अस्यार्थः—सर्वे भक्तास् तावत् तव सर्वक्षणं दुष्टहननभक्तरक्षालक्षणं विशदकर्म गायन्ति । तत्र प्रस्तुतम् अवधीयताम् इत्य् आह—गृहेष्व् एव स्थित्वापि त्वाम् उद्दिश्य दैन्यम् आविश्य चार्थयमाना देव्यः स्वपतीनां नृपतीनां स्वशत्रुजीवनमोक्षम् आत्ममोक्षं च गायन्ति, तत्र दृष्टान्तम् इव कुर्वंस् तत्र च सामान्यताम् आरोप्य गोप्यन्तराणि सङ्गोप्य विशिष्टम् अपि निजाभीष्टं विज्ञापयन्ति । गोप्यश् च स्वशत्रोः शङ्खचूडस्य वधं तद्धस्ताद् आत्मविमोक्षणं च गतक्षणगतम् अपि सम्प्रति भवदुद्भववद्विरहशत्रुवधाद्याशावधानबाधया गायन्ति । अथ तद्द्वयरक्षाम् एव द्रढयति—“कुञ्जरपतेः” इत्य् आदिना । तव जन्मान्तरजन्मापि तेषां तयोर् द्वयं वयं गायामः । तासां तासां पुनर्लब्धफलप्रकाशायाम् एव तत्तदाशायां गास्याम इत्य् अतः पूर्वासाम् इव परासाम् अपि सा तद्विधा विधातव्येति । यथा च गजेन्द्रस्य लब्धशरणा जना जनकात्मजायाश् च मुनयः स्वशत्रुवधादिकं गायन्ति, पित्रोः श्रीदेवकीवसुदेवयोस् तत् तच् च वयं यदवो गायामस् तथेति ।
asyārthaḥ—sarve bhaktās tāvat tava sarva-kṣaṇaṁ duṣṭa-hanana-bhakta-rakṣā-lakṣaṇaṁ viśada-karma gāyanti | tatra prastutam avadhīyatām ity āha—gṛheṣv eva sthitvāpi tvām uddiśya dainyam āviśya cārthayamānā devyaḥ sva-patīnāṁ nṛpatīnāṁ sva-śatru-jīvana-mokṣam ātma-mokṣaṁ ca gāyanti, tatra dṛṣṭāntam iva kurvaṁs tatra ca sāmānyatām āropya gopy-antarāṇi saṅgopya viśiṣṭam api nijābhīṣṭaṁ vijñāpayanti | gopyaś ca sva-śatroḥ śaṅkhacūḍasya vadhaṁ tad-dhastād ātma-vimokṣaṇaṁ ca gata-kṣaṇa-gatam api samprati bhavad-udbhavavad-viraha-śatru-vadhādy-āśā-vadhānabādhayā gāyanti | atha tad-dvaya-rakṣām eva draḍhayati—“kuñjara-pateḥ” ity ādinā | tava janmāntara-janmāpi teṣāṁ tayor dvayaṁ vayaṁ gāyāmaḥ | tāsāṁ tāsāṁ punar-labdha-phala-prakāśāyām eva tat-tad-āśāyāṁ gāsyāma ity ataḥ pūrvāsām iva parāsām api sā tad-vidhā vidhātavyeti | yathā ca gajendrasya labdha-śaraṇā janā janakātmajāyāś ca munayaḥ sva-śatru-vadhādikaṁ gāyanti, pitroḥ śrī-devakī-vasudevayos tat tac ca vayaṁ yadavo gāyāmas tatheti |
Смысл его таков: все преданные постоянно поют Твои чистые дела — губить злых и хранить преданных. Там он говорит, чтобы обратили внимание на дело: царицы, оставаясь дома, обращаясь к Тебе со смирением и мольбой, поют об освобождении жизни своих мужей-царей от врага и о собственном освобождении; приводя это будто пример и придав ему общий вид, пряча упоминание о других гопи, они всё же дают понять и своё особое желание. А гопи поют о гибели своего врага Шанкхачуды и о своём избавлении из его рук — хоть это и прошло, но ныне с надеждой, что будет убит и враг, рождённый Твоим отсутствием, — разлука. Затем он подкрепляет защиту тех и других словами „царя слонов…“: и дела Твоих других рождений поём мы — с надеждой, что каждая из них вновь обретёт плод; так что и для нынешних надо сделать то же, что для прежних. Как люди, обретшие прибежище, поют о царе слонов, а мудрецы — о дочери Джанаки, о гибели их врагов и прочем, так и мы, ядавы, поём о том же для родителей — Шри Деваки и Васудевы“.
43f25dc178d9 · प्रकाशित 25 सित॰ 2026, 4:44:44 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Толкование стиха 10.71.9. Перевод приблизителен.