Mahabharata
Арджуна-ванаваса-парва: нарушение уговора · Verse 1.205.16–17
1615 / 3756
Mahabharata · 1.205.16–17
Devanāgarī

अनापृच्छ्य च राजानं गते मयि न संशयः ॥
अजातशत्रोर् नृपतेर् मम चैवाप्रियं भवेत् ॥
अनुप्रवेशे राज्ञस् तु वनवासो भवेन् मम ॥
अधर्मो वा महान् अस्तु वने वा मरणं मम ॥
शरीरस्यापि नाशेन धर्म एव विशिष्यते ॥

Transliteration (IAST)

anāpṛcchya ca rājānaṃ gate mayi na saṃśayaḥ ||
ajātaśatror nṛpater mama caivāpriyaṃ bhavet ||
anupraveśe rājñas tu vanavāso bhaven mama ||
adharmo vā mahān astu vane vā maraṇaṃ mama ||
śarīrasyāpi nāśena dharma eva viśiṣyate ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अनापृच्छ्य च राजानं गते मयि न संशयःanāpṛcchya ca rājānaṃ gate mayi na saṃśayaḥа если, не спросив царя, я уйду, без сомнения,
अजातशत्रोः नृपतेः मम च एव अप्रियं भवेत्ajātaśatroḥ nṛpateḥ mama ca eva apriyaṃ bhavet[это] было бы неприятно царю Аджаташатру [Юдхиштхире] и мне;
अनुप्रवेशे राज्ञः तु वनवासः भवेत् ममanupraveśe rājñaḥ tu vanavāsaḥ bhavet mamaа при входе [туда, где] царь, было бы мне изгнание в лес;
अधर्मः वा महान् अस्तु वने वा मरणं ममadharmaḥ vā mahān astu vane vā maraṇaṃ mamaпусть [грозит] великое беззаконие или смерть моя в лесу —
शरीरस्य अपि नाशेन धर्मः एव विशिष्यतेśarīrasya api nāśena dharmaḥ eva viśiṣyateдаже ценою гибели тела дхарма всё же превыше [всего]»;
Translation

«А если, не спросив царя, я уйду, без сомнения, это было бы неприятно царю Юдхиштхире и мне; а при входе туда, где царь, было бы мне изгнание в лес; пусть грозит великое беззаконие или смерть моя в лесу — даже ценою гибели тела дхарма всё же превыше всего».

Commentary

Здесь дхарма провозглашается превыше самой жизни. Знаменательно решение Арджуны: «даже ценою гибели тела дхарма превыше [всего]» — он избирает долг, готовый принять изгнание и смерть. В этом — вершина доблести духа: тело тленно, дхарма вечна, и ради неё не жаль и жизни. Так писание являет самоотречение Арджуны; и в выборе своём он ставит правду выше себя.

Version

c3e8859094ca · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with