Mahabharata
Khāṇḍavadāha-parva (The Obtaining of Gāṇḍīva and the Discus)1.216.31–34
1784 / 15823
Mahabharata · 1.216.31–34
Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
एवम् उक्तः स भगवान् दाशार्हेणार्जुनेन च ॥
तैजसं रूपम् आस्थाय दावं दग्धुं प्रचक्रमे ॥
सर्वतः परिवार्याथ सप्तार्चिर् ज्वलनस् तदा ॥
ददाह खाण्डवं क्रुद्धो युगान्तम् इव दर्शयन् ॥
परिगृह्य समाविष्टस् तद् वनं भरतर्षभ ॥
मेघस्तनितनिर्घोषं सर्वभूतानि निर्दहन् ॥
दह्यतस् तस्य विबभौ रूपं दावस्य भारत ॥
मेरोर् इव नगेन्द्रस्य काञ्चनस्य महाद्युतेः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
evam uktaḥ sa bhagavān dāśārheṇārjunena ca ||
taijasaṃ rūpam āsthāya dāvaṃ dagdhuṃ pracakrame ||
sarvataḥ parivāryātha saptārcir jvalanas tadā ||
dadāha khāṇḍavaṃ kruddho yugāntam iva darśayan ||
parigṛhya samāviṣṭas tad vanaṃ bharatarṣabha ||
meghastanitanirghoṣaṃ sarvabhūtāni nirdahan ||
dahyatas tasya vibabhau rūpaṃ dāvasya bhārata ||
meror iva nagendrasya kāñcanasya mahādyuteḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवम् उक्तः सः भगवान् दाशार्हेण अर्जुनेन चevam uktaḥ saḥ bhagavān dāśārheṇa arjunena cathus addressed by Dasharha [Krishna] and Arjuna, the lord [Agni],
तैजसं रूपम् आस्थाय दावं दग्धुं प्रचक्रमेtaijasaṃ rūpam āsthāya dāvaṃ dagdhuṃ pracakrameassuming a fiery form, began to burn the forest;
सर्वतः परिवार्य अथ सप्तार्चिः ज्वलनः तदाsarvataḥ parivārya atha saptārciḥ jvalanaḥ tadāhaving surrounded it on all sides, the seven-tongued flame then
ददाह खाण्डवं क्रुद्धः युगान्तम् इव दर्शयन्dadāha khāṇḍavaṃ kruddhaḥ yugāntam iva darśayanburned Khandava, enraged, as though displaying the end of the age;
परिगृह्य समाविष्टः तत् वनं भरतर्षभparigṛhya samāviṣṭaḥ tat vanaṃ bharatarṣabhaseizing and overwhelming that forest, O bull of the Bharatas,
मेघस्तनितनिर्घोषं सर्वभूतानि निर्दहन्meghastanitanirghoṣaṃ sarvabhūtāni nirdahanwith a roar like the thunder of clouds, consuming all beings;
दह्यतः तस्य विबभौ रूपं दावस्य भारतdahyataḥ tasya vibabhau rūpaṃ dāvasya bhārataof the burning forest the form shone, O Bharata,
मेरोः इव नगेन्द्रस्य काञ्चनस्य महाद्युतेःmeroḥ iva nagendrasya kāñcanasya mahādyuteḥlike [the form] of Meru, king of mountains, golden, of great splendor;
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
दाशार्हेणार्जुनेनdāśārheṇārjunenaoriginal form "dāśārheṇārjunena", added to complete the word-by-word coverage
परिवार्याथparivāryāthaoriginal form "parivāryātha", added to complete the word-by-word coverage
सप्तार्चिर्saptārciroriginal form "saptārcir", added to complete the word-by-word coverage
ज्वलनस्jvalanasoriginal form "jvalanas", added to complete the word-by-word coverage
क्रुद्धोkruddhooriginal form "kruddho", added to complete the word-by-word coverage
समाविष्टस्samāviṣṭasoriginal form "samāviṣṭas", added to complete the word-by-word coverage
तद्tadoriginal form "tad", added to complete the word-by-word coverage
दह्यतस्dahyatasoriginal form "dahyatas", added to complete the word-by-word coverage
मेरोर्merororiginal form "meror", added to complete the word-by-word coverage
Translation

"Thus addressed by Dasharha and Arjuna, the lord Agni, assuming a fiery form, began to burn the forest; having surrounded it on all sides, the seven-tongued flame then burned Khandava, enraged, as though displaying the end of the age; seizing and overwhelming that forest, with a roar like the thunder of clouds, consuming all beings; the burning forest's form shone, O Bharata, like that of Meru, king of mountains, golden, of great splendor."

Version

a396c3add8e3 · published Jul 12, 2026, 6:11:48 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with