Mahabharata
Арджуна-ванаваса-парва: нарушение уговора · Verse 1.205.13–15
1614 / 3756
Mahabharata · 1.205.13–15
Devanāgarī

ह्रियमाणे धने तस्मिन् ब्राह्मणस्य तपस्विनः ॥
अश्रुप्रमार्जनं तस्य कर्तव्यम् इति निश्चितः ॥
उपप्रेक्षणजो ऽधर्मः सुमहान् स्यान् महीपतेः ॥
यद्य् अस्य रुदतो द्वारि न करोम्य् अद्य रक्षणम् ॥
अनास्तिक्यं च सर्वेषाम् अस्माकम् अपि रक्षणे ॥
प्रतितिष्ठेत लोके ऽस्मिन्न् अधर्मश् चैव नो भवेत् ॥

Transliteration (IAST)

hriyamāṇe dhane tasmin brāhmaṇasya tapasvinaḥ ||
aśrupramārjanaṃ tasya kartavyam iti niścitaḥ ||
upaprekṣaṇajo 'dharmaḥ sumahān syān mahīpateḥ ||
yady asya rudato dvāri na karomy adya rakṣaṇam ||
anāstikyaṃ ca sarveṣām asmākam api rakṣaṇe ||
pratitiṣṭheta loke 'sminn adharmaś caiva no bhavet ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ह्रियमाणे धने तस्मिन् ब्राह्मणस्य तपस्विनःhriyamāṇe dhane tasmin brāhmaṇasya tapasvinaḥ«когда уводится то достояние брахмана-подвижника,
अश्रुप्रमार्जनं तस्य कर्तव्यम् इति निश्चितःaśrupramārjanaṃ tasya kartavyam iti niścitaḥосушение слёз его должно мною свершить» — [так] решил;
उपप्रेक्षणजः अधर्मः सुमहान् स्यात् महीपतेःupaprekṣaṇajaḥ adharmaḥ sumahān syāt mahīpateḥот попустительства великое беззаконие пало бы на царя,
यदि अस्य रुदतः द्वारि न करोमि अद्य रक्षणम्yadi asya rudataḥ dvāri na karomi adya rakṣaṇamесли плачущему у дверей я ныне не сотворю защиты;
अनास्तिक्यं च सर्वेषाम् अस्माकम् अपि रक्षणेanāstikyaṃ ca sarveṣām asmākam api rakṣaṇeи неверие во всех нас, в [нашей] защите [/способности защитить],
प्रतितिष्ठेत लोके अस्मिन् अधर्मः च एव नः भवेत्pratitiṣṭheta loke asmin adharmaḥ ca eva naḥ bhavetутвердилось бы в этом мире, и было бы нам беззаконие;
Translation

Арджуна подумал: «Когда уводится достояние брахмана-подвижника, осушение слёз его должно мною свершить. От попустительства великое беззаконие пало бы на царя, если плачущему у дверей я ныне не сотворю защиты; и неверие во всех нас, в нашей защите, утвердилось бы в этом мире, и было бы нам беззаконие».

Commentary

Здесь долг защиты беззащитного ставится во главу. Знаменательно, что Арджуна страшится «попустительства»: не сотворить защиты — само по себе беззаконие, и притом подрывающее доверие к царю. Бездействие пред чужою бедою есть вина не меньшая, чем злодеяние. Так писание являет высоту чувства долга; и забота о вере народа в защиту движет Арджуною.

Version

f556b065c375 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with