Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
गोविन्दभाष्य
Пада 3.43.4.18
446 / 558
गोविन्दभाष्य · 3.4.18
॥
देवनागरी

परामर्शं जैमिनिर् अचोदना चापवदति हि

लिप्यंतरण (IAST)

parāmarśaṁ jaiminir acodanā cāpavadati hi

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
परामर्शम्parāmarśamупоминание; parā-marśa «касание»; Джаймини: то лишь упоминание, не веление
जैमिनिःjaiminiḥДжаймини; учитель; его сомнение
अचोदनाacodanāне предписание; a-codanā; нет, мол, заповеди санньясы
चcaи; соединительная частица; притом
अपवदतिapavadatiпорицает; apa + √vad; иные тексты будто бранят отказ от огней
हिhiведь; частица; таков довод
अनुवाद

[Джаймини:] «чем бы ни жил» — лишь ОГЛЯДКА на [предписанные] дела; отречение не предписано — [шрути] ведь ХУЛИТ его.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
देवनागरी

अस्याः श्रुतेर् जैमिनि-मतेनार्थान्तरं दर्शयति—

परामर्शं जैमिनिर् अचोदना चापवदति हि ॥

नियमात् विहित-कर्मणाम् एव स्वेच्छया करणं काम-चार इत्य् एव श्रुत्य्-अर्थः । हि यतः श्रुतिर् एव विदुषः कर्म-परामर्शं करोति कर्म-त्यागम् अपवदति च । तस्माद् अचोदना विद्वान् कर्माणि त्यजेद् इति विध्य्-अभाव इत्य् अर्थः । अयं भावः—कुर्वन्न् एवेह कर्माणि इत्य् आदि श्रुत्या विदुषाम् कर्म-विधानात् वीरहा वा इत्य् आदि-श्रुत्या कर्म-त्यागापवादाच् च तत्-त्यागे विधिर् न सम्भवेत् । युगपत् विधान-त्यागयोर् विरोधात् । न च त्याजक-वाक्यानां निर्विषयता, तेषां पङ्ग्व्-आद्य्-अशक्त-विषयत्वेनोपपत्तेः । तथा च विदुषां श्रौत-स्मार्तानि कर्माण्य् अङ्गीकृत्यैव तत्र केन स्यात् इत्य् आदि कामचारो, न त्व् अन्यथेति जैमिनिर् मन्यते इति ॥18॥

लिप्यंतरण (IAST)

