दिग्दर्शनी टीका
Dig-darśinī ṭīkā, Chapter Five5.34
34 / 62
दिग्दर्शनी टीका · 5.34
देवनागरी

पन्थास् तु कोटि-शत-वत्सर-सम्प्रगम्यो वायोर् अथापि मनसो मुनि-पुङ्गवानाम् सो ऽप्य् अस्ति यत्-प्रपद-सीम्न्य् अविचिन्त्य-तत्त्वे गोविन्दम् आदि-पुरुषं तम् अहं भजामि

लिप्यंतरण (IAST)

panthās tu koṭi-śata-vatsara-sampragamyo vāyor athāpi manaso muni-puṅgavānām so 'py asti yat-prapada-sīmny avicintya-tattve govindam ādi-puruṣaṃ tam ahaṃ bhajāmi

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पन्थास् तुpanthās tuа путь; путь же
कोटि-शत-वत्सर-सम्प्रगम्योkoṭi-śata-vatsara-sampragamyoпроходимый за сотни миллионов лет; преодолеваемый за сто коти годов
वायोर् अथापि मनसोvāyor athāpi manasoветра или же ума; воздуха либо сознания
मुनि-पुङ्गवानाम्muni-puṅgavānāmлучших из мудрецов; быков среди молчальников
सो ऽप्य् अस्तिso 'py astiи он тоже находится; даже он пребывает
यत्-प्रपद-सीम्न्य्yat-prapada-sīmnyв пределах кончика Его стопы; на границе Его передней части стопы
अविचिन्त्य-तत्त्वेavicintya-tattveв непостижимой сути; в истине, недоступной помышлению
गोविन्दम् आदि-पुरुषंgovindam ādi-puruṣaṃГовинду, изначального Пурушу; Говинду, первого Мужа
तम् अहं भजामिtam ahaṃ bhajāmiЕму я поклоняюсь; Его я почитаю
अनुवाद

Путь, который ветер или ум лучших из мудрецов проходит за сотни миллионов лет, — и тот весь умещается в пределах кончика Его стопы, в сути, недоступной помышлению. Говинде, изначальному Пуруше, я поклоняюсь.

Dig-darśinī ṭīkā of Jīva Gosvāmī
देवनागरी

पन्थास् त्व् इति प्रपद-सीम्नि चरणारविन्दयोर् अग्रे ।

चित्रं बतैद् एकेन वपुषा युगपत् पृथक् ।

गृहेषु द्व्य्-अष्ट-साहस्रं स्त्रिय एक उदावहत् ॥

एको वशी सर्वगः कृष्ण ईड्य एकोऽपि सन् बहुधा योऽवभाति । इति गोपाल-तापन्याम् ।

तत्र सिद्धान्तम् आह अविचिन्त्य-तत्त्वे इति । आत्मेश्वरोऽतर्क्य-सहस्र-शक्तिः इति तृतीयात् ।

अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस् तर्केन योजयेत् ।

प्रकृतिभ्यः परं यच् च तद् अचिन्त्यस्य लक्षणम् ॥ इति स्कान्दाद्

भारताच् च ।

श्रुतेस् तु शब्द-मूलत्वात् इति ब्रह्म-सूत्रात् । अचिन्त्यो हि मणि-मन्त्र-महौषधीनां प्रभावः इति भाष्य-युक्तेश् चेति भावः ॥ 34 ॥

लिप्यंतरण (IAST)

panthās tv iti prapada-sīmni caraṇāravindayor agre |

citraṃ bataid ekena vapuṣā yugapat pṛthak |

gṛheṣu dvy-aṣṭa-sāhasraṃ striya eka udāvahat ||

eko vaśī sarvagaḥ kṛṣṇa īḍya eko'pi san bahudhā yo'vabhāti | iti gopāla-tāpanyām |

tatra siddhāntam āha avicintya-tattve iti | ātmeśvaro'tarkya-sahasra-śaktiḥ iti tṛtīyāt |

