Mahabharata
Дигвиджая-парва: южный поход Сахадевы · Verse 2.28.50–53
2330 / 3756
Mahabharata · 2.28.50–53
Devanāgarī

भरुकच्छं गतो धीमान् दूतान् माद्रवतीसुतः ॥
प्रेषयाम् आस राजेन्द्र पौलस्त्याय महात्मने ॥
विभीषणाय धर्मात्मा प्रीतिपूर्वम् अरिंदमः ॥
स चास्य प्रतिजग्राह शासनं प्रीतिपूर्वकम् ॥
तच् च कालकृतं धीमान् अन्वमन्यत स प्रभुः ॥
ततः संप्रेषयाम् आस रत्नानि विविधानि च ॥
चन्दनागुरुमुख्यानि दिव्यान्य् आभरणानि च ॥
वासांसि च महार्हाणि मणींश् चैव महाधनान् ॥
न्यवर्तत ततो धीमान् सहदेवः प्रतापवान् ॥

Transliteration (IAST)

bharukacchaṃ gato dhīmān dūtān mādravatīsutaḥ ||
preṣayām āsa rājendra paulastyāya mahātmane ||
vibhīṣaṇāya dharmātmā prītipūrvam ariṃdamaḥ ||
sa cāsya pratijagrāha śāsanaṃ prītipūrvakam ||
tac ca kālakṛtaṃ dhīmān anvamanyata sa prabhuḥ ||
tataḥ saṃpreṣayām āsa ratnāni vividhāni ca ||
candanāgurumukhyāni divyāny ābharaṇāni ca ||
vāsāṃsi ca mahārhāṇi maṇīṃś caiva mahādhanān ||
nyavartata tato dhīmān sahadevaḥ pratāpavān ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भरुकच्छं गतो धीमान्bharukacchaṃ gato dhīmānв Бхарукаччху придя, мудрый
दूतान् माद्रवती-सुतःdūtān mādravatī-sutaḥпослов, сын Мадравати,
प्रेषयाम् आस राजेन्द्रpreṣayām āsa rājendraпослал, о владыка царей,
पौलस्त्याय महात्मनेpaulastyāya mahātmaneк Пауластье [Вибхишане] великодушному;
स च अस्य प्रतिजग्राहsa ca asya pratijagrāhaи тот его принял
शासनं प्रीति-पूर्वकम्śāsanaṃ prīti-pūrvakamповеление с любовью,
तच् च काल-कृतं धीमान्tac ca kāla-kṛtaṃ dhīmānи то, временем предначертанное, мудрый
अन्वमन्यत स प्रभुःanvamanyata sa prabhuḥвладыка [с тем] согласился;
ततः संप्रेषयाम् आसtataḥ saṃpreṣayām āsaзатем переслал
रत्नानि विविधानि चratnāni vividhāni caразнообразные драгоценности,
चन्दन-अगुरु-मुख्यानिcandana-aguru-mukhyāniсандал, алоэ во главе [даров],
दिव्यान्य् आभरणानि चdivyāny ābharaṇāni caдивные украшения,
वासांसि च महा-अर्हाणिvāsāṃsi ca mahā-arhāṇiи одежды драгоценные,
मणींश् चैव महा-धनान्maṇīṃś caiva mahā-dhanānи самоцветы великоценные;
न्यवर्तत ततो धीमान्nyavartata tato dhīmānповернул затем мудрый
सहदेवः प्रतापवान्sahadevaḥ pratāpavānСахадева могучий.
Translation

Придя в Бхарукаччху, мудрый сын Мадравати послал послов, о владыка царей, к великодушному Пауластье [Вибхишане]. И тот с любовью принял его повеление и согласился с тем, что было предначертано временем, мудрый владыка. Затем он переслал разнообразные драгоценности — сандал и алоэ во главе даров, дивные украшения, драгоценные одежды и великоценные самоцветы; и тогда повернул [обратно] мудрый, могучий Сахадева.

Commentary

Вибхишана, праведный брат Раваны, переживший Ланку, принимает волю Пандавов «с любовью», ибо «согласился с тем, что предначертано временем» (kālakṛta). Знаменательно это смирение мудрого пред волею времён: он не противится, прозревая в требовании не чужую корысть, а поступь высшего распорядка. Стих учит, что прозорливый различает в событиях руку судьбы и не упорствует против неё; покорность не из слабости, а из ведения — высшая зрелость. Кто видит, что́ творит время, тот принимает должное с миром в сердце, обращая неизбежное в добровольное.

Version

60fc40d9aad8 · published Jun 16, 2026, 2:15:00 PM UTC

Page between verses with