सार्वभौमः—तदधुना युक्तिः क्रियते । (प्रकाशम् ।) महाराज, समाश्वसिहि समाश्वसिहि । अस्त्युपायः कोऽपि भवन्मनोरथतरोः फलप्रसवाय ।
राजा—जानासि चेदुच्यताम् ।
सार्वभौमः—यद्यपि भवतोऽयमनुरागदूत एव तत्सङ्गमस्य कारयिता तथाप्यस्मद्युक्तिर्वर्तनी जीवनोपायीभवितुमर्हति ।
राजा—उच्यतां का युक्तिः ।
सार्वभौमः—जनान्तिकं केवलमनुरागमेव दूतं कृत्वाद्वितीय एव राजवेशं विहाय केनाप्यविदित एव भगवतो जगन्नाथदेवस्य रथोत्सववासरे नृत्यविनोदश्रममपनेतुं विजनमाराममवगाहमानमानन्दास्वादविरतबहिर्वृत्तिकमकस्मादुपेत्य विलोकयन्तु भगवन्तं भवन्त इति इतोऽन्यथा न तद्घटते ।
राजा—(साश्वासमपवार्य ।) एवमेव, किंतु यथेदं भवन्तं विना कोऽपि न जानाति तथा विधेयम् ।
भट्टाचार्यः—एवमेव ।
(प्रविश्य दौवारिकः ।)
दौवारिकः—देव, राजधानीतः कश्चिदेकः सत्वरमुपसन्नोऽस्ति प्रणिधिः ।
राजा—प्रवेश्यताम् ।
दौवारिकः—(सत्वरं निष्क्रम्य तमादाय प्रविश्य च ।) देव, अयमयम् ।
राजा—प्रणिधे, कथय संभ्रमस्य कारणम् ।
प्रणिधिः—देव,
sārvabhaumaḥ—tadadhunā yuktiḥ kriyate | (prakāśam |) mahārāja, samāśvasihi samāśvasihi | astyupāyaḥ ko'pi bhavanmanorathataroḥ phalaprasavāya |
rājā—jānāsi ceducyatām |
sārvabhaumaḥ—yadyapi bhavato'yamanurāgadūta eva tatsaṅgamasya kārayitā tathāpyasmadyuktirvartanī jīvanopāyībhavitumarhati |
rājā—ucyatāṃ kā yuktiḥ |
sārvabhaumaḥ—janāntikaṃ kevalamanurāgameva dūtaṃ kṛtvādvitīya eva rājaveśaṃ vihāya kenāpyavidita eva bhagavato jagannāthadevasya rathotsavavāsare nṛtyavinodaśramamapanetuṃ vijanamārāmamavagāhamānamānandāsvādaviratabahirvṛttikamakasmādupetya vilokayantu bhagavantaṃ bhavanta iti ito'nyathā na tadghaṭate |
rājā—(sāśvāsamapavārya |) evameva, kiṃtu yathedaṃ bhavantaṃ vinā ko'pi na jānāti tathā vidheyam |
bhaṭṭācāryaḥ—evameva |
(praviśya dauvārikaḥ |)
dauvārikaḥ—deva, rājadhānītaḥ kaścidekaḥ satvaramupasanno'sti praṇidhiḥ |
rājā—praveśyatām |
dauvārikaḥ—(satvaraṃ niṣkramya tamādāya praviśya ca |) deva, ayamayam |
rājā—praṇidhe, kathaya saṃbhramasya kāraṇam |
praṇidhiḥ—deva,
Сарвабхаума. Значит, нужна хитрость. (Вслух.) Великий царь, утешься, утешься. Есть средство, чтобы древо твоего желания принесло плод.
Царь. Если знаешь — говори.
Сарвабхаума. Хоть вестником твоим к этой встрече будет сама любовь, всё же и наш замысел может стать путём к жизни.
Царь. Скажи, какой замысел.
Сарвабхаума. Втайне, взяв в вестники одну лишь любовь, один, сняв царскую одежду, никому не ведомый, — в день праздника колесницы Господа Джаганнатхи, когда Он уйдёт в уединённый сад отдохнуть от усталости пляски и внешние чувства у Него замрут от вкушения блаженства, — подойди внезапно и узри Господа. Иначе этого не будет.
Царь. (Утешившись, в сторону.) Так и сделаем. Но устрой так, чтобы, кроме тебя, никто не знал.
Бхаттачарья. Так и будет.
(Входит привратник.)
Привратник. Государь, из столицы спешно прибыл лазутчик.
Царь. Впусти.
Привратник. (Быстро выйдя и вернувшись с ним.) Государь, вот он.
Царь. Лазутчик, скажи, отчего тревога.
Лазутчик. Государь,
0f066e4875e4 · published Sep 15, 2026, 10:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Хитрость Сарвабхаумы — зеркало хитрости Нитьянанды в пятом акте. Там беспамятство Господа помогло отвести Его к Адвайте; здесь оно поможет царю подойти.
И главное условие — снять царскую одежду. Если санньяси бежит от царя, царь должен перестать им быть.