Mahabharata
Джарасандха-вадха-парва: вход в Гириврадж · Verse 2.19.47–50
2221 / 3756
Mahabharata · 2.19.47–50
Devanāgarī

क्षत्रियो बाहुवीर्यस् तु न तथा वाक्यवीर्यवान् ॥
अप्रगल्भं वचस् तस्य तस्माद् बार्हद्रथे स्मृतम् ॥
स्ववीर्यं क्षत्रियाणां च बाह्वोर् धाता न्यवेशयत् ॥
तद् दिदृक्षसि चेद् राजन् द्रष्टास्य् अद्य न संशयः ॥
अद्वारेण रिपोर् गेहं द्वारेण सुहृदो गृहम् ॥
प्रविशन्ति सदा सन्तो द्वारं नो वर्जितं ततः ॥
कार्यवन्तो गृहान् एत्य शत्रुतो नार्हणां वयम् ॥
प्रतिगृह्णीम तद् विद्धि एतन् नः शाश्वतं व्रतम् ॥

Transliteration (IAST)

kṣatriyo bāhuvīryas tu na tathā vākyavīryavān ||
apragalbhaṃ vacas tasya tasmād bārhadrathe smṛtam ||
svavīryaṃ kṣatriyāṇāṃ ca bāhvor dhātā nyaveśayat ||
tad didṛkṣasi ced rājan draṣṭāsy adya na saṃśayaḥ ||
advāreṇa ripor gehaṃ dvāreṇa suhṛdo gṛham ||
praviśanti sadā santo dvāraṃ no varjitaṃ tataḥ ||
kāryavanto gṛhān etya śatruto nārhaṇāṃ vayam ||
pratigṛhṇīma tad viddhi etan naḥ śāśvataṃ vratam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
क्षत्रियः बाहु-वीर्यः तुkṣatriyaḥ bāhu-vīryaḥ tuкшатрий доблестен руками,
न तथा वाक्य-वीर्यवान्na tathā vākya-vīryavānно не так силён речью;
अप्रगल्भम् वचः तस्यapragalbham vacaḥ tasyaнесмела [скромна] речь его —
तस्मात् बार्हद्रथे स्मृतम्tasmāt bārhadrathe smṛtamпотому [скупое слово] и положено [нам] пред [тобою,] сыне Брихадратхи;
स्व-वीर्यम् क्षत्रियाणाम् चsva-vīryam kṣatriyāṇām caсобственную доблесть кшатриев
बाह्वोः धाता न्यवेशयत्bāhvoḥ dhātā nyaveśayatв [их] руки вложил Творец;
तत् दिदृक्षसि चेत् राजन्tat didṛkṣasi cet rājanеё, если видеть желаешь, о царь,
द्रष्टा असि अद्य न संशयःdraṣṭā asi adya na saṃśayaḥузришь ныне, нет сомнения;
अद्वारेण रिपोः गेहम्advāreṇa ripoḥ gehamне-вратами — [в] дом врага,
द्वारेण सुहृदः गृहम्dvāreṇa suhṛdaḥ gṛhamвратами — [в] дом друга
प्रविशन्ति सदा सन्तःpraviśanti sadā santaḥвходят всегда добрые;
द्वारम् नः वर्जितम् ततःdvāram naḥ varjitam tataḥврата [потому] нами отвергнуты;
कार्य-वन्तः गृहान् एत्यkārya-vantaḥ gṛhān etyaпо делу придя в дом,
शत्रुतः न अर्हणाम् वयम्śatrutaḥ na arhaṇām vayamот врага почести мы
प्रतिगृह्णीम तत् विद्धिpratigṛhṇīma tat viddhiне приемлем, — знай это:
एतत् नः शाश्वतम् व्रतम्etat naḥ śāśvatam vratamтаков наш вечный обет.»
Translation

«Кшатрий доблестен руками, но не так силён в речи; скромна речь его — потому [и мы немногословны] пред тобою, о сын Брихадратхи. Собственную доблесть кшатриев Творец вложил в их руки; и если желаешь видеть её, о царь, ты увидишь [её] ныне, нет сомнения. Добрые всегда входят в дом врага не-вратами, а в дом друга — вратами; потому врата нами отвергнуты. Придя по делу в дом [врага], мы не приемлем почести от врага — знай это: таков наш вечный обет».

Commentary

Здесь Кришна являет совершенную честность даже в личине: войдя не-вратами, они открыто объявляют себя врагами, и потому отвергают гостеприимство недруга. Знаменательно, что благородный не принимает почёта от того, кому пришёл противостать: правда отношений важнее учтивой видимости. Так писание являет прямоту в самой вражде; и [далее враг распознан, и грядёт вызов на бой].

Version

f9944b70f36f · published Jun 16, 2026, 1:30:00 PM UTC

Page between verses with