Mahabharata
Раджасуярамбха-парва: решение о жертве и прибытие Кришны · Verse 2.30.23–25
2347 / 3756
Mahabharata · 2.30.23–25
Devanāgarī

तं कृष्णः प्रत्युवाचेदं बहूक्त्वा गुणविस्तरम् ॥
त्वम् एव राजशार्दूल सम्राड् अर्हो महाक्रतुम् ॥
संप्राप्नुहि त्वया प्राप्ते कृतकृत्यास् ततो वयम् ॥
यजस्वाभीप्सितं यज्ञं मयि श्रेयस्य् अवस्थिते ॥
नियुङ्क्ष्व चापि मां कृत्ये सर्वं कर्तास्मि ते वचः ॥
युधिष्ठिर उवाच
सफलः कृष्ण संकल्पः सिद्धिश् च नियता मम ॥
यस्य मे त्वं हृषीकेश यथेप्सितम् उपस्थितः ॥

Transliteration (IAST)

taṃ kṛṣṇaḥ pratyuvācedaṃ bahūktvā guṇavistaram ||
tvam eva rājaśārdūla samrāḍ arho mahākratum ||
saṃprāpnuhi tvayā prāpte kṛtakṛtyās tato vayam ||
yajasvābhīpsitaṃ yajñaṃ mayi śreyasy avasthite ||
niyuṅkṣva cāpi māṃ kṛtye sarvaṃ kartāsmi te vacaḥ ||
yudhiṣṭhira uvāca
saphalaḥ kṛṣṇa saṃkalpaḥ siddhiś ca niyatā mama ||
yasya me tvaṃ hṛṣīkeśa yathepsitam upasthitaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तं कृष्णः प्रत्युवाच इदंtaṃ kṛṣṇaḥ pratyuvāca idaṃему Кришна ответил так,
बहु उक्त्वा गुण-विस्तरम्bahu uktvā guṇa-vistaramмногое сказав о [его] обилии достоинств:
त्वम् एव राज-शार्दूलtvam eva rāja-śārdūla«ты лишь, тигр среди царей,
सम्राड् अर्हो महा-क्रतुम्samrāḍ arho mahā-kratumдостоин, [как] самодержец, великой жертвы;
यजस्व अभीप्सितं यज्ञंyajasva abhīpsitaṃ yajñaṃсоверши желанную жертву;
मयि श्रेयस्य् अवस्थितेmayi śreyasy avasthiteпри мне, на благо [твоё] стоящем,
नियुङ्क्ष्व च अपि मां कृत्येniyuṅkṣva ca api māṃ kṛtyeи назначь меня на [любое] дело —
सर्वं कर्ता अस्मि ते वचःsarvaṃ kartā asmi te vacaḥвсё исполню по слову твоему»;
स-फलः कृष्ण संकल्पःsa-phalaḥ kṛṣṇa saṃkalpaḥ«плодоносен, Кришна, [мой] замысел,
सिद्धिश् च नियता ममsiddhiś ca niyatā mamaи успех мне обеспечен,
यस्य मे त्वं हृषीकेशyasya me tvaṃ hṛṣīkeśaраз у меня ты, Хришикеша,
यथ-ईप्सितम् उपस्थितःyatha-īpsitam upasthitaḥкак желалось, предстоишь».
Translation

Ему Кришна, многое сказав о его обилии достоинств, ответил так: «Лишь ты, тигр среди царей, достоин, как самодержец, великой жертвы; соверши желанную жертву. Я стою ради твоего блага — назначь меня на любое дело, и всё исполню по слову твоему». [Юдхиштхира же:] «Плодоносен, Кришна, мой замысел, и успех мне обеспечен, раз у меня ты, Хришикеша, предстоишь, как я того желал».

Commentary

Дивны слова Господа: «назначь меня на [любое] дело — всё исполню по слову твоему». Знаменательно, что Всевышний, которому служит вся вселенная, отдаёт Себя в распоряжение преданного, готовый на любое поручение. Это вершина нисхождения любви: Хозяин становится слугою Своего слуги. И ответ Юдхиштхиры точен: успех обеспечен не его силами, а тем, что Сам Кришна «предстоит». Стих учит, что там, где Господь добровольно служит, дело не может не удаться; и счастлив тот, кто стяжал такую любовь, что Сам Всевышний берётся за труд по его слову.

Version

65ad5b954914 · published Jun 16, 2026, 2:25:00 PM UTC

Page between verses with