यस् त्व् एतानि प्रमाणानि यथोक्तान्य् अनुपश्यति ॥
युक्तो धर्मार्थयोर् ज्ञाने स राज्यम् अधिगच्छति ॥
न राज्यं प्राप्तम् इत्य् एव वर्तितव्यम् असांप्रतम् ॥
श्रियं ह्य् अविनयो हन्ति जरा रूपम् इवोत्तमम् ॥
भक्ष्योत्तमप्रतिच्छन्नं मत्स्यो बडिशम् आयसम् ॥
रूपाभिपाती ग्रसते नानुबन्धम् अवेक्षते ॥
यच् छक्यं ग्रसितुं ग्रस्यं ग्रस्तं परिणमेच् च यत् ॥
हितं च परिणामे यत् तद् अद्यं भूतिम् इच्छता ॥
वनस्पतेर् अपक्वानि फलानि प्रचिनोति यः ॥
स नाप्नोति रसं तेभ्यो बीजं चास्य विनश्यति ॥
yas tv etāni pramāṇāni yathoktāny anupaśyati ||
yukto dharmārthayor jñāne sa rājyam adhigacchati ||
na rājyaṃ prāptam ity eva vartitavyam asāṃpratam ||
śriyaṃ hy avinayo hanti jarā rūpam ivottamam ||
bhakṣyottamapraticchannaṃ matsyo baḍiśam āyasam ||
rūpābhipātī grasate nānubandham avekṣate ||
yac chakyaṃ grasituṃ grasyaṃ grastaṃ pariṇamec ca yat ||
hitaṃ ca pariṇāme yat tad adyaṃ bhūtim icchatā ||
vanaspater apakvāni phalāni pracinoti yaḥ ||
sa nāpnoti rasaṃ tebhyo bījaṃ cāsya vinaśyati ||
Прежде чем совершить действие, следует рассмотреть компетентность агента, природу самого действия и его цель, поскольку все действия зависят от них. Учитывая это, следует начинать действие, а не приступать к нему в внезапном порыве. Тот, кто мудр, должен либо совершить действие, либо воздержаться от него, полностью учитывая свои собственные способности, природу действия, а также последствия успеха. Царь, который не знает пропорций и мер в отношении территории, прибылей, потерь, казны, населения и наказаний, не сможет долго удерживать свое царство.
3053fe3f0eec · опубликовано 17 июл. 2026 г., 04:02:44 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Фрагмент 5.34.11-15 развивает главную тему Удьога-парвы: усилие ради мира уже совершается на фоне неизбежной войны. Дхарма здесь раскрывается через речь, выбор посольства, верность обещаниям и ответственность царей за последствия своего решения.