कृष्ण इति:
कृषिर् भूवाचकः शब्दो णश् च निर्वृतिवाचकः ।
तयोर् ऐक्यं परं ब्रह्म कृष्ण इत्य् अभिधीयते ॥
इति प्रमाणज्ञातचरः कृष्णशब्दस् त्व् अत्र योगपुरस्कृतरूढितया तत्परः । भूर् इति
भावक्विबन्तताकरः । स चायं भावशब्दवद् धात्वर्थमात्रताधरः । धात्वर्थश् चात्राकर्षणम्, तद् एव स्फुटम् आप्ततयाप्तमनसाम् आकर्षणम् । ततश् च भिन्नपदार्थतयावगतयोर् दयितयोर् इव तयोर् ऐक्यं योग एवेति तद्युक्त आनन्दः सर्वाकर्षकानन्द इत्य् अर्थ एवामन्दः; परं ब्रह्म इति, । णराकृति परं ब्रह्म इति हि प्रसिद्धिः । योगपुरस्कृतरूढतोपगूधतयापि श्रीनन्दनन्दनम् एव वक्ति तच्छब्दशक्तिर् इति व्यक्तिसिद्धिश् च । तद् एतद् अभिधीयते चाभिधीयते इति । तस्माद् एव तदीयस्वभावविशेषभावनार्थम् एव पुनरुक्तिर् इयं युक्तिं युनक्ति ।
kṛṣṇa iti:
kṛṣir bhū-vācakaḥ śabdo ṇaś ca nirvṛtivācakaḥ |
tayor aikyaṁ paraṁ brahma kṛṣṇa ity abhidhīyate ||
iti pramāṇa-jñāta-caraḥ kṛṣṇa-śabdas tv atra yoga-puraskṛta-rūḍhitayā tat-paraḥ | bhūr iti
bhāvakvibantatākaraḥ | sa cāyaṁ bhāva-śabdavad dhātv-artha-mātratā-dharaḥ | dhātvarthaś cātrākarṣaṇam, tad eva sphuṭam āptatayāptamanasām ākarṣaṇam | tataś ca bhinna-padārthatayāvagatayor dayitayor iva tayor aikyaṁ yoga eveti tad-yukta ānandaḥ sarvākarṣakānanda ity artha evāmandaḥ; paraṁ brahma iti, | ṇarākṛti paraṁ brahma iti hi prasiddhiḥ | yoga-puraskṛta-rūḍhatopagūdhatayāpi śrī-nandanandanam eva vakti tac-chabda-śaktir iti vyakti-siddhiś ca | tad etad abhidhīyate cābhidhīyate iti | tasmād eva tadīya-svabhāva-viśeṣa-bhāvanārtham eva punar-uktir iyaṁ yuktiṁ yunakti |
छन्द अज्ञात
«Кришна» — как известно из свидетельства: «Слог „криш“ означает бытие, „на“ — блаженство; единство их — высший Брахман, и он зовётся Кришной», — слово «Кришна» здесь относится к Нему по устоявшемуся употреблению, которому предшествует этимология. «Бытие» (бху) здесь — отглагольное имя действия и, как слово «бхава», означает лишь смысл корня; а смысл корня здесь — притяжение, то есть явное притяжение умов тех, кто Его обрёл. Поэтому единство двух, понятых как отдельные понятия, словно двух любящих, — это их союз; блаженство, соединённое с ним, — всепритягивающее блаженство: таков глубокий смысл. «Высший Брахман» — ибо известно: «высший Брахман в облике человека». И по устоявшемуся употреблению, прикрытому этимологией, сила этого слова называет именно Шри Сына Нанды — это очевидно. Об этом и сказано «зовётся». Потому повтор здесь уместен: он нужен, чтобы созерцать особую природу Его.
9ed7aa98f11f · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 6:27:42 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Джива толкует «криш» как «притяжение», связывая имя с корнем «карш» — «влечь»: Кришна — блаженство, которое притягивает всех.