195 / 558
गोविन्दभाष्य · 2.2.23
देवनागरी

उभयथा च दोषात्

लिप्यंतरण (IAST)

ubhayathā ca doṣāt

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उभयथाubhayathāв обоих случаях; наречие; рвётся поток или нет
caи; соединительная частица; вновь дилемма
दोषात्doṣātиз-за порока; doṣa, отложительный падеж; гибельны оба ответа
अनुवाद

И [их нирвана] бита обоя́ко: ни от знания [незачем], ни сама собой [зачем тогда путь?].

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
देवनागरी

अथ तद्-अभिमतां मुक्तिं दूषयति—

उभयथा च दोषात् ॥

त्रिषु मण्डूक-प्लुत्या नेत्य् अनुवर्तते । योऽयं संसार-हेतोर् अविद्यादेर् निरोधो बौद्धैर् मोक्षोऽभिमतः, स किं साक्षात् तत्त्व-ज्ञानात् स्यात् स्वयम् एव वा । नाद्यः निर्हेतुक-विनाश-स्वीकार-वैयर्थ्यात् । नेतरः साधनोपदेश-नैरर्थक्याद् इत्य् उभयथापि विचारासहत्वात् तद्-अभिमतो मोक्षोऽपि न सिध्यति ॥23॥

लिप्यंतरण (IAST)

atha tad-abhimatāṁ muktiṁ dūṣayati—

ubhayathā ca doṣāt ||

triṣu maṇḍūka-plutyā nety anuvartate | yo'yaṁ saṁsāra-hetor avidyāder nirodho bauddhair mokṣo'bhimataḥ, sa kiṁ sākṣāt tattva-jñānāt syāt svayam eva vā | nādyaḥ nirhetuka-vināśa-svīkāra-vaiyarthyāt | netaraḥ sādhanopadeśa-nairarthakyād ity ubhayathāpi vicārāsahatvāt tad-abhimato mokṣo'pi na sidhyati ||23||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथ तत्-अभिमताम् मुक्तिम् दूषयतिatha tat-abhimatām muktim dūṣayatiтеперь порицает их излюбленную мукти; mukti (OCR исправлен)
उभयथा च दोषात्ubhayathā ca doṣāt«и обоя́ко — изъян»; сутра 2.2.23
त्रिषु मण्डूक-प्लुत्या न इति अनुवर्ततेtriṣu maṇḍūka-plutyā na iti anuvartate«не» скачет в три [сутры] лягушачьим прыжком; maṇḍūka-pluti!!
यः अयम् संसार-हेतोः अविद्या-आदेः निरोधःyaḥ ayam saṁsāra-hetoḥ avidyā-ādeḥ nirodhaḥто прекращение авидьи — корня сансары; nirodha (OCR исправлен)
बौद्धैः मोक्षः अभिमतःbauddhaiḥ mokṣaḥ abhimataḥчто буддистами мыслится мокшей; abhimata
सः किम् साक्षात् तत्त्व-ज्ञानात् स्यात्saḥ kim sākṣāt tattva-jñānāt syātоно — от прямого знания истины; jñāna
स्वयम् एव वाsvayam eva vāили само собой?; svayam
न आद्यःna ādyaḥне первое; ādya
निर्हेतुक-विनाश-स्वीकार-वैयर्थ्यात्nirhetuka-vināśa-svīkāra-vaiyarthyāt[иначе] зря принята беспричинная гибель; nirhetuka!
न इतरःna itaraḥне второе; itara
साधन-उपदेश-नैरर्थक्यात्sādhana-upadeśa-nairarthakyāt[иначе] бессмысленно наставление пути; sādhana!
इति उभयथा अपि विचार-असहत्वात्iti ubhayathā api vicāra-asahatvātтак, обоя́ко не снеся разбора; asaha
तत्-अभिमतः मोक्षः अपि न सिध्यतिtat-abhimataḥ mokṣaḥ api na sidhyatiи их мокша не устраивается; na sidhyati
भाष्य का अनुवाद

Теперь порицает их излюбленную мукти:

«И обоя́ко — изъян».

(«Не» скачет в три [сутры] лягушачьим прыжком.) Прекращение авидьи — корня сансары, — что мыслится [их] мокшей: оно от прямого знания истины или само собой? Не первое: [иначе] зря принята беспричинная гибель [вещей]. Не второе: [иначе] бессмысленно наставление пути. Так, обоя́ко не снеся разбора, и их мокша не устраивается.

संस्करण

4adb1b936bef · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:41:38 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से