हयमेधादियज्ञेभ्यः सर्वेभ्योऽप्यधिकं मतम् । ऋषिभिर्देवताभिश्च प्राणिनां प्राणरक्षणम् ॥
इति दत्त्वा वरं वारि कृत्वा प्रेतस्य रक्षणम् । पित्रर्थं पुनरादाय जलं नेष्यामि पावनम् ॥
एष मे प्रबलो भाति शुद्धधर्मप्रदो विधिः । परोपकरणादन्यत्सर्वमल्पं स्मृतं बुधैः ॥
परोपकारिभिर्दत्ता अपि प्राणा नृभिर्मुदा । अद्भिः परोपकारः स्यात्किं न लब्धं मया पुनः ॥
दधीचिना पुरा गीतः श्लोकोऽयं श्रूयते भुवि । सर्वधर्ममयः सारः सर्वधर्मज्ञसम्मतः ॥
परोपकारः कर्तव्यः प्राणैरपि धनैरपि । परोपकारजं पुण्यं तुल्यं क्रतुशतैरपि ॥
इत्युक्त्वा प्रददौ तोयं गङ्गायमुनसंभवम् । प्रेताय प्राणरक्षार्थं स धर्मिष्ठो वरो द्विजः ॥
hayamedhādiyajñebhyaḥ sarvebhyo'pyadhikaṃ matam | ṛṣibhirdevatābhiśca prāṇināṃ prāṇarakṣaṇam ||
iti dattvā varaṃ vāri kṛtvā pretasya rakṣaṇam | pitrarthaṃ punarādāya jalaṃ neṣyāmi pāvanam ||
eṣa me prabalo bhāti śuddhadharmaprado vidhiḥ | paropakaraṇādanyatsarvamalpaṃ smṛtaṃ budhaiḥ ||
paropakāribhirdattā api prāṇā nṛbhirmudā | adbhiḥ paropakāraḥ syātkiṃ na labdhaṃ mayā punaḥ ||
dadhīcinā purā gītaḥ śloko'yaṃ śrūyate bhuvi | sarvadharmamayaḥ sāraḥ sarvadharmajñasammataḥ ||
paropakāraḥ kartavyaḥ prāṇairapi dhanairapi | paropakārajaṃ puṇyaṃ tulyaṃ kratuśatairapi ||
ityuktvā pradadau toyaṃ gaṅgāyamunasaṃbhavam | pretāya prāṇarakṣārthaṃ sa dharmiṣṭho varo dvijaḥ ||
— мудрецами и божествами признано, что выше ашвамедхи и всех прочих жертв стоит сбережение чужой жизни. Дав лучшую воду и спасши прету, я снова наберу очищающей воды и принесу её ради отца. Вот что видится мне более сильным предписанием, дающим чистую дхарму: всё, кроме помощи другому, мудрые признали малым. Помогающие другим люди с радостью отдавали и самую жизнь; а если помощь другому обходится всего лишь водою — чего же я тогда не приобрёл! Некогда Дадхичи воспел этот стих, что и поныне слышится на земле, — содержащий всю дхарму, суть, признанный всеми знатоками дхармы: «Помощь другому должно оказать — хотя бы жизнью, хотя бы имуществом; заслуга, рождённая помощью другому, равна сотне жертвоприношений». Сказав так, тот праведный, лучший из дваждырождённых, подал прете воду, рождённую Гангой и Ямуной, ради спасения его жизни.
8b081d1bb012 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:59 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Сомнение разрешено не отменой долга перед родителями, а расчётом: за водой можно сходить снова, а жизнь, уходящая сейчас, второй раз не подвернётся. Долг перед отцом не отброшен — он отложен на обратную дорогу. И решающим оказывается наблюдение, сделанное как бы вскользь: другие отдавали за это жизнь, а с меня спрашивают воду. Стих Дадхичи приведён здесь по праву — тот, кто отдал собственные кости на оружие богам, вправе установить цену. Помощь названа сильнейшим из предписаний не потому, что обряд мал, а потому, что обряд можно повторить, а погибшего вернуть нельзя.