Mahabharata
Дьюта-парва: вопрос Драупади и влечение за волосы · Verse 2.60.1–4
2644 / 3756
Mahabharata · 2.60.1–4
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
धिग् अस्तु क्षत्तारम् इति ब्रुवाणो; दर्पेण मत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रः ॥
अवैक्षत प्रातिकामीं सभायाम्; उवाच चैनं परमार्यमध्ये ॥
त्वं प्रातिकामिन् द्रौपदीम् आनयस्व; न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यः ॥
क्षत्ता ह्य् अयं विवदत्य् एव भीरुर्; न चास्माकं वृद्धिकामः सदैव ॥
एवम् उक्तः प्रातिकामी स सूतः; प्रायाच् छीघ्रं राजवचो निशम्य ॥
प्रविश्य च श्वेव स सिंहगोष्ठं; समासदन् महिषीं पाण्डवानाम् ॥
प्रातिकाम्य् उवाच
युधिष्ठिरे द्यूतमदेन मत्ते; दुर्योधनो द्रौपदि त्वाम् अजैषीत् ॥
सा प्रपद्य त्वं धृतराष्ट्रस्य वेश्म; नयामि त्वां कर्मणे याज्ञसेनि ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
dhig astu kṣattāram iti bruvāṇo; darpeṇa matto dhṛtarāṣṭrasya putraḥ ||
avaikṣata prātikāmīṃ sabhāyām; uvāca cainaṃ paramāryamadhye ||
tvaṃ prātikāmin draupadīm ānayasva; na te bhayaṃ vidyate pāṇḍavebhyaḥ ||
kṣattā hy ayaṃ vivadaty eva bhīrur; na cāsmākaṃ vṛddhikāmaḥ sadaiva ||
evam uktaḥ prātikāmī sa sūtaḥ; prāyāc chīghraṃ rājavaco niśamya ||
praviśya ca śveva sa siṃhagoṣṭhaṃ; samāsadan mahiṣīṃ pāṇḍavānām ||
prātikāmy uvāca
yudhiṣṭhire dyūtamadena matte; duryodhano draupadi tvām ajaiṣīt ||
sā prapadya tvaṃ dhṛtarāṣṭrasya veśma; nayāmi tvāṃ karmaṇe yājñaseni ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
धिग् अस्तु क्षत्तारम् इति ब्रुवाणोdhig astu kṣattāram iti bruvāṇo«позор Кшаттри!» — так промолвив,
दर्पेण मत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्रःdarpeṇa matto dhṛtarāṣṭrasya putraḥнадменный от спеси сын Дхритараштры,
अवैक्षत प्रातिकामीं सभायाम्avaikṣata prātikāmīṃ sabhāyāmвзглянул на Пративестника в собрании,
उवाच च एनं परमार्य-मध्येuvāca ca enaṃ paramārya-madhyeи сказал ему средь благороднейших:
त्वं प्रातिकामिन् द्रौपदीम् आनयस्वtvaṃ prātikāmin draupadīm ānayasva«ты, Пративестник, Драупади приведи;
न ते भयं विद्यते पाण्डवेभ्यःna te bhayaṃ vidyate pāṇḍavebhyaḥнет тебе страха пред Пандавами;
क्षत्ता ह्य् अयं विवदत्य् एव भीरुर्kṣattā hy ayaṃ vivadaty eva bhīrurибо этот Кшаттри лишь препирается, трус,
न च अस्माकं वृद्धि-कामः सदैवna ca asmākaṃ vṛddhi-kāmaḥ sadaivaи не [всегда] нам прибытка желающий»;
एवम् उक्तः प्रातिकामी स सूतःevam uktaḥ prātikāmī sa sūtaḥтак сказанный, тот сута-Пративестник,
प्रायाच् छीघ्रं राज-वचो निशम्यprāyāc chīghraṃ rāja-vaco niśamyaпошёл скоро, слово царя выслушав;
प्रविश्य च श्व इव स सिंह-गोष्ठंpraviśya ca śva iva sa siṃha-goṣṭhaṃи, войдя, как пёс в логово льва,
समासदन् महिषीं पाण्डवानाम्samāsadan mahiṣīṃ pāṇḍavānāmприблизился к царице Пандавов:
दुर्योधनो द्रौपदि त्वाम् अजैषीत्duryodhano draupadi tvām ajaiṣīt«Дурьодхана, Драупади, тебя выиграл
नयामि त्वां कर्मणे याज्ञसेनिnayāmi tvāṃ karmaṇe yājñaseniведу тебя на службу, о Яджнасени».
Translation

«Позор Кшаттри!» — промолвив так, надменный от спеси сын Дхритараштры взглянул на Пративестника в собрании и сказал ему средь благороднейших: «Ты, Пративестник, приведи Драупади; нет тебе страха пред Пандавами; ибо этот Кшаттри лишь препирается, трус, и не всегда нам прибытка желающий». Так сказанный, тот сута-Пративестник, выслушав слово царя, пошёл скоро и, войдя, как пёс в логово льва, приблизился к царице Пандавов: «Юдхиштхира, опьянённый хмелем игры, выиграл тебя, Драупади; ступай же в дом Дхритараштры; веду тебя на службу, о Яджнасени».

Commentary

Сам сказитель сравнивает посланца с псом, входящим в логово льва: бесчестное поручение унижает несущего. Знаменательно, что Дурьодхана прежде «позорит Кшаттри [Видуру]» — отвергнув правду, он спешит к злодеянию. Стих учит, что отвергнувший мудрое предостережение тотчас творит то, от чего его остерегали: изгнав совесть, действуют беспрепятственно. И послать за царицею как за рабынею — верх дерзости помрачённого: победа в нечестной игре мнится ему правом на любое поругание. Кто отверг совесть, тому уже ничто не свято; и дерзость его растёт, доколе не достигнет предела, за коим вступает кара.

Version

0669faa76d06 · published Jun 16, 2026, 4:55:00 PM UTC

Page between verses with