Mahabharata
Кхандавадаха-парва: обретение Гандивы и чакры · Verse 1.216.8–10
1771 / 3756
Mahabharata · 1.216.8–10
Devanāgarī

रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम् ॥
उपेतं राजतैर् अश्वैर् गान्धर्वैर् हेममालिभिः ॥
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैर् मनोवायुसमैर् जवे ॥
सर्वोपकरणैर् युक्तम् अजय्यं देवदानवैः ॥
भानुमन्तं महाघोषं सर्वभूतमनोहरम् ॥
ससर्ज यत् स्वतपसा भौवनो भुवनप्रभुः ॥
प्रजापतिर् अनिर्देश्यं यस्य रूपं रवेर् इव ॥

Transliteration (IAST)

rathaṃ ca divyāśvayujaṃ kapipravaraketanam ||
upetaṃ rājatair aśvair gāndharvair hemamālibhiḥ ||
pāṇḍurābhrapratīkāśair manovāyusamair jave ||
sarvopakaraṇair yuktam ajayyaṃ devadānavaiḥ ||
bhānumantaṃ mahāghoṣaṃ sarvabhūtamanoharam ||
sasarja yat svatapasā bhauvano bhuvanaprabhuḥ ||
prajāpatir anirdeśyaṃ yasya rūpaṃ raver iva ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम्rathaṃ ca divyāśvayujaṃ kapipravaraketanamи колесницу, запряжённую дивными конями, со знаменем лучшей обезьяны,
उपेतं राजतैः अश्वैः गान्धर्वैः हेममालिभिःupetaṃ rājataiḥ aśvaiḥ gāndharvaiḥ hemamālibhiḥснабжённую серебристыми гандхарвскими конями в золотых гирляндах,
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैः मनोवायुसमैः जवेpāṇḍurābhrapratīkāśaiḥ manovāyusamaiḥ javeподобными светлому облаку, равными уму и ветру в скорости;
सर्वोपकरणैः युक्तम् अजय्यं देवदानवैःsarvopakaraṇaiḥ yuktam ajayyaṃ devadānavaiḥснабжённую всем снаряжением, непобедимую богами и данавами,
भानुमन्तं महाघोषं सर्वभूतमनोहरम्bhānumantaṃ mahāghoṣaṃ sarvabhūtamanoharamлучезарную, громкозвучную, пленительную для всех существ;
ससर्ज यत् स्वतपसा भौवनः भुवनप्रभुःsasarja yat svatapasā bhauvanaḥ bhuvanaprabhuḥкоторую сотворил своим подвигом Бхаувана [Вишвакарма], владыка миров,
प्रजापतिः अनिर्देश्यं यस्य रूपं रवेः इवprajāpatiḥ anirdeśyaṃ yasya rūpaṃ raveḥ ivaПраджапати, [колесницу] неописуемую, чей облик — как у солнца;
Translation

«И колесницу, запряжённую дивными конями, со знаменем лучшей обезьяны, снабжённую серебристыми гандхарвскими конями в золотых гирляндах, подобными светлому облаку, равными уму и ветру в скорости; снабжённую всем снаряжением, непобедимую богами и данавами, лучезарную, громкозвучную, пленительную для всех существ; которую сотворил своим подвигом Бхаувана, владыка миров, Праджапати, — колесницу неописуемую, чей облик как у солнца».

Commentary

Здесь и колесница — творение божественного подвига. Знаменательно, что её создал Праджапати «своим подвигом [тапасом]»: дивное рождается из тапаса даже у творца. И орудия богов освящены подвижничеством. Так писание являет величие колесницы Арджуны; и быстрая, как ум, она понесёт его на великое дело.

Version

ea61834d4184 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with