अतो नाममात्रसाधारेणेऽनन्यभक्तैर् न विभेतव्यं किन्तु भागवतैर् नित्यवैकुण्ठसेवकत्वात् विष्वक्सेनादिवत् सत्कार्या एव ते । अर्चयित्वा तु गोविन्दं तदीयान् नार्चयेत् तु यः इत्य् आदिवचनेन तदसत्कारे दोषश्रवणात् । अतएव तान् एवोद्दिश्य उक्तम् एकादशे—
दुर्गां विनायकं व्यासं
विष्वक्सेनं गुरून् सुरान् ।
स्वे स्वे स्थाने त्व् अभिमुखान्
पूजयेत् प्रोक्षणादिभिः ॥87॥
अथ प्रकृतम् अनुसरामः । सद् एव श्रीगोपीनां स्वरूपशक्तित्वे प्रसिद्धे श्रीकृष्णस्य नित्यप्रेयसीरूपत्वं सिद्धम् एव । ततस् ताभिः सह तस्य पूजन आवश्यकता स्वतः सिद्धा । अत्र पुनः प्रतिवादी प्राह, यदि ताः कृष्णस्य नित्यप्रियाः, तर्हि कथं परकीयारूपत्वम् । तत्रापि पुत्रादिसंयोक्तृत्वं श्रूयते । सत्यं तद्रूपत्वं मायिकम् इति वैष्णवतोषणीनाम्न्यां श्रीदशमटिप्पन्यां कृष्णसन्दर्भादौ च प्रमितम् इति विस्तरभयान् नात्र प्रपञ्चितम् ।
ato nāma-mātra-sādhāreṇe’nanya-bhaktair na vibhetavyaṁ kintu bhāgavatair nitya-vaikuṇṭha-sevakatvāt viṣvaksenādivat sat-kāryā eva te | arcayitvā tu govindaṁ tadīyān nārcayet tu yaḥ ity ādi-vacanena tad-asatkāre doṣa-śravaṇāt | ataeva tān evoddiśya uktam ekādaśe—
durgāṁ vināyakaṁ vyāsaṁ
viṣvaksenaṁ gurūn surān |
sve sve sthāne tv abhimukhān
pūjayet prokṣaṇādibhiḥ ||87||
atha prakṛtam anusarāmaḥ | sad eva śrī-gopīnāṁ svarūpa-śaktitve prasiddhe śrī-kṛṣṇasya nitya-preyasī-rūpatvaṁ siddham eva | tatas tābhiḥ saha tasya pūjana āvaśyakatā svataḥ siddhā | atra punaḥ prativādī prāha, yadi tāḥ kṛṣṇasya nitya-priyāḥ, tarhi kathaṁ parakīyārūpatvam | tatrāpi putrādi-saṁyoktṛtvaṁ śrūyate | satyaṁ tad-rūpatvaṁ māyikam iti vaiṣṇava-toṣaṇī-nāmnyāṁ śrī-daśama-ṭippanyāṁ kṛṣṇa-sandarbhādau ca pramitam iti vistara-bhayān nātra prapañcitam |
छन्द अज्ञात
Поэтому беззаветным преданным не нужно страшиться из-за одного лишь сходства имён; напротив, бхагаваты должны чтить их, как Вишваксену и других, ведь они — вечные слуги Вайкунтхи. Ведь в словах «Кто чтит Говинду, а его близких не чтит…» слышно, что пренебрегать ими — вина. Потому, имея в виду именно их, в одиннадцатой песни сказано: Дургу, Винаяку, Вьясу, Вишваксену, наставников и богов — каждого на своём месте, лицом к себе, — пусть чтят окроплением и прочим. Теперь вернёмся к нашей теме. Раз установлено, что Шри Гопи — сила его природы, доказано, что они — вечные возлюбленные Шри Кришны. А отсюда сама собой следует необходимость поклоняться ему вместе с ними. Но тут противник снова говорит: если они — вечные возлюбленные Кришны, почему же они выглядят чужими жёнами? И там же говорится об их мужьях и сыновьях. Верно: но этот облик создан майей — это доказано в комментарии на десятую песнь, называемом «Вайшнава-тошани», в «Кришна-сандарбхе» и других трудах; здесь же, боясь многословия, мы этого не развёртываем.
4061c30e0ebb · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 8:03:23 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхагавата-пурана 11.27.29.