भूम्नः क्रतुवज् ज्यायस्त्वं तथा हि दर्शयति
bhūmnaḥ kratuvaj jyāyastvaṁ tathā hi darśayati
ПОЛНОТЕ [образов и качеств] — первенство, как [сквозному] обряду: во всяком созерцании мысли Его ПОЛНЫМ.
अथैतद् विचार्यते—एकोऽपि सन् बहुधा योऽवभाति इति, एकं सन्तं बहुधा दृश्यमानम् इति, अथ कस्माद् उच्यते ब्रह्म इत्य् आदि च श्रूयते । अत्र वैदूर्यादिवत् भगवति मिथो विलक्षणानि बहूनि रूपाणि सन्ति । तैर् विशिष्टोऽसाव् एकोऽपि बहुर् अभिधीयते, एवं-गुणेऽपि प्रकार-बाहुल्यात् तत्त्वम् अवसेयम् ।
इह संशयः—स्वरूप-गतं गुण-गतं च बहुत्वं श्रूयमाणं सर्वस्मिन्न् उपासने चिन्त्यं न वेति । आनन्दादेर् एव सर्वत्रापेक्षणात् । बहुत्वस्यैकस्मिन्न् अविरोधाच् च नेति प्राप्ते—
भूम्नः क्रतुवज् ज्यायस्त्वम्, तथा हि दर्शयति ॥
भूम्नो बहु-भावस्य यस्मात् सर्वेषु गुणेषु ज्यायस्त्वं क्रतुवत् सर्वत्र सह-भावाद् अतः सर्वत्रासौ चिन्त्यः । यथा क्रतुर् ज्योतिष्टोमस्य दीक्षाद्य्-अवभृथान्तेष्व् अनुवृत्तेर् ज्यायस्त्वं, तथा सर्वत्र स्वरूप-धर्मादिष्व् अनुवृत्तेर् भूम्नस् तत्-प्रमाणम् आह—तथा हीति । यो वै भूमा तत् सुखं नाल्पे सुखम् अस्ति भूमैव सुखम् [छा.उ. 7.23.1] इति श्रुतिर् आनन्दादेर् भूमाविना-भावं दर्शयन्ती तस्यानुचिन्तनं सर्वत्रानुज्ञापयतीत्य् अर्थम् । येन विना कर्म-नित्यत्वं न सिध्येत् ॥59॥
र्प्द् : 1.14.5, 9.10.13, 10.14.6, 6.4.23
--ओ)0(ओ--
athaitad vicāryate—eko'pi san bahudhā yo'vabhāti iti, ekaṁ santaṁ bahudhā dṛśyamānam iti, atha kasmād ucyate brahma ity ādi ca śrūyate | atra vaidūryādivat bhagavati mitho vilakṣaṇāni bahūni rūpāṇi santi | tair viśiṣṭo'sāv eko'pi bahur abhidhīyate, evaṁ-guṇe'pi prakāra-bāhulyāt tattvam avaseyam |
iha saṁśayaḥ—svarūpa-gataṁ guṇa-gataṁ ca bahutvaṁ śrūyamāṇaṁ sarvasminn upāsane cintyaṁ na veti | ānandāder eva sarvatrāpekṣaṇāt | bahutvasyaikasminn avirodhāc ca neti prāpte—
bhūmnaḥ kratuvaj jyāyastvam, tathā hi darśayati ||
bhūmno bahu-bhāvasya yasmāt sarveṣu guṇeṣu jyāyastvaṁ kratuvat sarvatra saha-bhāvād ataḥ sarvatrāsau cintyaḥ | yathā kratur jyotiṣṭomasya dīkṣādy-avabhṛthānteṣv anuvṛtter jyāyastvaṁ, tathā sarvatra svarūpa-dharmādiṣv anuvṛtter bhūmnas tat-pramāṇam āha—tathā hīti | yo vai bhūmā tat sukhaṁ nālpe sukham asti bhūmaiva sukham [chā.u. 7.23.1] iti śrutir ānandāder bhūmāvinā-bhāvaṁ darśayantī tasyānucintanaṁ sarvatrānujñāpayatīty artham | yena vinā karma-nityatvaṁ na sidhyet ||59||
rpd : 1.14.5, 9.10.13, 10.14.6, 6.4.23
--o)0(o--
2e61db450e69 · publicado 27 jul 2026, 5:22:51 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
«Единый сияет МНОГООБРАЗНО»: в Бхагаване, как в камне ВАЙДУРЬЯ, — многие взаимно-разные образы; единый именуем многим. Мыслима ли эта многость во всяком почитании? «Нет: всюду нужно лишь ядро». При полученном —
«Полноты — как обряда — первенство; так ведь показывает».
ПОЛНОТЕ-многобытию — первенство: как сквозной обряд тянется от дикши до последнего омовения, так полнота — по всем образам и свойствам; мысли её всюду. Мерило: «что ПОЛНОТА — то СЧАСТЬЕ; в МАЛОМ счастья НЕТ; полнота и есть счастье» — блаженство неразлучно с полнотой.