तं शब्दं तुमुलं श्रुत्वा द्रोणो यन्तारम् अब्रवीत् ॥
एष सूत रणे क्रुद्धः सात्वतानां महारथः ॥
दारयन् बहुधा सैन्यं रणे चरति कालवत् ॥
यत्रैष शब्दस् तुमुलस् तत्र सूत रथं नय ॥
पाषाणयोधिभिर् नूनं युयुधानः समागतः ॥
तथा हि रथिनः सर्वे ह्रियन्ते विद्रुतैर् हयैः ॥
विशस्त्रकवचा रुग्णास् तत्र तत्र पतन्ति च ॥
न शक्नुवन्ति यन्तारः संयन्तुं तुमुले हयान् ॥
taṃ śabdaṃ tumulaṃ śrutvā droṇo yantāram abravīt ||
eṣa sūta raṇe kruddhaḥ sātvatānāṃ mahārathaḥ ||
dārayan bahudhā sainyaṃ raṇe carati kālavat ||
yatraiṣa śabdas tumulas tatra sūta rathaṃ naya ||
pāṣāṇayodhibhir nūnaṃ yuyudhānaḥ samāgataḥ ||
tathā hi rathinaḥ sarve hriyante vidrutair hayaiḥ ||
viśastrakavacā rugṇās tatra tatra patanti ca ||
na śaknuvanti yantāraḥ saṃyantuṃ tumule hayān ||
«Этот, возница, в битве разгневанный Сатватов великий воин, раздирая многократно войско, в битве рыщет, [как] Время. Где этот бурный шум, туда, возница, колесницу веди. [С] камнебойцами, верно, Ююдхана сошёлся, ибо так все колесничие уносятся разбежавшимися конями. Безоружные, [без] брони, изломанные, там и тут падают, [и] не могут возницы сдержать в сумятице коней.»
06533139c828 · опубликовано 19 июл. 2026 г., 16:08:02 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Дрона по самим знакам бегства распознаёт, где Сатьяки: «yuyudhānaḥ samāgataḥ» — он узнаёт грозного по следам разгрома. Знаменательно, что мастер читает поле боя, как открытую книгу. Стих учит, что опытному видна суть по приметам: где смятение и бегство всего гуще, там и средоточие силы, — и мудрый направляется не на шум вслепую, а распознав по знакам, кто его причина.