भगवद्गीता · 10.4-5
॥
देवनागरी
बुद्धिर्ज्ञानमसम्मोहः क्षमा सत्यं दमः शमः ।
सुखं दुःखं भवोऽभावो भयं चाभयमेव च ॥
अहिंसा समता तुष्टिस्तपो दानं यशोऽयशः ।
भवन्ति भावा भूतानां मत्त एव पृथग्विधाः ॥
लिप्यंतरण (IAST)
buddhir jñānam asammohaḥ kṣamā satyaṁ damaḥ śamaḥ |
sukhaṁ duḥkhaṁ bhavo 'bhāvo bhayaṁ cābhayam eva ca ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
बुद्धिः ज्ञानम् असम्मोहःbuddhiḥ jñānam asammohaḥबुद्धि, ज्ञान, मोह से मुक्ति।
क्षमा सत्यम् दमः शमःkṣamā satyam damaḥ śamaḥक्षमा, सत्य, इन्द्रिय-संयम, मन का संयम।
सुखम् दुःखम्sukham duḥkhamसुख, दुःख।
भवः अभावःbhavaḥ abhāvaḥजन्म, मृत्यु।
भयम् च अभयम् एव चbhayam ca abhayam eva caभय और अभय।
अहिंसा समता तुष्टिःahiṁsā samatā tuṣṭiḥअहिंसा, समता, संतोष।
तपः दानम् यशः अयशःtapaḥ dānam yaśaḥ ayaśaḥतप, दान, यश, अपयश।
भवन्तिbhavantiवे उत्पन्न होते हैं।
भावाःbhāvāḥअवस्थाएँ, भाव, गुण।
भूतानाम्bhūtānāmप्राणियों के।
मत्तः एवmattaḥ evaकेवल मुझसे।
पृथग्विधाःpṛthag-vidhāḥविविध, नाना प्रकार के।
अनुवाद
“बुद्धि, ज्ञान, मोह से मुक्ति, क्षमा, सत्य, इन्द्रिय-संयम (दम) और मन का संयम (शम); सुख और दुःख, जन्म और मृत्यु, भय और अभय; (4) अहिंसा, समता, संतोष, तप (तपस्या), दान, यश और अपयश — प्राणियों की ये विविध अवस्थाएँ केवल मुझसे ही उत्पन्न होती हैं। (5)”
संस्करण
fe0c549b1787 · प्रकाशित 2 जुल॰ 2026, 12:00:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUENESHIZHश्लोक बदलें इन कुंजियों से