Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
गोविन्दभाष्य
Пада 3.33.3.33
393 / 558
गोविन्दभाष्य · 3.3.33
॥
देवनागरी

यावद्-अधिकारम् अवस्थितिर् आधिकारिकाणाम्

लिप्यंतरण (IAST)

yāvad-adhikāram avasthitir ādhikārikāṇām

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यावत्-अधिकारम्yāvat-adhikāramдоколе служение; yāvat + adhikāra «полномочие»; у носителей миссии
अवस्थितिःavasthitiḥпребывание; avasthiti; они в мире до конца дела
आधिकारिकाणाम्ādhikārikāṇāmу облечённых [долгом]; ādhikārika, родительный падеж мн. ч.; у владык-служителей, как Вьяса
अनुवाद

Носители ПОРУЧЕНИЙ [— Брахма и прочие мудрые —] пребывают [в мире] ДО ИСХОДА ПОРУЧЕНИЯ.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
देवनागरी

ननु ब्रह्म-विद्यायां सत्यां विमुक्तिर् इत्य् अयुक्तम् । सिद्ध-विद्यानाम् अपि ब्रह्म-रुद्रेन्द्रादीनां चिरं प्रपञ्चावस्थिति-भगवत्-प्रातिकूल्यादि-दर्शनाद् इति चेत् तत्राह—

यावद्-अधिकारम् अवस्थितिर् आधिकारिकाणाम् ॥

न खलु सर्वेषां ब्रह्म-विदां विद्यासिद्धौ सत्यां विमुक्तिर् इत्य् अस्माभिर् उच्यते । किन्तु येषां सञ्चितस्य कर्मणो विद्यया विनाशः, क्रियमाणस्य तया विश्लेषः, शरीरारम्भकस्य तु तस्य भोगेन सङ्क्षयस् तेषाम् एव तस्यां सेति । ब्रह्मादीनां त्व् आधिकारिकाणां विनष्ट-विश्लिष्ट-सञ्चित-क्रियमाण-कर्मणाम् अप्य् अधिकारारम्भकं कर्म यावद् अधिकारं न क्षीयतेऽतस् तेषां तावत् प्रपञ्चेऽवस्थितिर् भवेत् । तद्-आरम्भकस्य तस्य समाप्तौ तु ते विमुच्य परं पदं विशन्तीति । इदं तु बोध्यं—अचिराधिकारा मघवादयोऽधिकारान्ते चिराधिकारं ब्रह्माणं गच्छन्ति । तद्-अधिकारान्ते तस्मिन् विमुक्ते तेन सह विमुच्यन्त इति । वक्ष्यति चैवम्—कार्यात्यये तद्-अध्येक्षेण इत्य् आदिना । भगवति तेषां प्रातिकूल्यं तु तल्-लीला-पोषात् तद्-इच्छानुगुणम् एवेत्य् अदोषः । विषयावेशोऽप्य् एषाम् आभास-रूप एव विद्या-निष्ठत्वात् । तस्माद् अधिकारि-भिन्नानां तत्त्व-विदां विद्याधिगमे विमुक्तिर् इति न कापि शङ्का ॥33॥

--ओ)0(ओ--

लिप्यंतरण (IAST)

nanu brahma-vidyāyāṁ satyāṁ vimuktir ity ayuktam | siddha-vidyānām api brahma-rudrendrādīnāṁ ciraṁ prapañcāvasthiti-bhagavat-prātikūlyādi-darśanād iti cet tatrāha—

