गारुडे च पूर्णः सोऽयम् अतिशयः । अर्थोऽयं ब्रह्मसूत्राणां भारतार्थविनिर्णयः ॥ गायत्रीभाष्यरूपोऽसौ वेदार्थपरिबृंहितः । पुराणानां सामरूपः साक्षाद्भगवतोदितः ॥ द्वादशस्कन्धयुक्तोऽयं शतविच्छेदसंयुतः । ग्रन्थोऽष्टादशसाहस्रः श्रीमद्भागवताभिधः ॥ इति । ब्रह्मसूत्राणाम् अर्थस् तेषाम् अकृत्रिमभाष्यभूत इत्य् अर्थः । पूर्वं सूक्ष्मत्वेन मनस्य् आविर्भूतं तद् एव सङ्क्षिप्य सूत्रत्वेन पुनः प्रकटितम् पश्चाद् विस्तीर्णत्वेन साक्षाच्छ्रीभागवतम् इति । तस्मात् तद्भाष्यभूते स्वतःसिद्धे तस्मिन् सत्यर्वचीनम् अन्यद् अन्येषां स्वस्वकपोलकल्पितं तदनुगतम् एवादरणीयम् इति गम्यते । भारतार्थविनिर्णयः निर्णयः सर्वशास्त्राणां भारतं परिकीर्तितम् । भारतं सर्ववेदाश् च तुलाम् आरोपिताः पुरा । देवैर् ब्रह्मादिभिः सर्वैर् ऋषिभिश् च समन्वितैः ॥ व्यासस्यैवाज्ञया तत्र त्वत्यरिच्यत भारतम् । महत्त्वाद् भारवत्त्वाच् च महाभारतम् उच्यते ॥ इत्य् आद्युक्तलक्षणस्य भारतस्यार्थविनिर्णयो यत्र सः । श्रीभगवत्य् एव तात्पर्यं तस्यापि । तद् उक्तं मोक्षधर्मे नारायणीये श्रीवेदव्यासं प्रति जनमेजयेन इदं शतसहस्राद् धि भारताख्यान विस्तरात् । आमथ्य मतिमन्थेन ज्ञानोदधिम् अनुत्तमम् ॥ नव नीतं यथा दध्नो मलयाच् चन्दनं यथा । आरण्यकं च वेदेभ्य ओषधिभ्यो ऽमृतं यथा ॥ समुद्धृतम् इदं ब्रह्मन् कथामृतम् अनुत्तमम् । तपो निधे त्वयोक्तं हि नारायण कथाश्रयम् ॥ इति
gāruḍe ca -pūrṇaḥ so'yam atiśayaḥ | artho'yaṁ brahma-sūtrāṇāṁ bhāratārtha-vinirṇayaḥ || gāyatrī-bhāṣya-rūpo'sau vedārtha-paribṛṁhitaḥ | purāṇānāṁ sāma-rūpaḥ sākṣād-bhagavatoditaḥ || dvādaśa-skandha-yukto'yaṁ śatavic-cheda-saṁyutaḥ | grantho'ṣṭādaśa-sāhasraḥ śrīmad-bhāgavatābhidhaḥ || iti | brahma-sūtrāṇām arthas teṣām akṛtrima-bhāṣya-bhūta ity arthaḥ | pūrvaṁ sūkṣmatvena manasy āvirbhūtaṁ tad eva saṅkṣipya sūtratvena punaḥ prakaṭitam paścād vistīrṇatvena sākṣāc-chrī-bhāgavatam iti | tasmāt tad-bhāṣya-bhūte svataḥ-siddhe tasmin satyarvacīnam anyad anyeṣāṁ svasvakapola-kalpitaṁ tad-anugatam evādaraṇīyam iti gamyate | bhāratārtha-vinirṇayaḥ -nirṇayaḥ sarva-śāstrāṇāṁ bhārataṁ parikīrtitam | bhārataṁ sarva-vedāś ca tulām āropitāḥ purā | devair brahmādibhiḥ sarvair ṛṣibhiś ca samanvitaiḥ || vyāsasyaivājñayā tatra tvatyaricyata bhāratam | mahattvād bhāravattvāc ca mahābhāratam ucyate || ity ādy-ukta-lakṣaṇasya bhāratasyārtha-vinirṇayo yatra saḥ | śrī-bhagavaty eva tātparyaṁ tasyāpi | tad uktaṁ mokṣa-dharme nārāyaṇīye śrī-veda-vyāsaṁ prati janamejayena -idaṁ śatasahasrād dhi bhāratākhyāna vistarāt | āmathya matimanthena jñānodadhim anuttamam || nava nītaṁ yathā dadhno malayāc candanaṁ yathā | āraṇyakaṁ ca vedebhya oṣadhibhyo 'mṛtaṁ yathā || samuddhṛtam idaṁ brahman kathāmṛtam anuttamam | tapo nidhe tvayoktaṁ hi nārāyaṇa kathāśrayam || iti
И в «Гаруде»: «Полно вот это превосходство: смысл „Брахма-сутр“ и решение о смысле „Бхараты“; она — комментарий на гаятри, восполненная смыслом Веды; среди пуран она то же, что „Сама“ среди Вед; изречена она прямо Бхагаваном. Снабжённая двенадцатью песнями, соединённая с сотнею разделов, книга в восемнадцать тысяч, именуемая „Шримад-Бхагаватой“».
«Смысл „Брахма-сутр“» значит, что она стала их неискусственным комментарием. Прежде явилось это в уме в тонком виде; затем, сокращённое, было снова проявлено как сутры; после же — в развёрнутом виде, и это и есть сама «Шри Бхагавата». Потому разумеется вот что: раз есть комментарий, утверждённый сам собою, всё прочее — позднейшее, измышленное другими на свой лад, — почтения достойно ровно настолько, насколько следует ему.
«Решение о смысле „Бхараты“». «„Бхарата“ провозглашена решением всех писаний. Некогда на весы были возложены „Бхарата“ и все Веды — богами с Брахмой во главе и всеми риши; и там, самим повелением Вьясы, „Бхарата“ перевесила. За величие и за вес зовётся она „Махабхаратой“» — и далее. Где есть решение о смысле «Бхараты» с такими приметами, там она и есть.
А средоточие и самой «Бхараты» — в Шри Бхагаване. Так сказано в «Мокша-дхарме», в нараяния, Джанамеджаей Шри Веда-вьясе: «Сбив мутовкой разумения непревзойдённый океан знания — стотысячный простор сказания „Бхараты“, — ты извлёк этот непревзойдённый нектар сказания, что опорою имеет Нараяну, о брахман, о сокровище подвижничества: как свежее масло из простокваши, как сандал с Малайи, как „Араньяку“ из Вед, как нектар из трав».
000000000000 · 发布于 1970年1月1日 00:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Три приметы стоят рядом: комментарий на сутру, решение о «Бхарате», толкование гаятри.
Порядок явления — ум, сутра, книга — переворачивает обычное представление: не книга поясняет сутру, а сутра была сжатием того, что после развернулось в книгу.
Отсюда и мерило для позднейших толкований: их принимают ровно настолько, насколько они сходятся с этим.