asyāḥ śruter jaimini-matenārthāntaraṁ darśayati—

parāmarśaṁ jaiminir acodanā cāpavadati hi ||

niyamāt vihita-karmaṇām eva svecchayā karaṇaṁ kāma-cāra ity eva śruty-arthaḥ | hi yataḥ śrutir eva viduṣaḥ karma-parāmarśaṁ karoti karma-tyāgam apavadati ca | tasmād acodanā vidvān karmāṇi tyajed iti vidhy-abhāva ity arthaḥ | ayaṁ bhāvaḥ—kurvann eveha karmāṇi ity ādi śrutyā viduṣām karma-vidhānāt vīrahā vā ity ādi-śrutyā karma-tyāgāpavādāc ca tat-tyāge vidhir na sambhavet | yugapat vidhāna-tyāgayor virodhāt | na ca tyājaka-vākyānāṁ nirviṣayatā, teṣāṁ paṅgv-ādy-aśakta-viṣayatvenopapatteḥ | tathā ca viduṣāṁ śrauta-smārtāni karmāṇy aṅgīkṛtyaiva tatra kena syāt ity ādi kāmacāro, na tv anyatheti jaiminir manyate iti ||18||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अस्याः श्रुतेःasyāḥ śruteḥэтой шрути [«кена сьят»]; śruti
जैमिनि-मतेन अर्थ-अन्तरम् दर्शयतिjaimini-matena artha-antaram darśayatiиной смысл — по мнению Джаймини:; Jaimini
परामर्शम् जैमिनिः अचोदना च अपवदति हिparāmarśam jaiminiḥ acodanā ca apavadati hi«оглядку — Джаймини; и не-предписание: хулит ведь»; сутра 3.4.18
नियमात्niyamātпо правилу; niyama
विहित-कर्मणाम् एव स्व-इच्छया करणम् काम-चारः इति एव श्रुति-अर्थःvihita-karmaṇām eva sva-icchayā karaṇam kāma-cāraḥ iti eva śruti-arthaḥ«вольный ход» — лишь вольное [в сроках] творение ПРЕДПИСАННОГО; vihita!
हि यतःhi yataḥибо; hi
श्रुतिः एव विदुषः कर्म-परामर्शम् करोतिśrutiḥ eva viduṣaḥ karma-parāmarśam karotiсама шрути велит знающему ОГЛЯДКУ на дела; parāmarśa (OCR исправлен)
कर्म-त्यागम् अपवदति चkarma-tyāgam apavadati caа ОТРЕЧЕНИЕ — ХУЛИТ; apavadati!
तस्मात् अचोदनाtasmāt acodanāпотому — не-предписание:; acodanā
विद्वान् कर्माणि त्यजेत् इति विधि-अभावः इति अर्थःvidvān karmāṇi tyajet iti vidhi-abhāvaḥ iti arthaḥнет видхи «знающий да оставит дела»; vidhi-abhāva
अयम् भावःayam bhāvaḥвот суть [его]; bhāva
कुर्वन् एव इह कर्माणि इति आदि श्रुत्या विदुषाम् कर्म-विधानात्kurvan eva iha karmāṇi iti ādi śrutyā viduṣām karma-vidhānāt«именно творя дела…» — предписание,; vidhāna
वीर-हा वा इति आदि-श्रुत्या कर्म-त्याग-अपवादात् चvīra-hā vā iti ādi-śrutyā karma-tyāga-apavādāt ca«убийца героя…» — хула оставлению;; apavāda
तत्-त्यागे विधिः न सम्भवेत्tat-tyāge vidhiḥ na sambhavetпредписанию оставления не быть:; na sambhavet
युगपत् विधान-त्यागयोः विरोधात्yugapat vidhāna-tyāgayoḥ virodhātвеление и отмена разом — противоречие; virodha
न च त्याजक-वाक्यानाम् निर्विषयताna ca tyājaka-vākyānām nirviṣayatāи речения об оставлении не беспредметны:; nirviṣayatā
तेषाम् पङ्गु-आदि-अशक्त-विषयत्वेन उपपत्तेःteṣām paṅgu-ādi-aśakta-viṣayatvena upapatteḥскладны О НЕМОЩНЫХ — хромых [и слепых]; paṅgu (OCR исправлен)
तथा चtathā caитак; tathā
विदुषाम् श्रौत-स्मार्तानि कर्माणि अङ्गीकृत्य एवviduṣām śrauta-smārtāni karmāṇi aṅgīkṛtya evaлишь ПРИНЯВ шраута- и смарта-дела,; aṅgīkṛtya
तत्र केन स्यात् इति आदि काम-चारःtatra kena syāt iti ādi kāma-cāraḥтам «чем бы ни жил» — вольный ход [в частностях],; kāma-cāra
न तु अन्यथा इति जैमिनिः मन्यते इतिna tu anyathā iti jaiminiḥ manyate itiне иначе: мыслит Джаймини; manyate
भाष्य का अनुवाद

Иной смысл «чем бы ни жил» — по Джаймини:

«Оглядку — Джаймини; и не-предписание: хулит ведь».

«Вольный ход» — лишь вольное творение ПРЕДПИСАННОГО: сама шрути велит знающему оглядку на дела, а отречение ХУЛИТ («убийца героя»); веление и отмена разом — противоречие, и речения об оставлении — о немощных. Лишь приняв дела, знающий волен в частностях: мыслит Джаймини.

संस्करण

1414bd1fb35b · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:30:26 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 3.4.17

श्लोक बदलें इन कुंजियों से