समान एवं चाभेदात्
samāna evaṁ cābhedāt
И при таком [созерцании Тела] — тот же [Единовкусный]: члены от Него неотличны.
अथ विग्रहत्वं ब्रह्मण्य् उपसंहर्तुम् आरभते । आत्मेत्य् एवोपासीत [बृ.आ.उ 1.4.7], आत्मानम् एव लोकम् उपासीत [बृ.आ.उ 1.4.15] इति क्वचित् पठ्यते, क्वचित् तु तद् उ होवाच हैरण्यो गोप-वेशम् अभ्राभं तरुणं कल्प-द्रुमाश्रितं तद् इह श्लोका भवन्ति सत्-पुण्डरीकं [गो.ता.उ. 1.8-9] इत्य् आदि, चिन्तयंश् चेतसा कृष्णं मुक्तो भवति संसृतेः [गो.ता.उ. 1.11] इत्य् अन्तम् ।
इह संशयः—आत्म-मात्रत्वेनात्म-विग्रहत्वेन वोपासनया मुक्तिर् इति । किं प्राप्तम् ? आत्म-मात्रत्वेनोपासनयेति, तस्यैवैकरस्यात् । एक-रसात्मोपासनया खलु मुक्तिर् उक्ता । विग्रहस्य तु मिथो विलक्षण-चक्षुर्-आदि-वैशिष्ट्येनानैकरस्यान् नासौ तद्-उपासनयेत्य् एवं प्राप्ते—
समान एवं चाभेदात् ॥
अप्य्-अर्थे च-शब्दः । एवम् अपि चक्षुर्-आदीनां वैलक्षण्येन भानेऽपि समान एक-रसः स एव हिरण्य-प्रतिमादिवद् भगवान् बोध्यः । कुतः ? अभेदात् । चक्षुर्-आदीनाम् आत्मानतिरेकाद् इत्य् अर्थः । तस्माद् विग्रह-भूतात्मोपासनयैव मोक्षः । एवं च चिन्तयंश् चेतसा इत्य् आदि-वाक्याव्याकोपः । सत्य-ज्ञानानन्तानन्द-मात्रैक-रस-मूर्तयः [भा.पु. 10.13.54] इति स्मृतिस् तु वैचित्र्या विभातस्य तद्-विग्रहस्यैकरस्यम् आह । अरूपवद् इत्य् अनेन चिन्तितम् अप्य् एतद्-विधान्तरेण चिन्तितम् । कृपालुर् आचार्यो दुष्प्रवेशम् अर्थम् असकृद् विमृशति सुप्रवेशत्वाय ॥20॥
atha vigrahatvaṁ brahmaṇy upasaṁhartum ārabhate | ātmety evopāsīta [bṛ.ā.u 1.4.7], ātmānam eva lokam upāsīta [bṛ.ā.u 1.4.15] iti kvacit paṭhyate, kvacit tu tad u hovāca hairaṇyo gopa-veśam abhrābhaṁ taruṇaṁ kalpa-drumāśritaṁ tad iha ślokā bhavanti sat-puṇḍarīkaṁ [go.tā.u. 1.8-9] ity ādi, cintayaṁś cetasā kṛṣṇaṁ mukto bhavati saṁsṛteḥ [go.tā.u. 1.11] ity antam |
iha saṁśayaḥ—ātma-mātratvenātma-vigrahatvena vopāsanayā muktir iti | kiṁ prāptam ? ātma-mātratvenopāsanayeti, tasyaivaikarasyāt | eka-rasātmopāsanayā khalu muktir uktā | vigrahasya tu mitho vilakṣaṇa-cakṣur-ādi-vaiśiṣṭyenānaikarasyān nāsau tad-upāsanayety evaṁ prāpte—
samāna evaṁ cābhedāt ||
apy-arthe ca-śabdaḥ | evam api cakṣur-ādīnāṁ vailakṣaṇyena bhāne'pi samāna eka-rasaḥ sa eva hiraṇya-pratimādivad bhagavān bodhyaḥ | kutaḥ ? abhedāt | cakṣur-ādīnām ātmānatirekād ity arthaḥ | tasmād vigraha-bhūtātmopāsanayaiva mokṣaḥ | evaṁ ca cintayaṁś cetasā ity ādi-vākyāvyākopaḥ | satya-jñānānantānanda-mātraika-rasa-mūrtayaḥ [bhā.pu. 10.13.54] iti smṛtis tu vaicitryā vibhātasya tad-vigrahasyaikarasyam āha | arūpavad ity anena cintitam apy etad-vidhāntareṇa cintitam | kṛpālur ācāryo duṣpraveśam artham asakṛd vimṛśati supraveśatvāya ||20||
30a6fe5ecc30 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 05:22:51 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Теперь — образность: мукти от почитания «только-Атманом» — или Атмано-Образом («созерцая умом КРИШНУ, свободен от сансары»)? «Только-Атманом: образ разночленен — не единовкусен». При полученном —
«И при таком — тот же: по неотличию».
Даже при том, что члены являются различными, — ТОТ ЖЕ Единовкусный: разумей Бхагавана как ЗЛАТУЮ СТАТУЮ [вся — золото]: очи и прочие НЕ вне Атмана. Потому мокша — почитанием Атмана-Образа; и «созерцая умом Кришну…» не стеснено: «образы Его — единый вкус истины-знания-блаженства» [Бхагавата 10.13.54] — единовкусие Образа, сияющего пестротой. (Хоть это обдумано «арупават…», — МИЛОСЕРДНЫЙ УЧИТЕЛЬ труднодоступный смысл разбирает не раз, чтобы вход стал лёгким.)