Mahabharata
Кхандавадаха-парва: глас о Наре и Нараяне · Verse 1.219.26–28
1829 / 3756
Mahabharata · 1.219.26–28
Devanāgarī

शतेनैकं च विव्याध शतं चैकेन पत्रिणा ॥
व्यसवस् ते ऽपतन्न् अग्नौ साक्षात् कालहता इव ॥
न चालभन्त ते शर्म रोधःसु विषमेषु च ॥
पितृदेवनिवासेषु संतापश् चाप्य् अजायत ॥
भूतसंघसहस्राश् च दीनाश् चक्रुर् महास्वनम् ॥
रुरुवुर् वारणाश् चैव तथैव मृगपक्षिणः ॥
तेन शब्देन वित्रेसुर् गङ्गोदधिचरा झषाः ॥

Transliteration (IAST)

śatenaikaṃ ca vivyādha śataṃ caikena patriṇā ||
vyasavas te 'patann agnau sākṣāt kālahatā iva ||
na cālabhanta te śarma rodhaḥsu viṣameṣu ca ||
pitṛdevanivāseṣu saṃtāpaś cāpy ajāyata ||
bhūtasaṃghasahasrāś ca dīnāś cakrur mahāsvanam ||
ruruvur vāraṇāś caiva tathaiva mṛgapakṣiṇaḥ ||
tena śabdena vitresur gaṅgodadhicarā jhaṣāḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
शतेन एकं च विव्याध शतं च एकेन पत्रिणाśatena ekaṃ ca vivyādha śataṃ ca ekena patriṇāодного он пронзал сотнею [стрел], а сотню — одною оперённою;
व्यसवः ते अपतन् अग्नौ साक्षात् कालहताः इवvyasavaḥ te apatan agnau sākṣāt kālahatāḥ ivaбездыханные, они падали в огонь, словно сражённые самою Смертью;
न च अलभन्त ते शर्म रोधःसु विषमेषु चna ca alabhanta te śarma rodhaḥsu viṣameṣu caи не обретали они приюта ни на берегах, ни в расселинах,
पितृदेवनिवासेषु संतापः च अपि अजायतpitṛdevanivāseṣu saṃtāpaḥ ca api ajāyata[ни] в обиталищах предков и богов; и [всюду] возникало мучение;
भूतसंघसहस्राः च दीनाः चक्रुः महास्वनम्bhūtasaṃghasahasrāḥ ca dīnāḥ cakruḥ mahāsvanamи тысячи сонмов существ, жалкие, подняли великий вопль;
रुरुवुः वारणाः च एव तथा एव मृगपक्षिणःruruvuḥ vāraṇāḥ ca eva tathā eva mṛgapakṣiṇaḥревели слоны, и так же звери и птицы;
तेन शब्देन वित्रेसुः गङ्गोदधिचराः झषाःtena śabdena vitresuḥ gaṅgodadhicarāḥ jhaṣāḥот того звука трепетали рыбы, обитающие в Ганге и океане;
Translation

«Одного он пронзал сотнею стрел, а сотню — одною оперённою; бездыханные, они падали в огонь, словно сражённые самою Смертью; и не обретали они приюта ни на берегах, ни в расселинах, ни в обиталищах предков и богов; и всюду возникало мучение; и тысячи сонмов существ, жалкие, подняли великий вопль; ревели слоны, и так же звери и птицы; от того звука трепетали рыбы, обитающие в Ганге и океане».

Commentary

Здесь вопль гибнущих потрясает воды и землю. Знаменательно, что и далёкие рыбы трепещут от вопля: страдание столь велико, что отзывается во всём творении. Здесь — горестная правда самсары, где гибель одних отзывается ужасом в других. Писание не таит сей скорби; и сострадательному подобает помнить о страждущих и искать конца страданию в Господе.

Version

747f14202b7a · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC

Page between verses with