वश्येन्द्रियं जितामात्यं धृतदण्डं विकारिषु ॥
परीक्ष्यकारिणं धीरम् अत्यन्तं श्रीर् निषेवते ॥
रथः शरीरं पुरुषस्य राजन्; नात्मा नियन्तेन्द्रियाण्य् अस्य चाश्वाः ॥
तैर् अप्रमत्तः कुशलः सदश्वैर्; दान्तैः सुखं याति रथीव धीरः ॥
एतान्य् अनिगृहीतानि व्यापादयितुम् अप्य् अलम् ॥
अविधेया इवादान्ता हयाः पथि कुसारथिम् ॥
अनर्थम् अर्थतः पश्यन्न् अर्थं चैवाप्य् अनर्थतः ॥
इन्द्रियैः प्रसृतो बालः सुदुःखं मन्यते सुखम् ॥
धर्मार्थौ यः परित्यज्य स्याद् इन्द्रियवशानुगः ॥
श्रीप्राणधनदारेभ्य क्षिप्रं स परिहीयते ॥
vaśyendriyaṃ jitāmātyaṃ dhṛtadaṇḍaṃ vikāriṣu ||
parīkṣyakāriṇaṃ dhīram atyantaṃ śrīr niṣevate ||
rathaḥ śarīraṃ puruṣasya rājan; nātmā niyantendriyāṇy asya cāśvāḥ ||
tair apramattaḥ kuśalaḥ sadaśvair; dāntaiḥ sukhaṃ yāti rathīva dhīraḥ ||
etāny anigṛhītāni vyāpādayitum apy alam ||
avidheyā ivādāntā hayāḥ pathi kusārathim ||
anartham arthataḥ paśyann arthaṃ caivāpy anarthataḥ ||
indriyaiḥ prasṛto bālaḥ suduḥkhaṃ manyate sukham ||
dharmārthau yaḥ parityajya syād indriyavaśānugaḥ ||
śrīprāṇadhanadārebhya kṣipraṃ sa parihīyate ||
Нелегко вести долгую беседу, произнося слова, полные смысла и радующие слушателей. Хорошая речь приносит много полезных результатов; и грубая речь, о царь, является причиной зол. Лес, пронзенный стрелами или вырубленный топорами, может снова вырасти, но сердце, раненое и порицаемое дурными словами, никогда не оправится. Оружие, такое как стрелы, пули и бородатые дротики, можно легко извлечь из тела, но многословный кинжал, вонзённый глубоко в сердце, вынуть невозможно.
1cd719a185fe · опубликовано 17 июл. 2026 г., 04:02:44 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Фрагмент 5.34.56-60 развивает главную тему Удьога-парвы: усилие ради мира уже совершается на фоне неизбежной войны. Дхарма здесь раскрывается через речь, выбор посольства, верность обещаниям и ответственность царей за последствия своего решения.