करणवच् चेन् न भोगादिभ्यः
karaṇavac cen na bhogādibhyaḥ
Если [скажут]: пракрити — его орудие, — нет: [орудующий орудием] хлебнул бы и вкушения [мук].
नन्व् अदेहस्यैव जीवस्य देहेन्द्रियादि यथाधिष्ठानम् एवं पत्युर् अपि तादृशस्य प्रधानं तत् स्याद् इति चेत्, तत्राह—
करणवच् चेन् न भोगादिभ्यः ॥
प्रलये प्रधानम् अस्ति । तच् च करणम् इव क्रियोपकारकम् अधिष्ठाय पतिर् जगत् कुर्याद् इति न शक्यं वक्तुम् । कुतः ? भोगादिभ्यः । करण-स्थानीय-प्रधानोपादान-हानादिना जन्म-मरण-प्राप्त्या सुख-दुःख-भोगान् ईश्वरत्व-प्रसङ्गात् ॥40॥
nanv adehasyaiva jīvasya dehendriyādi yathādhiṣṭhānam evaṁ patyur api tādṛśasya pradhānaṁ tat syād iti cet, tatrāha—
karaṇavac cen na bhogādibhyaḥ ||
pralaye pradhānam asti | tac ca karaṇam iva kriyopakārakam adhiṣṭhāya patir jagat kuryād iti na śakyaṁ vaktum | kutaḥ ? bhogādibhyaḥ | karaṇa-sthānīya-pradhānopādāna-hānādinā janma-maraṇa-prāptyā sukha-duḥkha-bhogān īśvaratva-prasaṅgāt ||40||
9ebc532df7a2 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:41:38 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Но [скажут]: у дживы, [самого] бестелесного, опорой-орудием служат тело и чувства — так у Пати ею будет прадхана. На это говорит:
«Если как орудие — нет: из-за вкушения и прочего».
«В пралае прадхана есть, и, оседлав её, пособницу дел, как орудие, Пати сотворил бы мир» — сказать нельзя. Почему? Принятие и оставление прадханы-орудия — это обретение рождения и смерти; вкушением счастья и мук [ему] грозит невладычность.