किं च तत्रैव —
तद् उ होवाच ब्राह्मणोऽसाव् अनवरतं मे ध्यातः स्तुतः परार्धान्ते सोऽबुध्यत । गोपवेशो मे पुरुषः पुरस्ताद् आविर्बभूव । ततः प्रणतेन मयाऽनुकूलेन हृदा मह्यम् अष्टादशार्णं स्वरूपं सृष्टये दत्त्वान्तर्हितः । पुनः सिसृक्षा मे प्रादुरभूत् । तेष्व् अक्षरेषु भविष्यज्जगद्रूपं प्रकाशयत् । तद् इह काद् आपो । लात् पृथिवी । ईतोऽग्निः । बिन्दोर् इन्दुः । तन्नादाद् अर्क इति क्लींकाराद् असृजम् । कृष्णाद् आकाशं यद् वायुर् इत्य् उत्तरात् सुरभिं विद्यां प्रादुरकार्षम् । तदुत्तरात् तदुत्तरात् स्त्रीपुमादि चेदं सकलम् इदं इति॥169॥
kiṁ ca tatraiva —
tad u hovāca brāhmaṇo’sāv anavarataṁ me dhyātaḥ stutaḥ parārdhānte so’budhyata | gopa-veśo me puruṣaḥ purastād āvirbabhūva | tataḥ praṇatena mayā’nukūlena hṛdā mahyam aṣṭādaśārṇaṁ svarūpaṁ sṛṣṭaye dattvāntarhitaḥ | punaḥ sisṛkṣā me prādurabhūt | teṣv akṣareṣu bhaviṣyaj-jagad-rūpaṁ prakāśayat | tad iha kād āpo | lāt pṛthivī | īto’gniḥ | bindor induḥ | tan-nādād arka iti klīṁ-kārād asṛjam | kṛṣṇād ākāśaṁ yad vāyur ity uttarāt surabhiṁ vidyāṁ prādurakārṣam | tad-uttarāt tad-uttarāt strī-pumādi cedaṁ sakalam idaṁ iti||169||
छन्द अज्ञात
И там же: Брахма ответил: «Я непрестанно созерцал его и восхвалял, и в конце парардхи он пробудился: передо мною явился Пуруша в одежде пастушка. Я склонился перед ним с покорным сердцем, и он дал мне для творения свой образ из восемнадцати слогов и исчез. Когда во мне снова возникло желание творить, в этих слогах явился облик будущего мира. Из «к» я сотворил воды, из «л» — землю, из «ӣ» — огонь, из бинду — луну, из её нады — солнце: всё это из слога «клим». Из «кришная» — пространство, из «я» — ветер; из следующего слова я явил корову Сурабхи и знание; из каждого следующего — женщину, мужчину и прочее, всё это».
1da5faa525a3 · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 11:34:51 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
«Гопала-пурва-тапани-упанишада». Парардха — половина жизни Брахмы. Бинду — точка анусвары, нада — её отзвук.