पञ्चमत्वे कारणं च वायुपुराणे सूतवाक्यम् इतिहासपुराणानां वक्तारं सम्यग् एव हि । मां चैव प्रतिजग्राह भगवान् ईश्वरः प्रभुः ॥ एक आसीद् यजुर् वेदस् तं चतुर्धा व्यकल्पयत् । चातुर्होत्रम् अभूत् तस्मिंस् तेन यज्ञम् अकल्पयत् ॥ आध्वर्यवं यजुर्भिस् तु ऋग्भिर् होत्रं तथैव च । औद्गात्रं सामभिश् चैव ब्रह्मत्वं चाय् अथर्वभिः ॥ आख्यानैश् चाप्य् उपाख्यानैर् गाथाभिर् द्विजसत्तमाः । पुराणसंहिताश् चक्रे पुराणार्थविशारदः ॥ यच् छिष्टं तु यजुर्वेद इति शास्त्रार्थनिर्णयः । इति ब्रह्मयज्ञाध्ययने च विनियोगो दृश्यतेऽमीषां यद्ब्राह्मणानीतिहासपुराणानि इति । सोऽपि नावेदत्वे सम्भवति । अतो यद् आह भगवान् मात्स्ये कालेनाग्रहणं मत्वा पुराणस्य द्विजोत्तमाः । व्यासरूपम् अहं कृत्वा संहरामि युगे युगे ॥ इति पूर्वसिद्धम् एव पुराणं सुखसङ्ग्रहणाय सङ्कल्पयामीति तत्रार्थः । तदनन्तरं ह्य् उक्तम् चतुर्लक्षप्रमाणेन द्वापरे द्वापरे सदा । तदष्टादशधा कृत्वा कृत्वा भूर्लोकेऽस्मिन् प्रभाष्यते । अद्याप्य् अमर्त्यलोके तु शतकोटिप्रविस्तरम् । तदर्थोऽत्र चतुर्लक्षः सङ्क्षेपेण निवेशितः ॥ इति । अत्र तु यच् छिष्टं तु यजुर् वेदे इत्य् उक्तत्वात् तस्याभिधेयभागश् चतुर्लक्षस् त्व् अत्र मर्त्यलोके सङ्क्षेपेण सारसङ्ग्रहेण निवेशितः । न तु रचनान्तरेण
pañcamatve kāraṇaṁ ca vāyu-purāṇe sūta-vākyam -itihāsa-purāṇānāṁ vaktāraṁ samyag eva hi | māṁ caiva pratijagrāha bhagavān īśvaraḥ prabhuḥ || eka āsīd yajur vedas taṁ caturdhā vyakalpayat | cāturhotram abhūt tasmiṁs tena yajñam akalpayat || ādhvaryavaṁ yajurbhis tu ṛgbhir hotraṁ tathaiva ca | audgātraṁ sāmabhiś caiva brahmatvaṁ cāy atharvabhiḥ || ākhyānaiś cāpy upākhyānair gāthābhir dvija-sattamāḥ | purāṇa-saṁhitāś cakre purāṇārtha-viśāradaḥ || yac chiṣṭaṁ tu yajurveda iti śāstrārtha-nirṇayaḥ | iti brahma-yajñādhyayane ca viniyogo dṛśyate'mīṣāṁ yad-brāhmaṇānītihāsa-purāṇāni iti | so'pi nāvedatve sambhavati | ato yad āha bhagavān mātsye --kālenāgrahaṇaṁ matvā purāṇasya dvijottamāḥ | vyāsa-rūpam ahaṁ kṛtvā saṁharāmi yuge yuge || iti pūrva-siddham eva purāṇaṁ sukha-saṅgrahaṇāya saṅkalpayāmīti tatrārthaḥ | tad-anantaraṁ hy uktam -caturlakṣa-pramāṇena dvāpare dvāpare sadā | tad-aṣṭādaśadhā kṛtvā kṛtvā bhūr-loke'smin prabhāṣyate | adyāpy amartya-loke tu śata-koṭi-pravistaram | tad-artho'tra catur-lakṣaḥ saṅkṣepeṇa niveśitaḥ || iti | atra tu yac chiṣṭaṁ tu yajur vede ity uktatvāt tasyābhidheya-bhāgaś caturlakṣas tv atra martya-loke saṅkṣepeṇa sāra-saṅgraheṇa niveśitaḥ | na tu racanāntareṇa
А причину этой пятеричности даёт в «Ваю-пуране» слово Суты: «Ведь Бхагаван, Владыка и Господин, принял меня как должно — рассказчиком „Итихас“ и „Пуран“. Одна была „Яджур-веда“; её Он расчленил четверояко, и возникло в ней четырёхжречество, и тем устроил Он жертву. Дело адхварью — яджусами, дело хотара — ричами, дело удгатара — саманами, дело брахмана — атхарванами. А сказаниями, побочными сказаниями и песнями, о лучшие из дваждырождённых, знаток смысла „Пуран“ сотворил своды „Пуран“. Что же осталось — то „Яджур-веда“: таково установление смысла писаний».
И в изучении брахма-ягьи видно их применение: «Брахманы, Итихасы и Пураны». А это было бы невозможно, не будь они Ведой.
Потому и слова Бхагавана в «Матсье» — «Сочтя, о лучшие из дваждырождённых, что со временем „Пурана“ станет непостижима, я, приняв облик Вьясы, свожу её юга за югой» — означают там вот что: «я слагаю для лёгкого охвата ту „Пурану“, что существует и прежде». Ведь сразу вслед сказано: «Мерою в четыреста тысяч, в каждую двапару, разделив её на восемнадцать частей, возвещают её в этом земном мире; в мире же бессмертных она и поныне объёмом в сто коти. Смысл её здесь вложен вкратце — в четыреста тысяч».
А поскольку сказано «что осталось — то „Яджур-веда“», изъясняемая её часть в четыреста тысяч вложена здесь, в мире смертных, вкратце, сводом сути, — но не иным сочинением.
000000000000 · 发布于 1970年1月1日 00:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Вопрос был не «откуда она», а «почему пятая».
Ответ идёт от жертвы: она расчленена на четыре дела, и четырём Ведам отданы четыре жреца; сказания не вошли ни в одно из четырёх — им и досталось пятое место.
Важна оговорка в конце: Вьяса не сочинял «Пурану», а сводил уже бывшее — иначе нечего было бы и сводить.