कामादितरत्र तत्र चायतनादिभ्यः
kāmāditaratra tatra cāyatanādibhyaḥ
ШРИ [— Лакшми — тоже] Пара: [Его] любовь [к Ней] — и там и здесь; по «объятию», [простиранию] и прочему.
अथ श्री-वैशिष्ट्यं गुणम् उपसंहर्तुम् आरम्भः । श्रीश् च लक्ष्मीश् च पत्नी [शु.य. 31.22] इति यजुषि श्रूयते । इह श्री रमा-देवी । लक्ष्मीर् भागवती सम्पद् इत्य् एके । श्रीर् वाग्-देवी, लक्ष्मीस् तु रमा-देवीत्य् अपरे । अथर्व-शिरसि च—कमला-पतये नमः रमामानस-हंसाय गोविन्दाय नमो नमः इति । रमाधाराय रामाय इति चैवम् आदि । अत्र भवति वीक्षा श्रीर् इयं प्राकृतत्वाद् अनित्योतपरात्वान् नित्येति । अथात आदेशो नेति नेति इति परमात्मनि निःशेष-विशेष-प्रतिषेधात्, न तत्र श्र्य्-आदि-रूपः कश्चिद् विशेषः सम्भवी । किन्तु स्वीकृत-मायो विशुद्ध-सत्त्व-मूर्तिस् तादृश्यापि श्रिया युज्यते इत्य् अनित्या तस्य श्रीर् इति प्राप्ते—
कामादीतरत्र तत्र चायतनादिभ्यः ॥
सैवेति पूर्वतोऽनुवर्तते । सैव परैव श्रीः सती तत्र प्रकृत्य्-अस्पृष्टे संव्योम्नि तस्माद् इतरत्र प्रपञ्चान्तर्गते तत्-प्रकाशे च स्वनाथस्य परमात्मनः कामादि वितनोतीति नित्य-श्रीकः सः । कामोऽत्र श्र्ङ्गाराभिलाषः । आदिना तद्-अनुगुणा तत्-परिचर्या च । श्रीः परैवेति । कुतः ? आयेति । आयाद् व्याप्तेः । तनाद् भक्त-मोक्षानन्द-विस्ताराच् च । उभयत्र सत्यादिवद् इति दृष्टान्तः । आदिना परैक्य-वाक्यं गृह्यते । तत्र परास्य शक्तिर् इत्य् आदौ स्वाभाविकीति परमात्माभेदाभिधानात् परा विभ्वी सैव हीति ज्ञान-कारुण्यादि-रूपत्वोक्तेर् मोक्षदा च । तद्-अभेदाद् एव श्रीश् च तथा । स्मृतं चैवं श्री-विष्णु-पुराणे—
नित्यैव सा जगन्-माता विष्णोः श्रीर् अनपायिनी ।
यथा सर्व-गतो विष्णुस् तथैवेयं द्विजोत्तम ॥ [वि.पु. 1.8.15] इति ।
आत्म-विद्या च देवि त्वं विमुक्ति-फल-दायिनी [वि.पु. 1.9.118] इति च ।
न च भेदे सतीदं द्वयं शक्यं वक्तुम् अपसिद्धान्तापत्तेः । श्रियः परैक्यं च स्मृतं तत्रैव ।
प्रोच्यते परमेशो यो यः शुद्धोऽप्य् उपचारतः ।
प्रसीदतु स नो विष्णुर् आत्मा यः सर्व-देहिनाम् ॥ इति ।
अत्र परैव मेति विस्फुटम् । आयादीनि प्रकृतेर् न सम्भवन्तीति तद्-अन्यत्वं श्रियः सुव्यक्तम् । तस्मात् परैव श्रीर् अतो नित्या सेति ॥40॥
atha śrī-vaiśiṣṭyaṁ guṇam upasaṁhartum ārambhaḥ | śrīś ca lakṣmīś ca patnī [śu.ya. 31.22] iti yajuṣi śrūyate | iha śrī ramā-devī | lakṣmīr bhāgavatī sampad ity eke | śrīr vāg-devī, lakṣmīs tu ramā-devīty apare | atharva-śirasi ca—kamalā-pataye namaḥ ramāmānasa-haṁsāya govindāya namo namaḥ iti | ramādhārāya rāmāya iti caivam ādi | atra bhavati vīkṣā śrīr iyaṁ prākṛtatvād anityotaparātvān nityeti | athāta ādeśo neti neti iti paramātmani niḥśeṣa-viśeṣa-pratiṣedhāt, na tatra śry-ādi-rūpaḥ kaścid viśeṣaḥ sambhavī | kintu svīkṛta-māyo viśuddha-sattva-mūrtis tādṛśyāpi śriyā yujyate ity anityā tasya śrīr iti prāpte—
