स्कान्दप्रभासखण्डे वेदवन् निश्चलं मन्ये पुराणार्थं द्विजोत्तमाः । वेदाः प्रतिष्ठिताः सर्वे पुराणे नात्र संशयः ॥ बिभेत्य् अल्पश्रुताद् वेदी माम् अयं चालयिष्यति । इतिहासपुराणैस् तु निश्चलोऽयं कुतः पुरा ॥ यन् न दृष्टं हि वेदेषु तद् दृष्टं स्मृतिषु द्विजाः । उभयोर् यन् न दृष्टं हि तत् पुराणैः प्रगीयते ॥ यो वेद चतुरो वेदान् साङ्गोपनिषदो द्विजाः । पुराणं नैव जानाति न च स स्याद् विचक्षणः ॥ इति । अथ प्रुआणानाम् एवं प्रामाण्ये स्थितेऽपि तेषाम् अपि सामस्त्येनाप्रचरद्रूपत्वात् नानादेवताप्रतिपादकप्रायत्वाद् अर्वाचीनैः क्षुद्रर्बुद्धिभिर् अर्थो दुरधिगम इति तदवस्थ एव संशयः । यद् उक्तं मात्स्ये पञ्चाङ्गं च पुराणं स्याद् आख्यानम् इतरत् स्मृतम् । सात्त्विकेषु च कल्पेषु माहात्म्यम् अधिकं हरेः ॥ राजसेषु च माहात्म्यम् अधिकं ब्रह्मणो विदुः । तद्वद् अग्नेश् च माहात्म्यं तामसेषु शिवस्य च । सङ्कीर्णेषु सरस्वत्याः पितॄणां च निगद्यते ॥ इति । अत्राग्नेस् तत्तदगनु प्रतिपाद्यस्य तत्तद्यज्ञस्येत्य् अर्थः । शिवस्य चेति चकाराछ् छिवायाश् च । सङ्कीर्णेषु सत्त्वरजस्तमोमयेषु कल्पेषु बहुषु । सरस्वत्याः नानावाण्यात्मकतदुपलक्षिताया नानादेवताया इत्य् अर्थः । पितॄणां कर्मणा पितृलोकः इति । श्रुतेस् तत् प्रापककर्मणाम् इत्य् अर्थः
skānda-prabhāsa-khaṇḍe --vedavan niścalaṁ manye purāṇārthaṁ dvijottamāḥ | vedāḥ pratiṣṭhitāḥ sarve purāṇe nātra saṁśayaḥ || bibhety alpa-śrutād vedī mām ayaṁ cālayiṣyati | itihāsa-purāṇais tu niścalo'yaṁ kutaḥ purā || yan na dṛṣṭaṁ hi vedeṣu tad dṛṣṭaṁ smṛtiṣu dvijāḥ | ubhayor yan na dṛṣṭaṁ hi tat purāṇaiḥ pragīyate || yo veda caturo vedān sāṅgopaniṣado dvijāḥ | purāṇaṁ naiva jānāti na ca sa syād vicakṣaṇaḥ || iti | atha pruāṇānām evaṁ prāmāṇye sthite'pi teṣām api sāmastyenāpracarad-rūpatvāt nānādevatāpratipādaka-prāyatvād arvācīnaiḥ kṣudrar-buddhibhir artho duradhigama iti tad-avastha eva saṁśayaḥ | yad uktaṁ mātsye -pañcāṅgaṁ ca purāṇaṁ syād ākhyānam itarat smṛtam | sāttvikeṣu ca kalpeṣu māhātmyam adhikaṁ hareḥ || rājaseṣu ca māhātmyam adhikaṁ brahmaṇo viduḥ | tadvad agneś ca māhātmyaṁ tāmaseṣu śivasya ca | saṅkīrṇeṣu sarasvatyāḥ pitṝṇāṁ ca nigadyate || iti | atrāgnes tat-tad-aganu pratipādyasya tat-tad-yajñasyety arthaḥ | śivasya ceti cakārāch chivāyāś ca | saṅkīrṇeṣu sattva-rajas-tamomayeṣu kalpeṣu bahuṣu | sarasvatyāḥ nānāvāṇyātmaka-tad-upalakṣitāyā nānādevatāyā ity arthaḥ | pitṝṇāṁ karmaṇā pitṛlokaḥ iti | śrutes tat prāpaka-karmaṇām ity arthaḥ
В разделе Прабхасы «Сканды»: «Смысл „Пураны“ я считаю столь же непоколебимым, как Веду, о лучшие из дваждырождённых; все Веды утверждены в „Пуране“ — нет в этом сомнения. Знаток Веды боится малоучёного: „вот этот меня собьёт“; „Итихасами“ же и „Пуранами“ он издревле утверждён непоколебимо. Чего не увидеть в Ведах, то увидено в смрити, о дваждырождённые; чего не увидеть ни в тех, ни в других, то воспето „Пуранами“. Кто знает четыре Веды с их частями и упанишадами, но не знает „Пураны“, тот ещё не сведущ».
Но хотя достоверность «Пуран» так установлена, сомнение остаётся тем же: они не ходят в полноте своей, наполнены большей частью изложением разных божеств, и смысл их труднодостижим для нынешних людей с их мелким разумением. Ведь в «Матсье» сказано: «Пятичастной должна быть „Пурана“, иное же зовётся сказанием. В саттвичных кальпах преимущественно воспето величие Хари; в раджасичных, знают, — величие Брахмы; так же и Агни; в тамасичных — Шивы; в смешанных возвещается величие Сарасвати и предков».
Под «Агни» здесь разумеется та или иная жертва, излагаемая через те или иные огни. «И Шивы» — по слову «и» разумеется также Шива-богиня. «В смешанных» — в многих кальпах, что состоят из саттвы, раджаса и тамаса. «Сарасвати» — те или иные божества, обозначенные через неё, чьё существо суть разные речи. «Предков» — по шрути «действием — мир предков», то есть действия, что туда приводят.
000000000000 · 发布于 1970年1月1日 00:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Довод перевёрнут: прежде Веду возводили к «Пуране», теперь «Пурану» уравнивают с Ведой.
И тут же вводится трудность, которой живёт вся книга: пуран много, они разноречивы, до нас дошли не целиком.
Потому и разбор «Матсьи» ведётся так придирчиво: разложив пураны по гунам, Джива готовит вопрос — какая же из них решает.