छन्दत उभयाविरोधात्
chandata ubhayāvirodhāt
[Кому какой лад бхакти?] — По ВОЛЕ [Его, вслед сат-санге]: оба [рода речений] непротивны.
ब्रह्मोपासनं गुणवद् इत्य् उक्तम् । तद् इदानीं द्विविधम् इति दर्शयितुम् आरभते । तद् उ होवाच हैरण्यो गोप-वेशम् अभ्राभं [गो.ता.उ. 1.8] इत्य् आदेः, प्रकृत्या सहितः श्यामः [रा.ता.उ. 1.4.7] इत्य् आदि, स वा अयम् आत्मा सर्वस्य वशी सर्वस्येशानः [बृ.आ.उ 4.4.22] इत्य् आदि च श्रूयते । अत्र क्वचिन् माधुर्य-ज्ञान-प्रवृत्त्या रुचि-भक्तिस् तत्-प्राप्ति-हेतुः प्रतीयते । क्वचित् त्व् ऐश्वर्य-ज्ञान-प्रवृत्ता विधि-भक्तिश् चेति । ततश् च विषय-वैलक्षण्येन तत्-तद्-भक्तेर् अपि वैलक्षण्यात् कतमा सा तद्-धेतुर् इत्य् अनिश्चयात् तल्-लिप्सोस् तत्र प्रवृत्त्य्-असम्भवः स्याद् इति प्राप्ते—
छन्दत उभयाविरोधात् ॥
मण्डूक-प्लुत्या नेत्य् अनुवर्तते । छन्दतस् तादृश-सत्-प्रसङ्गानुयायि-भगवत्-सङ्कल्पाद् एवोभय-विधानां जीवानाम् उभय-विधायां भक्ताव् आस्थेति न प्रवृत्त्य्-असम्भवः । एवं कुतः ? तत्राहोभयेति । उभय-विधयोर् वाक्ययोर् अनुरोधाद् इत्य् अर्थः । अयं भावः—अनादि-सिद्ध-द्विविध-भगवद्-गुणोपासना खलु तन् नित्य-पार्षद्-वृन्दाद् आरभ्य साधकेभ्यः सुरसरित्-प्रवाहवत् प्रचरति । तस्माद् विश्व-वर्तिनां जीवानां यादृच्छिके सत्-प्रसङ्गे सति तद्-देशिक-सद्-उपास्येषु स्व-गुणेषु भक्ति-रसिकः श्री-हरिः सत्-प्रसङ्गिनस् तान् प्रवर्तयितुम् इच्छति ते तु तेन वर्त्मना तम् अनुवर्तन्त इति । अनुग्राही साधकस् तु मध्यमो ग्राह्यः ।
ईश्वरे तद्-अधीनेषु बालिशेषु द्विषत्सु च ।
प्रेम-मैत्री-कृपोपेक्षा यः करोति स मध्यमः ॥ [भा.पु. 11.2.46] इत्य् उक्तेः ।
इत्थं च श्री-हरौ वैषम्याद्य्-अप्रसङ्गः ॥29॥
--ओ)0(ओ--
brahmopāsanaṁ guṇavad ity uktam | tad idānīṁ dvividham iti darśayitum ārabhate | tad u hovāca hairaṇyo gopa-veśam abhrābhaṁ [go.tā.u. 1.8] ity ādeḥ, prakṛtyā sahitaḥ śyāmaḥ [rā.tā.u. 1.4.7] ity ādi, sa vā ayam ātmā sarvasya vaśī sarvasyeśānaḥ [bṛ.ā.u 4.4.22] ity ādi ca śrūyate | atra kvacin mādhurya-jñāna-pravṛttyā ruci-bhaktis tat-prāpti-hetuḥ pratīyate | kvacit tv aiśvarya-jñāna-pravṛttā vidhi-bhaktiś ceti | tataś ca viṣaya-vailakṣaṇyena tat-tad-bhakter api vailakṣaṇyāt katamā sā tad-dhetur ity aniścayāt tal-lipsos tatra pravṛtty-asambhavaḥ syād iti prāpte—
chandata ubhayāvirodhāt ||
maṇḍūka-plutyā nety anuvartate | chandatas tādṛśa-sat-prasaṅgānuyāyi-bhagavat-saṅkalpād evobhaya-vidhānāṁ jīvānām ubhaya-vidhāyāṁ bhaktāv āstheti na pravṛtty-asambhavaḥ | evaṁ kutaḥ ? tatrāhobhayeti | ubhaya-vidhayor vākyayor anurodhād ity arthaḥ | ayaṁ bhāvaḥ—anādi-siddha-dvividha-bhagavad-guṇopāsanā khalu tan nitya-pārṣad-vṛndād ārabhya sādhakebhyaḥ surasarit-pravāhavat pracarati | tasmād viśva-vartināṁ jīvānāṁ yādṛcchike sat-prasaṅge sati tad-deśika-sad-upāsyeṣu sva-guṇeṣu bhakti-rasikaḥ śrī-hariḥ sat-prasaṅginas tān pravartayitum icchati te tu tena vartmanā tam anuvartanta iti | anugrāhī sādhakas tu madhyamo grāhyaḥ |
īśvare tad-adhīneṣu bāliśeṣu dviṣatsu ca |
prema-maitrī-kṛpopekṣā yaḥ karoti sa madhyamaḥ || [bhā.pu. 11.2.46] ity ukteḥ |
itthaṁ ca śrī-harau vaiṣamyādy-aprasaṅgaḥ ||29||
--o)0(o--
0f32b10d0337 · 发布于 2026年7月27日 05:22:51 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Почитание с качествами — ДВОЯКО: где-то причиной достижения удостоверяется РУЧИ-БХАКТИ, движимая знанием сладости («в пастушьем наряде…»), где-то — ВИДХИ-БХАКТИ, движимая знанием владычества («владетель всего»). Которая же? — [иначе] взыскующему не двинуться. При полученном —
«По воле: оба непротивны».
«По воле»: вслед той или иной САТ-САНГЕ — самим ЗАМЫСЛОМ БХАГАВАНА — дживам обоих ладов даётся вера в бхакти обоих ладов. Суть: безначальное двоякое почитание течёт ОТ СОНМА ЕГО ВЕЧНЫХ СПУТНИКОВ к садхакам, КАК ПОТОК НЕБЕСНОЙ РЕКИ; при НЕЧАЯННОЙ сат-санге Шри-Хари, ВКУСИТЕЛЬ БХАКТИ, желает подвигнуть пришедших в тех Своих качествах, что чтимы святыми той общины, — и те тем путём следуют Ему. (Садхака здесь — мадхьяма: «любовь — к Ишваре, дружба — к преданным, милость — к простецам, безучастие — к враждебным».) И пристрастности на Хари нет.