवाश्रित्यetad-rūpam evāśrityaопираясь именно на этот облик
वाराहादौ ते नित्य-कदम्बादयो वर्णिताःvārāhādau te nitya-kadambādayo varṇitāḥв «Варахе» и прочих описаны те вечные кадамбы
तस्माद् अदृश्यमानस्यैव वृन्दावनस्यtasmād adṛśyamānasyaiva vṛndāvanasyaпотому у незримого Вриндавана
अस्मद्-अदृश्य तादृश-प्रकाश-विशेष एवasmad-adṛśya tādṛśa-prakāśa-viśeṣa evaименно такое особое явление, для нас незримое
गोलोक इति लब्धम्goloka iti labdhamи есть Голока — так получается
यदा चास्मद्-दृश्यमाने प्रकाशेyadā cāsmad-dṛśyamāne prakāśeа когда в явлении, зримом для нас
स-परिकरः श्री-कृष्ण आविर्भवतिsa-parikaraḥ śrī-kṛṣṇa āvirbhavatiШри Кришна со свитою является
तदैव तस्यावतार उच्यतेtadaiva tasyāvatāra ucyateтогда-то и зовётся это Его нисхождением
तदैव च रस-विशेष-पोषायtadaiva ca rasa-viśeṣa-poṣāyaи тогда же, ради взращивания особой расы
संयोग-विरहःsaṃyoga-virahaḥсоединение и разлука
पुनः संयोगादिमय-विचित्र-लीला-punaḥ saṃyogādimaya-vicitra-līlā-и вновь пёстрая игра из соединений и прочего
पारदार्यादि-व्यवहारश् च गम्यतेpāradāryādi-vyavahāraś ca gamyateи обычай чужого супружества — так разумеется
यदा तु यथात्रyadā tu yathātraкогда же — как здесь
यथा वान्यत्रyathā vānyatraили как в ином месте
तन्त्र-यामल-संहिता-पञ्चरात्रादिषुtantra-yāmala-saṃhitā-pañcarātrādiṣuв тантрах, ямалах, самхитах, панчаратрах и прочих
तथा दिग्-दर्शनेन विशेषा ज्ञेयाःtathā dig-darśanena viśeṣā jñeyāḥтак по указанию направления и должно знать подробности
तथा च दशमेtathā ca daśameи так в Десятой
जयति जननिवासोjayati jananivāso«славен Обитающий в людях»
देवकी जन्म-वादः इत्य् आदिdevakī janma-vādaḥ ity ādi«о ком молва, что рождён от Деваки» и далее
तथा च पाद्मे निर्वाण-खण्डेtathā ca pādme nirvāṇa-khaṇḍeи так в «Падме», в Нирвана-кханде
श्री-भगवद्-व्यास-वाक्येśrī-bhagavad-vyāsa-vākyeв слове достославного Вьясы
पश्य त्वं दर्शयिष्यामिpaśya tvaṃ darśayiṣyāmi«смотри, я покажу тебе»
स्वरूपं वेद-गोपितम्svarūpaṃ veda-gopitam«облик, сокрытый Ведами»
ततोऽपश्यम् अहं भूपtato'paśyam ahaṃ bhūpa«и тогда я увидел, о царь»
बालं कालाम्बुद-प्रभम्bālaṃ kālāmbuda-prabham«отрока, блеском как чёрная туча»
गोप-कन्यावृतं गोपंgopa-kanyāvṛtaṃ gopaṃ«пастуха, окружённого пастушьими девами»
हसन्तं गोप-बालकैःhasantaṃ gopa-bālakaiḥ«смеющегося с пастушками»
इतिitiтак
अनेन अत्र या गोप-कन्याश् चेतिanena atra yā gopa-kanyāś cetiэтим и прежде сказанным «те пастушьи девы, что здесь»
पूर्वोक्तेन चpūrvoktena caи прежде сказанным
अनालब्ध-स्त्री-धर्म-वयस्कतादि-बोधकेनanālabdha-strī-dharma-vayaskatādi-bodhakenaозначающим невступление в возраст женского удела
