पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे ॥
सांख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ॥
विविधाश् च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥
शरीरवाङ्मनोभिर् यत् कर्म प्रारभते नरः ॥
न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥
तत्रैवं सति कर्तारम् आत्मानं केवलं तु यः ॥
पश्यत्य् अकृतबुद्धित्वान् न स पश्यति दुर्मतिः ॥
यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर् यस्य न लिप्यते ॥
हत्वापि स इमांल् लोकान् न हन्ति न निबध्यते ॥
ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना ॥
करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः ॥
pañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me ||
sāṃkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām ||
adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham ||
vividhāś ca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam ||
śarīravāṅmanobhir yat karma prārabhate naraḥ ||
nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ ||
tatraivaṃ sati kartāram ātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ ||
paśyaty akṛtabuddhitvān na sa paśyati durmatiḥ ||
yasya nāhaṃkṛto bhāvo buddhir yasya na lipyate ||
hatvāpi sa imāṃl lokān na hanti na nibadhyate ||
jñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā ||
karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṃgrahaḥ ||
«Узнай от Меня, о сильнорукий, пять причин, названных в санкхье и в учении о завершении действия, ради исполнения всякого дела: место действия, деятель, различные орудия, разные отдельные усилия и, пятым, божественный фактор. Какое бы действие человек ни начинал телом, речью или умом — праведное или противоположное, — эти пять являются его причинами. Поэтому тот, кто при таком положении видит единственным деятелем только себя, из-за незрелого разума не видит истины; его понимание дурно. Но у кого нет эгоистического чувства “я действую” и чей разум не оскверняется, тот, даже сразив этих людей, не убивает и не связывается. Знание, познаваемое и познающий — три побудителя действия; орудие, действие и деятель — три составляющие кармы».
d3c7ad1e0cfc · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:02:21 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Кришна разрушает простую иллюзию автономного деятеля. Действие возникает через совокупность факторов, а чистое сознание действует как служение долгу, не присваивая себе абсолютного авторства.