Mahabharata
Чайтраратха-парва: поражение Ангарапарны · Verse 1.158.11–14
1037 / 3994
Mahabharata · 1.158.11–14
Devanāgarī

आरात् तिष्ठत मा मह्यं समीपम् उपसर्पत ॥
कस्मान् मां नाभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम् ॥
अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्वबलाश्रयम् ॥
अहं हि मानी चेर्ष्युश् च कुबेरस्य प्रियः सखा ॥
अङ्गारपर्णम् इति च ख्यतं वनम् इदं मम ॥
अनु गङ्गां च वाकां च चित्रं यत्र वसाम्य् अहम् ॥
न कुणपाः शृङ्गिणो वा न देवा न च मानुषाः ॥
इदं समुपसर्पन्ति तत् किं समुपसर्पथ ॥

Transliteration (IAST)

ārāt tiṣṭhata mā mahyaṃ samīpam upasarpata ||
kasmān māṃ nābhijānīta prāptaṃ bhāgīrathījalam ||
aṅgāraparṇaṃ gandharvaṃ vitta māṃ svabalāśrayam ||
ahaṃ hi mānī cerṣyuś ca kuberasya priyaḥ sakhā ||
aṅgāraparṇam iti ca khyataṃ vanam idaṃ mama ||
anu gaṅgāṃ ca vākāṃ ca citraṃ yatra vasāmy aham ||
na kuṇapāḥ śṛṅgiṇo vā na devā na ca mānuṣāḥ ||
idaṃ samupasarpanti tat kiṃ samupasarpatha ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
आरात् तिष्ठत मा मह्यं समीपम् उपसर्पतārāt tiṣṭhata mā mahyaṃ samīpam upasarpata«стойте поодаль, не подступайте ко мне близко;
कस्मात् मां न अभिजानीत प्राप्तं भागीरथीजलम्kasmāt māṃ na abhijānīta prāptaṃ bhāgīrathījalamотчего не признаёте меня, [вы,] достигшие воды Бхагиратхи?
अङ्गारपर्णं गन्धर्वं वित्त मां स्वबलाश्रयम्aṅgāraparṇaṃ gandharvaṃ vitta māṃ svabalāśrayamзнайте меня гандхарвом Ангарапарною, опирающимся на свою силу;
अहं हि मानी च ईर्ष्युः च कुबेरस्य प्रियः सखाahaṃ hi mānī ca īrṣyuḥ ca kuberasya priyaḥ sakhāибо я горд и ревнив, и любимый друг Куберы;
अङ्गारपर्णम् इति च ख्यतं वनम् इदं ममaṅgāraparṇam iti ca khyataṃ vanam idaṃ mamaи этот лес мой, прозванный Ангарапарна,
अनु गङ्गां च वाकां च चित्रं यत्र वसामि अहम्anu gaṅgāṃ ca vākāṃ ca citraṃ yatra vasāmi ahamвдоль Ганги и Ваки, дивный, где я обитаю;
न कुणपाः शृङ्गिणः वा न देवाः न च मानुषाःna kuṇapāḥ śṛṅgiṇaḥ vā na devāḥ na ca mānuṣāḥни нечистые [«трупы»], ни рогатые [звери], ни боги, ни люди
इदं समुपसर्पन्ति तत् किं समुपसर्पथidaṃ samupasarpanti tat kiṃ samupasarpathaк нему не приближаются; так что же вы приближаетесь?»
कस्मान्kasmānисходная форма «kasmān», добавленная для полного покрытия пословного блока
नाभिजानीतnābhijānītaисходная форма «nābhijānīta», добавленная для полного покрытия пословного блока
चेर्ष्युश्cerṣyuśисходная форма «cerṣyuś», добавленная для полного покрытия пословного блока
वसाम्य्vasāmyисходная форма «vasāmy», добавленная для полного покрытия пословного блока
शृङ्गिणोśṛṅgiṇoисходная форма «śṛṅgiṇo», добавленная для полного покрытия пословного блока
देवाdevāисходная форма «devā», добавленная для полного покрытия пословного блока
Translation

«Стойте поодаль, не подступайте ко мне близко! Отчего не признаёте меня, достигшие воды Бхагиратхи? Знайте меня гандхарвом Ангарапарною, опирающимся на свою силу; ибо я горд и ревнив, и любимый друг Куберы. И этот дивный лес мой, прозванный Ангарапарна, вдоль Ганги и Ваки, где я обитаю; к нему не приближаются ни нечистые, ни звери, ни боги, ни люди, — так что же вы приближаетесь?»

Commentary

Здесь гандхарва являет всю меру своего тщеславия. Знаменательно, как он величается — именем, силою, дружбою с Куберою, заповедностью своего леса: гордыня любит исчислять опоры своей надменности. Здесь видно, что хвалящийся силою и связями выказывает не мощь, а суетность. Так писание являет надменника, упоённого собою; и чем громче его похвальба, тем ближе его падение.

Version

d4d4448aa41f · published Jun 18, 2026, 5:52:39 PM UTC

Page between verses with