कन्या-पदेनkanyā-padenaсловом «канья»
तासाम् अन्यादृशत्वं निराक्रियतेtāsām anyādṛśatvaṃ nirākriyateотвергается, будто они иного рода
तथा च गौतमीये चतुर्थाध्यायेtathā ca gautamīye caturthādhyāyeи так в «Гаутамии», в четвёртой главе
अथ वृन्दावनं ध्यायेत् इत्य् आरभ्यatha vṛndāvanaṃ dhyāyet ity ārabhyaначиная с «да созерцает Вриндаван»
तद्-ध्यानंtad-dhyānaṃсозерцание его
स्वर्गाद् इव परिभ्रष्टsvargād iva paribhraṣṭa«словно с неба спавшими»
कन्यका-शत-मण्डितम्kanyakā-śata-maṇḍitam«сотнями дев украшенный»
गोप-वत्स-गणाकीर्णंgopa-vatsa-gaṇākīrṇaṃ«полный пастушков и телят»
वृक्ष-षण्डैश् च मण्डितम्vṛkṣa-ṣaṇḍaiś ca maṇḍitam«и рощами дерев украшенный»
गोप-कन्या-सहस्रैस् तुgopa-kanyā-sahasrais tu«тысячами же пастушьих дев»
पद्म-पत्रायतेक्षणैःpadma-patrāyatekṣaṇaiḥ«с очами, долгими, как лепестки лотоса»
अर्चितं भाव-कुसुमैस्arcitaṃ bhāva-kusumais«чтимый цветами чувства»
त्रैलोक्यैक-गुरुं परम्trailokyaika-guruṃ param«единый наставник трёх миров, высший»
इत्य् आदिity ādiи далее
तद्-दर्शनादिकारी चtad-darśanādikārī caи кто имеет право на такое видение
दर्शितस् तत्रैवdarśitas tatraivaпоказано там же
सद्-आचार-प्रसङ्गेsad-ācāra-prasaṅgeпри разговоре о праведном обычае
अहर्-निशं जपेन् मन्त्रंahar-niśaṃ japen mantraṃ«днём и ночью да твердит мантру»
मन्त्री नियत-मानसःmantrī niyata-mānasaḥ«владеющий ею, с обузданным умом»
स पश्यति न सन्देहोsa paśyati na sandeho«он видит — нет сомнения»
गोप-वेश-धरं हरिम्gopa-veśa-dharaṃ harim«Хари в пастушьем платье»
इतिitiтак
अतैव तापन्यां ब्रह्म-वाक्यम्ataiva tāpanyāṃ brahma-vākyamпотому же в «Тапани» слово Брахмы
तद् उ होवाच ब्रह्मणोऽसाव्tad u hovāca brahmaṇo'sāv«и сказал он: у Брахмы Он»
अनवरतं मे ध्यातः स्तुतःanavarataṃ me dhyātaḥ stutaḥ«непрестанно мною созерцаем и хвалим»
परार्धान्ते सोऽबुध्यतparārdhānte so'budhyata«на исходе парардхи он пробудился»
गोपवेशो मे पुरुषःgopaveśo me puruṣaḥ«Пуруша мой в пастушьем платье»
पुरस्ताद् आविर्बभूवpurastād āvirbabhūva«явился предо мною»
इतिitiтак
तस्मात् क्षीरोद-शाय्य् आद्य्-अवतारतयाtasmāt kṣīroda-śāyy ādy-avatāratayāпотому, как о нисхождении Возлежащего на молочном океане
तस्य यत् कथनंtasya yat kathanaṃто, что о Нём говорится
तत् तु तद्-अंशानां तत्रtat tu tad-aṃśānāṃ tatraто — лишь ввиду вхождения туда
प्रवेशापेक्षयाpraveśāpekṣayāЕго частей
अलम् अतिविस्तरेणalam ativistareṇaдовольно излишнего распространения
श्री-कृष्ण-सन्दर्भे दर्शित-चरेणśrī-kṛṣṇa-sandarbhe darśita-careṇaуже показанного в «Шри Кришна-сандарбхе»
Traducción del comentario