acintyāḥ khalu ye bhāvā na tāṃs tarkena yojayet |

prakṛtibhyaḥ paraṃ yac ca tad acintyasya lakṣaṇam || iti skāndād

bhāratāc ca |

śrutes tu śabda-mūlatvāt iti brahma-sūtrāt | acintyo hi maṇi-mantra-mahauṣadhīnāṃ prabhāvaḥ iti bhāṣya-yukteś ceti bhāvaḥ || 34 ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पन्थास् त्व् इतिpanthās tv iti«пантхас ту»
प्रपद-सीम्निprapada-sīmniу предела передней части стопы
चरणारविन्दयोर् अग्रेcaraṇāravindayor agreу края лотосных стоп
चित्रं बतैद् एकेन वपुषाcitraṃ bataid ekena vapuṣā«дивно, право: одним телом»
युगपत् पृथक्yugapat pṛthak«разом и порознь»
गृहेषु द्व्य्-अष्ट-साहस्रंgṛheṣu dvy-aṣṭa-sāhasraṃ«в домах, шестнадцать тысяч»
स्त्रिय एक उदावहत्striya eka udāvahat«жён Он один взял»
एको वशी सर्वगः कृष्ण ईड्यeko vaśī sarvagaḥ kṛṣṇa īḍya«един, властвующий, вездесущий Кришна, достойный хвалы»
एकोऽपि सन् बहुधा योऽवभातिeko'pi san bahudhā yo'vabhāti«кто, будучи един, сияет многообразно»
इति गोपाल-तापन्याम्iti gopāla-tāpanyāmтак в «Гопала-тапани»
तत्र सिद्धान्तम् आहtatra siddhāntam āhaздесь он излагает вывод
अविचिन्त्य-तत्त्वे इतिavicintya-tattve itiсловом «авичинтья-таттве»
आत्मेश्वरोऽतर्क्य-सहस्र-शक्तिःātmeśvaro'tarkya-sahasra-śaktiḥ«владыка душ, чьи тысячи сил недоступны доводу»
इति तृतीयात्iti tṛtīyātтак из Третьей песни
अचिन्त्याः खलु ये भावाacintyāḥ khalu ye bhāvā«те состояния, что непостижимы»
न तांस् तर्केन योजयेत्na tāṃs tarkena yojayet«их не должно поверять доводом»
प्रकृतिभ्यः परं यच् चprakṛtibhyaḥ paraṃ yac ca«и что выше природ»
तद् अचिन्त्यस्य लक्षणम्tad acintyasya lakṣaṇam«то и есть признак непостижимого»
इति स्कान्दाद् भारताच् चiti skāndād bhāratāc caтак из «Сканды» и из «Бхараты»
श्रुतेस् तु शब्द-मूलत्वात्śrutes tu śabda-mūlatvāt«шрути же — поскольку корень её слово»
इति ब्रह्म-सूत्रात्iti brahma-sūtrātтак из «Брахма-сутры»
अचिन्त्यो हि मणि-मन्त्र-महौषधीनांacintyo hi maṇi-mantra-mahauṣadhīnāṃ«непостижима ведь у камней, мантр и великих трав»
प्रभावःprabhāvaḥ«сила»
इति भाष्य-युक्तेश् चेति भावःiti bhāṣya-yukteś ceti bhāvaḥи по доводу бхашьи; таков смысл
भाष्य का अनुवाद

«Пантхас ту» — у предела передней части стопы, у края лотосных стоп.

«Дивно, право: одним телом, разом и порознь, в домах шестнадцать тысяч жён Он один взял». «Един, властвующий, вездесущий Кришна, достойный хвалы, кто, будучи един, сияет многообразно», — так в «Гопала-тапани».

Здесь он излагает вывод — словом «авичинтья-таттве». «Владыка душ, чьи тысячи сил недоступны доводу», — так из Третьей песни. «Те состояния, что непостижимы, — их не должно поверять доводом; и что выше природ, то и есть признак непостижимого», — так из «Сканды» и из «Бхараты». «Шрути же — поскольку корень её слово», — так из «Брахма-сутры»; и по доводу бхашьи: «Непостижима ведь сила камней, мантр и великих трав»; таков смысл.

संस्करण

7e38049cbede · प्रकाशित 29 जुल॰ 2026, 5:34:18 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से