kāmādītaratra tatra cāyatanādibhyaḥ ||
saiveti pūrvato'nuvartate | saiva paraiva śrīḥ satī tatra prakṛty-aspṛṣṭe saṁvyomni tasmād itaratra prapañcāntargate tat-prakāśe ca svanāthasya paramātmanaḥ kāmādi vitanotīti nitya-śrīkaḥ saḥ | kāmo'tra śrṅgārābhilāṣaḥ | ādinā tad-anuguṇā tat-paricaryā ca | śrīḥ paraiveti | kutaḥ ? āyeti | āyād vyāpteḥ | tanād bhakta-mokṣānanda-vistārāc ca | ubhayatra satyādivad iti dṛṣṭāntaḥ | ādinā paraikya-vākyaṁ gṛhyate | tatra parāsya śaktir ity ādau svābhāvikīti paramātmābhedābhidhānāt parā vibhvī saiva hīti jñāna-kāruṇyādi-rūpatvokter mokṣadā ca | tad-abhedād eva śrīś ca tathā | smṛtaṁ caivaṁ śrī-viṣṇu-purāṇe—
nityaiva sā jagan-mātā viṣṇoḥ śrīr anapāyinī |
yathā sarva-gato viṣṇus tathaiveyaṁ dvijottama || [vi.pu. 1.8.15] iti |
ātma-vidyā ca devi tvaṁ vimukti-phala-dāyinī [vi.pu. 1.9.118] iti ca |
na ca bhede satīdaṁ dvayaṁ śakyaṁ vaktum apasiddhāntāpatteḥ | śriyaḥ paraikyaṁ ca smṛtaṁ tatraiva |
procyate parameśo yo yaḥ śuddho'py upacārataḥ |
prasīdatu sa no viṣṇur ātmā yaḥ sarva-dehinām || iti |
atra paraiva meti visphuṭam | āyādīni prakṛter na sambhavantīti tad-anyatvaṁ śriyaḥ suvyaktam | tasmāt paraiva śrīr ato nityā seti ||40||
d304c539599a · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:22:51 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Теперь — собрать отличённость ШРИ: «Шри и Лакшми — супруги» [яджус]; «СУПРУГУ КАМАЛЫ — поклон; ЛЕБЕДЮ ОЗЕРА УМА РАМЫ — Говинде — поклон». Шри пракритна и невечна — или Пара и вечна? «Невечна». При полученном —
«Любовь и прочее — и там и здесь: по объятию и прочим».
ОНА ЖЕ — Пара — сущи Шри: и там, в непракритной вьоме, и здесь, в явлении внутри мира, Он простирает [к Ней] ЛЮБОВЬ («кама» — желание ШРИНГАРЫ) и служение: Он ВЕЧНО-СО-ШРИ. Шри — Пара: от объятия-вездесущести («ая») и про-стирания блаженства мокши бхактам («тана»); и дарительница мокши. Вишну-пурана: «ВЕЧНА она, МАТЬ МИРА, Шри Вишну НЕОТЛУЧНАЯ: как вездесущ Вишну — так и она»; «Ты, богиня, — атма-видья, плода свободы дарительница». При отличии [Её] от Пары обоих не сказать. Итак: Шри — Пара, потому вечна.