Сказав о величии Его в мироздании, он излагает величие Его в собственной обители — словом «голока».

Перечисление «Деви, Махеша» и далее должно знать в обратном порядке: у Деви и прочих каждый следующий исходит от верхней половины предыдущего, и потому миры их расположены всё выше и выше. Что Голока идёт превыше всего и что она всеобъемлюща — уже установлено; а неразличие с нею у Вриндавана, являемого на земле, показано выше:

«И мир тот, изнемогавший, Тобою, о Кришна, совершенным душою, удержан, о стойкий герой, сокрушающий бедствия коров».

Именно этим неразличием и получает смысл слово «эва» в «живёт именно в Голоке», — ибо и в этом являемом на земле Вриндаване слышно о вечных Его забавах. Как в «Ади-варахе»: «Вриндаван, двенадцатый, охраняемый Вриндой; и им правит Хари, чтимый Брахмою, Рудрой и прочими». И там особо: «Запруда игр Кришны, уничтожающая великие грехи; соорудив там кровлю ради забавы, бог Гададхара вместе с пастухами приходит туда на один миг, день за днём, — всякий раз туда же ради услады».

Потому же в «Гаутамии» Шри Нарада сказал: «Что это, именуемое двенадцатым, — лес Вринды, о владыка народов? Желаю услышать, о Господь; если я годен — поведай мне».

Шри Кришна сказал: «Этот прелестный Вриндаван есть единственно Моя обитель. Здешние звери, птицы, деревья, черви, люди и боги, кто живёт в Моём владении, умерев, идут в Мою обитель. И те пастушьи девы, что здесь живут в Моей обители, — они вечные йогини со Мною, всецело преданные служению Мне. Лишь пять йоджан этот лес — образ Моего тела; эта Калинди именуется сушумной, несущей высший нектар. Здесь боги и существа пребывают в тонком облике; и Я, состоящий из всех богов, леса не покидаю никогда. Явление и сокрытие бывают у Меня здесь из века в век; это прелестное, полное света, незримо плотским оком».

Опираясь именно на этот облик, в «Варахе» и прочих описаны те вечные кадамбы. Потому получается, что Голока и есть у незримого Вриндавана то особое явление, которое для нас незримо. А когда в явлении, зримом для нас, является Шри Кришна со свитою, — тогда-то и зовётся это Его нисхождением. И тогда же, ради взращивания особой расы, разумеются соединение и разлука, и вновь пёстрая игра из соединений и прочего, и обычай чужого супружества.

Когда же — как здесь или как в ином месте, в тантрах, ямалах, самхитах, панчаратрах и прочих, — так по указанию направления и должно знать подробности. И так в Десятой: «Славен Обитающий в людях, о ком молва, что рождён от Деваки» и далее.

И так в «Падме», в Нирвана-кханде, в слове достославного Вьясы: «Смотри, я покажу тебе облик, сокрытый Ведами». «И тогда я увидел, о царь, отрока, блеском как чёрная туча, пастуха, окружённого пастушьими девами, смеющегося с пастушками».

Этим и прежде сказанным — «те пастушьи девы, что здесь», — словом «канья», означающим невступление в возраст женского удела, отвергается, будто они иного рода.

И так в «Гаутамии», в четвёртой главе, начиная с «да созерцает Вриндаван», созерцание его: «Украшенный сотнями дев, словно с неба спавшими, полный пастушков и телят, украшенный рощами дерев, чтимый цветами чувства тысячами пастушьих дев с очами, долгими, как лепестки лотоса, — единый наставник трёх миров, высший» — и далее.

И кто имеет право на такое видение, показано там же, при разговоре о праведном обычае: «Днём и ночью да твердит мантру владеющий ею, с обузданным умом; он видит — нет сомнения — Хари в пастушьем платье».

Потому же в «Тапани» слово Брахмы: «И сказал он: у Брахмы Он непрестанно мною созерцаем и хвалим; на исходе парардхи он пробудился, и Пуруша мой в пастушьем платье явился предо мною».

Потому то, что говорится о Нём как о нисхождении Возлежащего на молочном океане, сказано лишь ввиду вхождения туда Его частей. Довольно излишнего распространения — оно уже показано в «Шри Кришна-сандарбхе».

Versión

34ece9378a5e · publicado 29 jul 2026, 17:34:18 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con