Mahabharata
Дьюта-парва: вопрос Драупади и влечение за волосы · Verse 2.60.11–13
2647 / 3756
Mahabharata · 2.60.11–13
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
स गत्वा राजभवनं दुर्योधनवशानुगः ॥
उवाच द्रौपदीं सूतः प्रातिकामी व्यथन्न् इव ॥
सभ्यास् त्व् अमी राजपुत्र्य् आह्वयन्ति; मन्ये प्राप्तः संक्षयः कौरवाणाम् ॥
न वै समृद्धिं पालयते लघीयान्; यत् त्वं सभाम् एष्यसि राजपुत्रि ॥
द्रौपद्य् उवाच
एवं नूनं व्यदधात् संविधाता; स्पर्शाव् उभौ स्पृशतो धीरबालौ ॥
धर्मं त्व् एकं परमं प्राह लोके; स नः शमं धास्यति गोप्यमानः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
sa gatvā rājabhavanaṃ duryodhanavaśānugaḥ ||
uvāca draupadīṃ sūtaḥ prātikāmī vyathann iva ||
sabhyās tv amī rājaputry āhvayanti; manye prāptaḥ saṃkṣayaḥ kauravāṇām ||
na vai samṛddhiṃ pālayate laghīyān; yat tvaṃ sabhām eṣyasi rājaputri ||
draupady uvāca
evaṃ nūnaṃ vyadadhāt saṃvidhātā; sparśāv ubhau spṛśato dhīrabālau ||
dharmaṃ tv ekaṃ paramaṃ prāha loke; sa naḥ śamaṃ dhāsyati gopyamānaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स गत्वा राज-भवनंsa gatvā rāja-bhavanaṃон, придя в царский дворец,
दुर्योधन-वशानुगःduryodhana-vaśānugaḥпослушный воле Дурьодханы,
उवाच द्रौपदीं सूतःuvāca draupadīṃ sūtaḥсказал Драупади, [тот] сута-
प्रातिकामी व्यथन्न् इवprātikāmī vyathann ivaПративестник, словно страдая:
सभ्यास् त्व् अमी राज-पुत्र्य् आह्वयन्तिsabhyās tv amī rāja-putry āhvayanti«те сабхья, о царевна, вызывают [тебя];
मन्ये प्राप्तः संक्षयः कौरवाणाम्manye prāptaḥ saṃkṣayaḥ kauravāṇāmмню — настала погибель Кауравов;
न वै समृद्धिं पालयते लघीयान्na vai samṛddhiṃ pālayate laghīyānибо не блюдёт благоденствия малодушный,
यत् त्वं सभाम् एष्यसि राज-पुत्रिyat tvaṃ sabhām eṣyasi rāja-putriколь скоро ты, царевна, в собрание придёшь;
एवं नूनं व्यदधात् संविधाताevaṃ nūnaṃ vyadadhāt saṃvidhātāтак, видно, устроил Распорядитель,
स्पर्शाव् उभौ स्पृशतो धीर-बालौsparśāv ubhau spṛśato dhīra-bālau[что] оба касания касаются стойких и неразумных;
धर्मं त्व् एकं परमं प्राह लोकेdharmaṃ tv ekaṃ paramaṃ prāha loke[но] дхарму единую высшею провозгласил в мире —
स नः शमं धास्यति गोप्यमानःsa naḥ śamaṃ dhāsyati gopyamānaḥона нам мир дарует, [если] хранима».
Translation

Он, придя в царский дворец, послушный воле Дурьодханы, сказал Драупади, [тот] сута-Пративестник, словно страдая: «Те [члены] собрания, о царевна, вызывают [тебя]; думаю — настала погибель Кауравов. Ибо малодушный [царь] не блюдёт [своего] благоденствия, коль скоро ты, царевна, должна идти в собрание. Так, видно, устроил Распорядитель [судеб], что оба [его] касания [радость и горе] касаются и стойких, и неразумных; но дхарму единую провозгласил он в мире высшею — она дарует нам мир, [если] хранима».

Commentary

Даже посланец врага скорбит и прозревает: «настала погибель Кауравов». Знаменательно, что неправда видна и слугам неправого: бесчестие вызвать царицу в собрание не укрылось и от подневольного. И слова его о дхарме — «она дарует мир, [если] хранима» — суть зерно надежды среди мрака: оберегаемая дхарма спасает. Стих учит, что закон жив, доколе хранится; попранный — он не защитит, хранимый — дарует мир. Здесь, у бездны, звучит обетование: дхарма, если её соблюсти, ещё может спасти Кауравов; но они её попрут. Кто хранит дхарму в час искушения, того хранит и она; кто предаёт её, того она оставляет на произвол им же призванной беды.

Version

71bcee55aa2e · published Jun 16, 2026, 4:55:00 PM UTC

Page between verses with