yāvad-adhikāram avasthitir ādhikārikāṇām ||

na khalu sarveṣāṁ brahma-vidāṁ vidyāsiddhau satyāṁ vimuktir ity asmābhir ucyate | kintu yeṣāṁ sañcitasya karmaṇo vidyayā vināśaḥ, kriyamāṇasya tayā viśleṣaḥ, śarīrārambhakasya tu tasya bhogena saṅkṣayas teṣām eva tasyāṁ seti | brahmādīnāṁ tv ādhikārikāṇāṁ vinaṣṭa-viśliṣṭa-sañcita-kriyamāṇa-karmaṇām apy adhikārārambhakaṁ karma yāvad adhikāraṁ na kṣīyate'tas teṣāṁ tāvat prapañce'vasthitir bhavet | tad-ārambhakasya tasya samāptau tu te vimucya paraṁ padaṁ viśantīti | idaṁ tu bodhyaṁ—acirādhikārā maghavādayo'dhikārānte cirādhikāraṁ brahmāṇaṁ gacchanti | tad-adhikārānte tasmin vimukte tena saha vimucyanta iti | vakṣyati caivam—kāryātyaye tad-adhyekṣeṇa ity ādinā | bhagavati teṣāṁ prātikūlyaṁ tu tal-līlā-poṣāt tad-icchānuguṇam evety adoṣaḥ | viṣayāveśo'py eṣām ābhāsa-rūpa eva vidyā-niṣṭhatvāt | tasmād adhikāri-bhinnānāṁ tattva-vidāṁ vidyādhigame vimuktir iti na kāpi śaṅkā ||33||

