उपपन्नस् तल्-लक्षणार्थोपलब्धेर् लोकवत्
upapannas tal-lakṣaṇārthopalabdher lokavat
[Идущий путём ручи] — ПРЕВОСХОДЕН: обретает Того, чья примета [— покорность любящим]; как в миру [слуга, пленивший царя].
अथ रुचि-भक्तेः श्रैष्ठ्यं प्रतिपादयति । विधि-वर्त्मनानुवृत्तः श्रेष्ठ उत रुचि-वर्त्मनेति संशये विधि-परिष्कारेणाभ्यर्हणाद् विधि-वर्त्मनानुवृत्तः श्रेष्ठ इति प्राप्ते—
उपपन्नस् तल्-लक्षणार्थोपलब्धेर् लोकवत् ॥
रुचि-वर्त्मना हरिं भजन्न् उपपन्नः श्रैष्ठ्यम् उपेतस् तस्मिन्न् उपपत्ति-युक्तो वा । कुतः ? तद् इति । तत् तादृशास्व् अभक्तैकरतत्वं लक्षणं यस्य स चासाव् अर्थश् च माधुर्य-गुणकः पुरुषोत्तमः । तस्योपलब्धेः स्वाधीनत्वेन लाभाद् इत्य् अर्थः । दृष्टान्तेन विशदयति लोकेति । लोके यथा सर्वाधिकस्यापि राज्ञः स्वजनानुवृत्ति-रसिकस्य कश्चिज् जनस् तद्-एक-हित-निपुणस् तं स्वाधीनं कुर्वन् प्रशस्येत् तद्वत् । न च प्रभोः पारतन्त्र्यं दोषः । तादृशस्य स्वीय-स्नेहाधीनताया गुणत्वात् । अयं भावः—पुरुषोत्तमः खलु प्रीति-रसिको रुचि-भक्तेषु स्व-माधुर्यं प्रकाश्य तद्-अनुरक्तैस् तैः कृतं स्वार्पणं स्वीकुर्वन् परिक्रीतस् तान् तत्-प्रीत्या प्रधानीकरोति स्व-समनुभवाय । तम् अन्यथा तथानुभवितुं न ते प्रभवः । यद् आह श्रीमान् शुकः—
नायं सुखापो भगवान् देहिनां गोपिका-सुतः ।
ज्ञानिनां चात्म-भूतानां यथा भक्तिमताम् इह ॥ [भा.पु. 10.9.21] इत्य् आदि ।
यद्यपि सर्व-भक्त-साधारणी तस्य वश्यता तथापि एषु तस्याः पराकाष्ठेति सर्व-श्रैष्ठ्य-सिद्धिः । तस्माद् रुचि-वर्त्मनानुवृत्तः श्रेयान् इति ॥31॥
--ओ)0(ओ--
atha ruci-bhakteḥ śraiṣṭhyaṁ pratipādayati | vidhi-vartmanānuvṛttaḥ śreṣṭha uta ruci-vartmaneti saṁśaye vidhi-pariṣkāreṇābhyarhaṇād vidhi-vartmanānuvṛttaḥ śreṣṭha iti prāpte—
upapannas tal-lakṣaṇārthopalabdher lokavat ||
ruci-vartmanā hariṁ bhajann upapannaḥ śraiṣṭhyam upetas tasminn upapatti-yukto vā | kutaḥ ? tad iti | tat tādṛśāsv abhaktaikaratatvaṁ lakṣaṇaṁ yasya sa cāsāv arthaś ca mādhurya-guṇakaḥ puruṣottamaḥ | tasyopalabdheḥ svādhīnatvena lābhād ity arthaḥ | dṛṣṭāntena viśadayati loketi | loke yathā sarvādhikasyāpi rājñaḥ svajanānuvṛtti-rasikasya kaścij janas tad-eka-hita-nipuṇas taṁ svādhīnaṁ kurvan praśasyet tadvat | na ca prabhoḥ pāratantryaṁ doṣaḥ | tādṛśasya svīya-snehādhīnatāyā guṇatvāt | ayaṁ bhāvaḥ—puruṣottamaḥ khalu prīti-rasiko ruci-bhakteṣu sva-mādhuryaṁ prakāśya tad-anuraktais taiḥ kṛtaṁ svārpaṇaṁ svīkurvan parikrītas tān tat-prītyā pradhānīkaroti sva-samanubhavāya | tam anyathā tathānubhavituṁ na te prabhavaḥ | yad āha śrīmān śukaḥ—
nāyaṁ sukhāpo bhagavān dehināṁ gopikā-sutaḥ |
jñānināṁ cātma-bhūtānāṁ yathā bhaktimatām iha || [bhā.pu. 10.9.21] ity ādi |
yadyapi sarva-bhakta-sādhāraṇī tasya vaśyatā tathāpi eṣu tasyāḥ parākāṣṭheti sarva-śraiṣṭhya-siddhiḥ | tasmād ruci-vartmanānuvṛttaḥ śreyān iti ||31||
--o)0(o--
e496b1903df2 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 05:22:51 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Теперь — ПЕРВЕНСТВО ручи-бхакти. Лучше ли следующий видхи («отделан предписанием»)? При полученном —
«Превосходен: по обретению Цели с той приметой; как в миру».
Почитающий путём РУЧИ — превосходен: обретает Цель — сладостного Пурушоттаму — ПОДВЛАСТНЫМ СЕБЕ. Как в миру: у царя, всех превосходящего, но СМАКУЮЩЕГО преданность своих, слуга, искусный в одном его благе, славится, ПЛЕНИВ его себе. И подвластность Господа — не изъян: у Такого подвластность нежности Своих — ДОСТОИНСТВО. Суть: Пурушоттама, ВКУСИТЕЛЬ ЛЮБВИ, явив ручи-бхактам сладость и приняв их самовручение, — КУПЛЕННЫЙ [ими] — ставит их первыми, к со-вкушению Себя. Как говорит Шука: «нелегко достижим Бхагаван, СЫН ГОПИ, — для телесных и для джнянинов, ставших атманом, — как для ИМЕЮЩИХ БХАКТИ» [10.9.21 — стих о верёвке Яшоды!]. Хоть подвластность Его обща всем бхактам — в этих её ПРЕДЕЛ: идущий путём ручи — лучший.