भीष्म उवाच
शिखण्डिवाक्यं श्रुत्वाथ स यक्षो भरतर्षभ ॥
प्रोवाच मनसा चिन्त्य दैवेनोपनिपीडितः ॥
भवितव्यं तथा तद् धि मम दुःखाय कौरव ॥
भद्रे कामं करिष्यामि समयं तु निबोध मे ॥
किं चित् कालान्तरं दास्ये पुंलिङ्गं स्वम् इदं तव ॥
आगन्तव्यं त्वया काले सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥
प्रभुः संकल्पसिद्धो ऽस्मि कामरूपी विहंगमः ॥
मत्प्रसादात् पुरं चैव त्राहि बन्धूंश् च केवलान् ॥
स्त्रीलिङ्गं धारयिष्यामि त्वदीयं पार्थिवात्मजे ॥
सत्यं मे प्रतिजानीहि करिष्यामि प्रियं तव ॥
शिखण्ड्य् उवाच
प्रतिदास्यामि भगवंल् लिङ्गं पुनर् इदं तव ॥
किं चित् कालान्तरं स्त्रीत्वं धारयस्व निशाचर ॥
bhīṣma uvāca
śikhaṇḍivākyaṃ śrutvātha sa yakṣo bharatarṣabha ||
provāca manasā cintya daivenopanipīḍitaḥ ||
bhavitavyaṃ tathā tad dhi mama duḥkhāya kaurava ||
bhadre kāmaṃ kariṣyāmi samayaṃ tu nibodha me ||
kiṃ cit kālāntaraṃ dāsye puṃliṅgaṃ svam idaṃ tava ||
āgantavyaṃ tvayā kāle satyam etad bravīmi te ||
prabhuḥ saṃkalpasiddho 'smi kāmarūpī vihaṃgamaḥ ||
matprasādāt puraṃ caiva trāhi bandhūṃś ca kevalān ||
strīliṅgaṃ dhārayiṣyāmi tvadīyaṃ pārthivātmaje ||
satyaṃ me pratijānīhi kariṣyāmi priyaṃ tava ||
śikhaṇḍy uvāca
pratidāsyāmi bhagavaṃl liṅgaṃ punar idaṃ tava ||
kiṃ cit kālāntaraṃ strītvaṃ dhārayasva niśācara ||
Бхишма сказал: «Услышав слова Шикхандина, якша, о лучший из Бхаратов, обдумал их в уме и, стеснённый судьбой, сказал: “Так и должно быть, о Каурав: это будет к моему страданию. О благая, я исполню твоё желание, но услышь моё условие. На некоторое время я дам тебе свой мужской пол. В назначенный срок ты должна вернуться: это правда, которую я говорю тебе. Я владыка, чья решимость сбывается, принимающий любой облик и быстро перемещающийся. По моей милости защити город и всех своих родных. О царская дочь, я буду носить твой женский пол. Пообещай мне правду, и я сделаю тебе желанное”. Шикхандин сказала: “О владыка, я снова верну тебе этот пол. Носи мою женственность только некоторое время, о ночной странник”.
02f30b387d2e · опубликовано 17 июл. 2026 г., 06:41:26 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Эта глава завершает рассказ о Шикхандине: судьба Амбы получает действенную форму через временный обмен пола с якшей Стхуной. Милость якши спасает Друпаду от войны и делает Шикхандина мужчиной, но сама милость имеет цену: Кубера карает Стхуну за самовольное нарушение порядка. Бхишма слышал всё это от шпионов и потому видит в Шикхандине не обычного воина, а прежнюю Амбу, рождённую для его гибели. Его отказ сражаться с тем, кто был женщиной, становится не слабостью, а продолжением собственного обета и границы дхармы, которую он не переступает даже в битве.