Mahabharata
Сабхакрия-парва: описание дворца Майи · Verse 2.3.11–12
1937 / 3756
Mahabharata · 2.3.11–12
Devanāgarī

यत्र यूपा मणिमयाश् चित्याश् चापि हिरण्मयाः ॥
शोभार्थं विहितास् तत्र न तु दृष्टान्ततः कृताः ॥
यत्रेष्ट्वा स गतः सिद्धिं सहस्राक्षः शचीपतिः ॥
यत्र भूतपतिः सृष्ट्वा सर्वलोकान् सनातनः ॥
उपास्यते तिग्मतेजा वृतो भूतैः सहस्रशः ॥

Transliteration (IAST)

yatra yūpā maṇimayāś cityāś cāpi hiraṇmayāḥ ||
śobhārthaṃ vihitās tatra na tu dṛṣṭāntataḥ kṛtāḥ ||
yatreṣṭvā sa gataḥ siddhiṃ sahasrākṣaḥ śacīpatiḥ ||
yatra bhūtapatiḥ sṛṣṭvā sarvalokān sanātanaḥ ||
upāsyate tigmatejā vṛto bhūtaiḥ sahasraśaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यत्र यूपाः मणि-मयाःyatra yūpāḥ maṇi-mayāḥгде жертвенные столбы самоцветные
चित्याः च अपि हिरण्मयाःcityāḥ ca api hiraṇmayāḥи алтари-кучи золотые,
शोभा-अर्थम् विहिताः तत्रśobhā-artham vihitāḥ tatraради красоты устроены там,
न तु दृष्टान्ततः कृताःna tu dṛṣṭāntataḥ kṛtāḥа не по [обычному] образцу сделаны;
यत्र इष्ट्वा सः गतः सिद्धिम्yatra iṣṭvā saḥ gataḥ siddhimгде, совершив [жертву], достиг совершенства
सहस्र-अक्षः शची-पतिःsahasra-akṣaḥ śacī-patiḥтысячеокий супруг Шачи [Индра];
यत्र भूत-पतिः सृष्ट्वा सर्व-लोकान्yatra bhūta-patiḥ sṛṣṭvā sarva-lokānгде владыка существ, сотворив все миры,
सनातनःsanātanaḥвечный,
उपास्यते तिग्म-तेजाःupāsyate tigma-tejāḥпочитается, грозносиятельный,
वृतः भूतैः सहस्रशःvṛtaḥ bhūtaiḥ sahasraśaḥокружённый существами тысячами;
Translation

«Где жертвенные столбы самоцветные и золотые алтари устроены ради красоты, а не по обычному образцу; где, совершив жертву, достиг совершенства тысячеокий супруг Шачи; где вечный владыка существ, сотворивший все миры, грозносиятельный, почитается, окружённый тысячами существ».

Commentary

Здесь святость места возрастает: оно причастно и Индре, обретшему совершенство, и Владыке существ, Творцу миров. Знаменательно, что столбы там «ради красоты, не по образцу»: где совершают высшее, там и внешнее превосходит обычную меру. Так писание являет несравненность источника; и далее — высшие из подвижников у этой жертвы.

Version

e7be14d9f804 · published Jun 16, 2026, 12:10:00 PM UTC

Page between verses with