उत्पत्त्य्-असम्भवात्
utpatty-asambhavāt
[Шакта-вада:] от одной Шакти [без Пуруши] рождение [мира] невозможно.
अथ शक्ति-वादं दूषयति । सार्वज्ञ्य-सत्य-सङ्कल्पादि-गुणवती शक्तिर् एव विश्व-हेतुर् इति शाक्ता मन्यन्ते । तत्-सम्भवेन् न वेति विचिकित्सायां तादृश्या तया विश्व-सृष्ट्य्-अनुपपत्तेः सम्भवेद् इति प्राप्ते प्रत्याचष्टे –
उत्पत्त्य्-असम्भवात् ॥
नेत्य् आकर्षणीयम् । इहापि वेद-विरोधाद् अनुमानेनैव शक्ति-कारणता कल्पनीया । तेन लोक-दृष्ट्यैव युक्तिर् वक्तव्या । ततश् च शक्तिर् विश्व-जनयित्रीति नोपपद्यते । कुतः ? केवलायास् तस्यास् तद्-उत्पत्त्य्-अयोगात् । न हि पुरुषाननुगृहीताभ्यः स्त्रीभ्यः पुत्रादयः सम्भवन्तो वीक्ष्यन्ते लोके । सार्वज्ञ्य्-आदिकं त्व् अप्रेक्षाभिहितं लोकेऽदर्शनात् ॥42॥
atha śakti-vādaṁ dūṣayati | sārvajñya-satya-saṅkalpādi-guṇavatī śaktir eva viśva-hetur iti śāktā manyante | tat-sambhaven na veti vicikitsāyāṁ tādṛśyā tayā viśva-sṛṣṭy-anupapatteḥ sambhaved iti prāpte pratyācaṣṭe –
utpatty-asambhavāt ||
nety ākarṣaṇīyam | ihāpi veda-virodhād anumānenaiva śakti-kāraṇatā kalpanīyā | tena loka-dṛṣṭyaiva yuktir vaktavyā | tataś ca śaktir viśva-janayitrīti nopapadyate | kutaḥ ? kevalāyās tasyās tad-utpatty-ayogāt | na hi puruṣānanugṛhītābhyaḥ strībhyaḥ putrādayaḥ sambhavanto vīkṣyante loke | sārvajñy-ādikaṁ tv aprekṣābhihitaṁ loke'darśanāt ||42||
3f3125a54546 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 4:41:38 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Теперь порицает шакти-ваду: «сама Шакти, наделённая всезнанием и истинноволием, — причина мира», — мыслят шакты. При полученном «возможно» — отвергает:
«По невозможности рождения».
И здесь — по противности Веде — причинность Шакти домысливается лишь выводом; а тогда довод держи по мирскому образцу: «Шакти — родительница мира» не сбывается — одной ей рождения не связать: не видано в миру рождения сыновей от жён без милости мужа. А [её] «всезнание» сказано не глядя: в миру не видано.