अर्थानाम् ईश्वरो यः स्याद् इन्द्रियाणाम् अनीश्वरः ॥
इन्द्रियाणाम् अनैश्वर्याद् ऐश्वर्याद् भ्रश्यते हि सः ॥
आत्मनात्मानम् अन्विच्छेन् मनोबुद्धीन्द्रियैर् यतैः ॥
आत्मैव ह्य् आत्मनो बन्धुर् आत्मैव रिपुर् आत्मनः ॥
क्षुद्राक्षेणेव जालेन झषाव् अपिहिताव् उभौ ॥
कामश् च राजन् क्रोधश् च तौ प्रज्ञानं विलुम्पतः ॥
समवेक्ष्येह धर्मार्थौ संभारान् यो ऽधिगच्छति ॥
स वै संभृतसंभारः सततं सुखम् एधते ॥
यः पञ्चाभ्यन्तराञ् शत्रून् अविजित्य मतिक्षयान् ॥
जिगीषति रिपून् अन्यान् रिपवो ऽभिभवन्ति तम् ॥
arthānām īśvaro yaḥ syād indriyāṇām anīśvaraḥ ||
indriyāṇām anaiśvaryād aiśvaryād bhraśyate hi saḥ ||
ātmanātmānam anvicchen manobuddhīndriyair yataiḥ ||
ātmaiva hy ātmano bandhur ātmaiva ripur ātmanaḥ ||
kṣudrākṣeṇeva jālena jhaṣāv apihitāv ubhau ||
kāmaś ca rājan krodhaś ca tau prajñānaṃ vilumpataḥ ||
samavekṣyeha dharmārthau saṃbhārān yo 'dhigacchati ||
sa vai saṃbhṛtasaṃbhāraḥ satataṃ sukham edhate ||
yaḥ pañcābhyantarāñ śatrūn avijitya matikṣayān ||
jigīṣati ripūn anyān ripavo 'bhibhavanti tam ||
Словесные стрелы летят изо рта; пораженный ими скорбит день и ночь. Учёный человек не должен выпускать такие стрелы, потому что они не затрагивают жизненно важные органы других людей. У того, кому боги предназначают поражение, отнят рассудок, и ради этого он опускается до постыдных поступков. Когда разум потускнеет и гибель близка, неправильное, похожее на правильное, прочно прилипает к сердцу. Ты не видишь ясно, о бык из рода Бхарата, что затуманенный разум теперь овладел твоими сыновьями из-за их враждебности к Пандавам.
b2b729d1f85d · опубликовано 17 июл. 2026 г., 04:02:44 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Фрагмент 5.34.61-65 развивает главную тему Удьога-парвы: усилие ради мира уже совершается на фоне неизбежной войны. Дхарма здесь раскрывается через речь, выбор посольства, верность обещаниям и ответственность царей за последствия своего решения.