Mahabharata
Арджуна-ванаваса-парва: нарушение уговора · Verse 1.205.26–27
1621 / 3756
Mahabharata · 1.205.26–27
Devanāgarī

प्रमाणम् अस्मि यदि ते मत्तः शृणु वचो ऽनघ ॥
अनुप्रवेशे यद् वीर कृतवांस् त्वं ममाप्रियम् ॥
सर्वं तद् अनुजानामि व्यलीकं न च मे हृदि ॥
गुरोर् अनुप्रवेशो हि नोपघातो यवीयसः ॥
यवीयसो ऽनुप्रवेशो ज्येष्ठस्य विधिलोपकः ॥

Transliteration (IAST)

pramāṇam asmi yadi te mattaḥ śṛṇu vaco 'nagha ||
anupraveśe yad vīra kṛtavāṃs tvaṃ mamāpriyam ||
sarvaṃ tad anujānāmi vyalīkaṃ na ca me hṛdi ||
guror anupraveśo hi nopaghāto yavīyasaḥ ||
yavīyaso 'nupraveśo jyeṣṭhasya vidhilopakaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
प्रमाणम् अस्मि यदि ते मत्तः शृणु वचः अनघpramāṇam asmi yadi te mattaḥ śṛṇu vacaḥ anagha«если я для тебя — мерило [авторитет], выслушай от меня слово, о безупречный;
अनुप्रवेशे यत् वीर कृतवान् त्वं मम अप्रियम्anupraveśe yat vīra kṛtavān tvaṃ mama apriyamто, что при входе [ко мне], о герой, ты сделал мне неприятное,
सर्वं तत् अनुजानामि व्यलीकं न च मे हृदिsarvaṃ tat anujānāmi vyalīkaṃ na ca me hṛdiвсё то я дозволяю; и нет обиды в сердце моём;
गुरोः अनुप्रवेशः हि न उपघातः यवीयसःguroḥ anupraveśaḥ hi na upaghātaḥ yavīyasaḥибо вход [к месту] старшего младшим — не нарушение [не оскорбление];
यवीयसः अनुप्रवेशः ज्येष्ठस्य विधिलोपकःyavīyasaḥ anupraveśaḥ jyeṣṭhasya vidhilopakaḥ[лишь] вход [к месту] младшего старшим — нарушение правила;
Translation

Юдхиштхира сказал: «Если я для тебя — мерило, выслушай слово от меня, о безупречный; то, что при входе ко мне ты сделал мне неприятное, всё то я дозволяю, и нет обиды в сердце моём; ибо вход к месту старшего младшим — не нарушение; лишь вход к месту младшего старшим — нарушение правила».

Commentary

Здесь старший великодушно отворяет брату лазейку. Знаменательно, что Юдхиштхира толкует обет так, чтобы оправдать Арджуну: любящий ищет извинить, а не осудить. В этом — снисходительность старшего, готового простить во имя любви. Так писание являет милосердие Юдхиштхиры; но Арджуна не примет послабления, претящего правде.

Version

40e039f1f84a · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with