--o)0(o--

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ननुnanuно [возразят]; nanu
ब्रह्म-विद्यायाम् सत्याम् विमुक्तिः इति अयुक्तम्brahma-vidyāyām satyām vimuktiḥ iti ayuktam«при брахма-видье — мукти» не вяжется:; ayukta
सिद्ध-विद्यानाम् अपि ब्रह्म-रुद्र-इन्द्र-आदीनाम्siddha-vidyānām api brahma-rudra-indra-ādīnāmи совершенные в видье — Брахма, Рудра, Индра —; siddha-vidya
चिरम् प्रपञ्च-अवस्थिति-ciram prapañca-avasthiti-долго пребывают в мире; cira
भगवत्-प्रातिकूल्य-आदि-दर्शनात् इति चेत्bhagavat-prātikūlya-ādi-darśanāt iti cetи видано [их] противление Бхагавану — если так; prātikūlya!
तत्र आहtatra āhaна это говорит; āha
यावत्-अधिकारम् अवस्थितिः आधिकारिकाणाम्yāvat-adhikāram avasthitiḥ ādhikārikāṇām«пребывание порученцев — доколе поручение»; сутра 3.3.33
न खलु सर्वेषाम् ब्रह्म-विदाम् … विमुक्तिः इति अस्माभिः उच्यतेna khalu sarveṣām brahma-vidām … vimuktiḥ iti asmābhiḥ ucyateне говорим «всем брахмавидам [тотчас] мукти»; na
किन्तुkintuно:; kintu
येषाम् सञ्चितस्य कर्मणः विद्यया विनाशःyeṣām sañcitasya karmaṇaḥ vidyayā vināśaḥу кого накопленная карма видьей истреблена; sañcita!
क्रियमाणस्य तया विश्लेषःkriyamāṇasya tayā viśleṣaḥтворимая — ею отцеплена; kriyamāṇa!
शरीर-आरम्भकस्य तु तस्य भोगेन सङ्क्षयःśarīra-ārambhakasya tu tasya bhogena saṅkṣayaḥа зачавшая тело — изжита вкушением; ārambhaka!
तेषाम् एव तस्याम् सा इतिteṣām eva tasyām sā itiлишь тем при ней — [мукти]; teṣām eva
ब्रह्म-आदीनाम् तु आधिकारिकाणाम्brahma-ādīnām tu ādhikārikāṇāmу Брахмы же и прочих ПОРУЧЕНЦЕВ; ādhikārika!!
विनष्ट-विश्लिष्ट-सञ्चित-क्रियमाण-कर्मणाम् अपिvinaṣṭa-viśliṣṭa-sañcita-kriyamāṇa-karmaṇām apiхоть их накопленное и творимое [тоже] истреблено,; api
अधिकार-आरम्भकम् कर्मadhikāra-ārambhakam karmaкарма, зачавшая ПОРУЧЕНИЕ,; adhikāra-ārambhaka!
यावत् अधिकारम् न क्षीयतेyāvat adhikāram na kṣīyateне изжита, доколе поручение; yāvat
अतः तेषाम् तावत् प्रपञ्चे अवस्थितिः भवेत्ataḥ teṣām tāvat prapañce avasthitiḥ bhavetпотому дотоле — их пребывание в мире; avasthiti
तत्-आरम्भकस्य तस्य समाप्तौ तुtat-ārambhakasya tasya samāptau tuпо исполнении же зачавшей его; samāpti
ते विमुच्य परम् पदम् विशन्ति इतिte vimucya param padam viśanti itiони, освободясь, входят в высшую обитель; viśanti!
इदम् तु बोध्यम्idam tu bodhyamи разумей:; bodhya
अचिर-अधिकाराः मघव-आदयःacira-adhikārāḥ maghava-ādayaḥкратко-порученцы — Индра и подобные —; Maghavan
अधिकार-अन्ते चिर-अधिकारम् ब्रह्माणम् गच्छन्तिadhikāra-ante cira-adhikāram brahmāṇam gacchantiпо исходе идут к долго-порученцу Брахме; Brahmā
तत्-अधिकार-अन्ते तस्मिन् विमुक्तेtat-adhikāra-ante tasmin vimukteпо исходе его поручения, с его муктой,; anta
तेन सह विमुच्यन्ते इतिtena saha vimucyante itiосвобождаются ВМЕСТЕ С НИМ; saha!!
वक्ष्यति च एवम् कार्य-अत्यये तत्-अध्यक्षेण इति आदिनाvakṣyati ca evam kārya-atyaye tat-adhyakṣeṇa iti ādināтак и скажет: «по истечении дела — с Надзирателем…»; 4.3.10!
भगवति तेषाम् प्रातिकूल्यम् तुbhagavati teṣām prātikūlyam tuа «противление» их Бхагавану; prātikūlya
तत्-लीला-पोषात् तत्-इच्छा-अनुगुणम् एव इति अदोषःtat-līlā-poṣāt tat-icchā-anuguṇam eva iti adoṣaḥПИТАЕТ ЕГО ЛИЛУ, по Его же воле: не изъян; līlā-poṣa!!
विषय-आवेशः अपि एषाम् आभास-रूपः एवviṣaya-āveśaḥ api eṣām ābhāsa-rūpaḥ evaи их «увлечённость предметами» — лишь видимость; ābhāsa
विद्या-निष्ठत्वात्vidyā-niṣṭhatvātони утверждены в видье; niṣṭhā
तस्मात्tasmātпотому; tasmāt
अधिकारि-भिन्नानाम् तत्त्व-विदाम्adhikāri-bhinnānām tattva-vidāmу таттвавидов, НЕ несущих поручений,; bhinnā
विद्या-अधिगमे विमुक्तिः इति न का अपि शङ्काvidyā-adhigame vimuktiḥ iti na kā api śaṅkāмукти по обретении видьи — вне сомнений; na śaṅkā
भाष्य का अनुवाद

Но [возразят]: совершенные в видье — Брахма, Рудра, Индра — долго пребывают в мире, и видано их «противление» Бхагавану. На это говорит:

«Пребывание порученцев — доколе поручение».

Мукти при видье — у тех, чья карма истреблена-отцеплена-изжита. У Брахмы же и прочих ПОРУЧЕНЦЕВ, хоть и их карма истреблена, — карма, зачавшая ПОРУЧЕНИЕ, не изжита, доколе поручение: дотоле их пребывание; по исполнении — входят в высшую обитель. (Кратко-порученцы — Индра — по исходе идут к Брахме и освобождаются ВМЕСТЕ С НИМ.) А «противление» их — ПИТАЕТ ЕГО ЛИЛУ, по Его же воле: не изъян; и «увлечённость» их — видимость: они в видье. У таттвавидов без поручений мукти по видье — вне сомнений.

संस्करण

9c56c725fa5b · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:22:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 3.3.32

श्लोक बदलें इन कुंजियों से