Mahabharata
Khāṇḍavadāha-parva (The Obtaining of Gāṇḍīva and the Discus)1.216.8–10
1771 / 15823
Mahabharata · 1.216.8–10
Devanāgarī

रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम् ॥
उपेतं राजतैर् अश्वैर् गान्धर्वैर् हेममालिभिः ॥
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैर् मनोवायुसमैर् जवे ॥
सर्वोपकरणैर् युक्तम् अजय्यं देवदानवैः ॥
भानुमन्तं महाघोषं सर्वभूतमनोहरम् ॥
ससर्ज यत् स्वतपसा भौवनो भुवनप्रभुः ॥
प्रजापतिर् अनिर्देश्यं यस्य रूपं रवेर् इव ॥

Transliteration (IAST)

rathaṃ ca divyāśvayujaṃ kapipravaraketanam ||
upetaṃ rājatair aśvair gāndharvair hemamālibhiḥ ||
pāṇḍurābhrapratīkāśair manovāyusamair jave ||
sarvopakaraṇair yuktam ajayyaṃ devadānavaiḥ ||
bhānumantaṃ mahāghoṣaṃ sarvabhūtamanoharam ||
sasarja yat svatapasā bhauvano bhuvanaprabhuḥ ||
prajāpatir anirdeśyaṃ yasya rūpaṃ raver iva ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
रथं च दिव्याश्वयुजं कपिप्रवरकेतनम्rathaṃ ca divyāśvayujaṃ kapipravaraketanamand the chariot, yoked with wondrous horses, bearing the banner of the finest monkey,
उपेतं राजतैः अश्वैः गान्धर्वैः हेममालिभिःupetaṃ rājataiḥ aśvaiḥ gāndharvaiḥ hemamālibhiḥfurnished with silvery gandharva horses in golden garlands,
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैः मनोवायुसमैः जवेpāṇḍurābhrapratīkāśaiḥ manovāyusamaiḥ javeresembling a pale cloud, equal to mind and wind in speed;
सर्वोपकरणैः युक्तम् अजय्यं देवदानवैःsarvopakaraṇaiḥ yuktam ajayyaṃ devadānavaiḥfurnished with every equipment, unconquerable by gods and danavas,
भानुमन्तं महाघोषं सर्वभूतमनोहरम्bhānumantaṃ mahāghoṣaṃ sarvabhūtamanoharamradiant, thunderous, captivating to all beings;
ससर्ज यत् स्वतपसा भौवनः भुवनप्रभुःsasarja yat svatapasā bhauvanaḥ bhuvanaprabhuḥwhich Bhauvana [Vishvakarma], lord of the worlds, fashioned by his own austerity,
प्रजापतिः अनिर्देश्यं यस्य रूपं रवेः इवprajāpatiḥ anirdeśyaṃ yasya rūpaṃ raveḥ ivaPrajapati, [the chariot] indescribable, whose form was like the sun's;
राजतैर्rājatairoriginal form "rājatair", added to complete the word-by-word coverage
अश्वैर्aśvairoriginal form "aśvair", added to complete the word-by-word coverage
गान्धर्वैर्gāndharvairoriginal form "gāndharvair", added to complete the word-by-word coverage
पाण्डुराभ्रप्रतीकाशैर्pāṇḍurābhrapratīkāśairoriginal form "pāṇḍurābhrapratīkāśair", added to complete the word-by-word coverage
मनोवायुसमैर्manovāyusamairoriginal form "manovāyusamair", added to complete the word-by-word coverage
सर्वोपकरणैर्sarvopakaraṇairoriginal form "sarvopakaraṇair", added to complete the word-by-word coverage
भौवनोbhauvanooriginal form "bhauvano", added to complete the word-by-word coverage
प्रजापतिर्prajāpatiroriginal form "prajāpatir", added to complete the word-by-word coverage
रवेर्raveroriginal form "raver", added to complete the word-by-word coverage
Translation

And the chariot, yoked with wondrous horses, bearing the banner of the finest monkey, furnished with silvery gandharva horses in golden garlands, resembling a pale cloud, equal to mind and wind in speed; furnished with every equipment, unconquerable by gods and danavas, radiant, thunderous, captivating to all beings; which Bhauvana, lord of the worlds, Prajapati, fashioned by his own austerity — a chariot indescribable, whose form was like the sun's.

Version

985dc7a8b368 · published Jul 12, 2026, 6:11:48 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with