Mahabharata
Jarāsaṃdha-vadha-parva (girivraja-praveśa) (The Entry into Girivraja)2.19.5–8
2207 / 15823
Mahabharata · 2.19.5–8
Devanāgarī

शूद्रायां गौतमो यत्र महात्मा संशितव्रतः ॥
औशीनर्याम् अजनयत् काक्षीवादीन् सुतान् ऋषिः ॥
गौतमः क्षयणाद् अस्माद् अथासौ तत्र वेश्मनि ॥
भजते मागधं वंशं स नृपाणाम् अनुग्रहात् ॥
अङ्गवङ्गादयश् चैव राजानः सुमहाबलाः ॥
गौतमक्षयम् अभ्येत्य रमन्ते स्म पुरार्जुन ॥
वनराजीस् तु पश्येमाः प्रियालानां मनोरमाः ॥
लोध्राणां च शुभाः पार्थ गौतमौकःसमीपजाः ॥

Transliteration (IAST)

śūdrāyāṃ gautamo yatra mahātmā saṃśitavrataḥ ||
auśīnaryām ajanayat kākṣīvādīn sutān ṛṣiḥ ||
gautamaḥ kṣayaṇād asmād athāsau tatra veśmani ||
bhajate māgadhaṃ vaṃśaṃ sa nṛpāṇām anugrahāt ||
aṅgavaṅgādayaś caiva rājānaḥ sumahābalāḥ ||
gautamakṣayam abhyetya ramante sma purārjuna ||
vanarājīs tu paśyemāḥ priyālānāṃ manoramāḥ ||
lodhrāṇāṃ ca śubhāḥ pārtha gautamaukaḥsamīpajāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
शूद्रायाम् गौतमः यत्रśūdrāyām gautamaḥ yatrain a shudra woman where Gautama
महात्मा संशित-व्रतःmahātmā saṃśita-vrataḥgreat in soul, firm in his vows,
औशीनर्याम् अजनयत्auśīnaryām ajanayatin Aushinari begot
काक्षीव-आदीन् सुतान् ऋषिःkākṣīva-ādīn sutān ṛṣiḥKakshivat and other sons, the sage;
गौतमः क्षयणात् अस्मात्gautamaḥ kṣayaṇāt asmātGautama — from this dwelling,
अथ असौ तत्र वेश्मनिatha asau tatra veśmaniand he there, in that house,
भजते मागधम् वंशम्bhajate māgadham vaṃśamfavors the Magadhan lineage
सः नृपाणाम् अनुग्रहात्saḥ nṛpāṇām anugrahātby grace toward kings;
अङ्ग-वङ्ग-आदयः च एवaṅga-vaṅga-ādayaḥ ca evaAnga, Vanga, and the rest
राजानः सु-महा-बलाःrājānaḥ su-mahā-balāḥkings, of very great might,
गौतम-क्षयम् अभ्येत्यgautama-kṣayam abhyetyahaving come to Gautama's dwelling,
रमन्ते स्म पुर अर्जुनramante sma pura arjunatook their pleasure in the city, O Arjuna;
वन-राजीः तु पश्य इमाःvana-rājīḥ tu paśya imāḥlook now upon these rows of forest
प्रियालानाम् मनोरमाःpriyālānām manoramāḥof priyala trees, delightful,
लोध्राणाम् च शुभाः पार्थlodhrāṇām ca śubhāḥ pārthaand of lodhra, auspicious, O Partha,
गौतम-ओकः-समीप-जाःgautama-okaḥ-samīpa-jāḥgrown near Gautama's dwelling;
शूद्रायांśūdrāyāṃoriginal form "śūdrāyāṃ", added to complete the word-by-word coverage
गौतमोgautamooriginal form "gautamo", added to complete the word-by-word coverage
संशितव्रतःsaṃśitavrataḥoriginal form "saṃśitavrataḥ", added to complete the word-by-word coverage
काक्षीवादीन्kākṣīvādīnoriginal form "kākṣīvādīn", added to complete the word-by-word coverage
क्षयणाद्kṣayaṇādoriginal form "kṣayaṇād", added to complete the word-by-word coverage
अस्माद्asmādoriginal form "asmād", added to complete the word-by-word coverage
अथासौathāsauoriginal form "athāsau", added to complete the word-by-word coverage
मागधंmāgadhaṃoriginal form "māgadhaṃ", added to complete the word-by-word coverage
वंशंvaṃśaṃoriginal form "vaṃśaṃ", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
अङ्गवङ्गादयश्aṅgavaṅgādayaśoriginal form "aṅgavaṅgādayaś", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
सुमहाबलाःsumahābalāḥoriginal form "sumahābalāḥ", added to complete the word-by-word coverage
गौतमक्षयम्gautamakṣayamoriginal form "gautamakṣayam", added to complete the word-by-word coverage
पुरार्जुनpurārjunaoriginal form "purārjuna", added to complete the word-by-word coverage
वनराजीस्vanarājīsoriginal form "vanarājīs", added to complete the word-by-word coverage
पश्येमाःpaśyemāḥoriginal form "paśyemāḥ", added to complete the word-by-word coverage
प्रियालानांpriyālānāṃoriginal form "priyālānāṃ", added to complete the word-by-word coverage
लोध्राणांlodhrāṇāṃoriginal form "lodhrāṇāṃ", added to complete the word-by-word coverage
गौतमौकःसमीपजाःgautamaukaḥsamīpajāḥoriginal form "gautamaukaḥsamīpajāḥ", added to complete the word-by-word coverage
Translation

"Here the great-souled sage Gautama, firm in his vows, begot his sons — Kakshivat and the rest — upon a shudra woman named Aushinari; and from this dwelling Gautama, by his grace toward kings, favors the Magadhan lineage. The kings Anga, Vanga, and the rest, of very great might, coming to Gautama's dwelling, took their pleasure in this city, O Arjuna; look now upon these delightful rows of priyala and auspicious lodhra trees, grown near Gautama's dwelling, O Partha."

Version

362abb9bf94c · published Jul 16, 2026, 3:13:23 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with