तद्-भूतस्य तु नातद्-भावो जैमिनेर् अपि नियमात् तद्-रूपाभावेभ्यः
tad-bhūtasya tu nātad-bhāvo jaiminer api niyamāt tad-rūpābhāvebhyaḥ
Ставшему тем [— влюблённым в одного Брахмана —] НЕТ НИСПАДЕНИЯ — даже по Джаймини: чувства обузданы жаждой Брахмана, васаны иного истреблены.
स्याद् एतत् । ब्रह्मैक-रतत्वेन निरपेक्षाणां निराश्रमाणां श्रैष्ठ्यम् उक्तम्, न युज्यते तेषां सापेक्षतायाः सम्भवात् । तथा हि, विधिना परित्यक्तस्य गृहादेर् आश्रमस्य पुनर् ग्रहो निन्द्यः । तत्रैव शास्त्रात् तेषां पूर्वं तस्याप्राप्तेः । प्राप्तस्य विधिना परित्यागाद् वैदिकत्वेन श्लाघ्येष्व् आश्रम-धर्मेषु श्रद्धोदयाच् च पुनस् तत्-स्वीकारेण तद्-विक्षेपक-तद्-धर्म-प्राप्त्या तद्-एक-रत्य्-असम्भवात् श्रैष्ठ्यं हीयेत । स्व-निष्ठादीनां तु नियताश्रम-धर्म-परिमृष्ट-सत्त्वानाम् उत्तरोत्तर-तच्-चिन्ता-सन्तानाद् अबाधं तद् इति चेत्, तत्राह—
तद्-भूतस्य तु नातद्-भावो जैमिनेर् अपि नियमात् तद्-रूपाभावेभ्यः ॥
तुः शङ्का-च्छेदाय । तद्-भूतस्य नैरपेक्ष्येण ब्रह्मैक-रतस्य नातद्-भावस् तद्-एक-रति-प्रच्युतिर् न भवतीति जैमिनेर् अपिना बादरायणस्य च मे मतम् । कुतः ? नियमाद् इति । नियमाद् अतद्-रूपाद् अभावाच् च । तद्-इन्द्रियाणां ब्रह्म-तृष्णा-नियमितत्वात् । रूपं वासना । ब्रह्मान्य-वासना-विनाशात् गार्ग्य्-आदीनां गृहादि-स्वीकाराभावात् चेत्य् अर्थः । स्मृतिश् चैवम् आह—
कामादिभिर् अनाविद्धं प्रशान्ताखिल-वृत्ति यत् ।
चित्तं ब्रह्म-सुख-स्पृष्टं नैवोत्तिष्ठेत कर्हिचित् ॥ [भा.पु. 7.15.35] इत्य् आदिका ।
यद्यपि कर्म-परो जैमिनिस् तथापि नैरपेक्ष्य-श्रुति-भीतः क्वचिद् एवं मन्यते प्राग्-भवानुष्ठित-कर्म-निष्कल्मषः कश्चिद् इहैवेदृशः स्याद् इति ॥40॥
syād etat | brahmaika-ratatvena nirapekṣāṇāṁ nirāśramāṇāṁ śraiṣṭhyam uktam, na yujyate teṣāṁ sāpekṣatāyāḥ sambhavāt | tathā hi, vidhinā parityaktasya gṛhāder āśramasya punar graho nindyaḥ | tatraiva śāstrāt teṣāṁ pūrvaṁ tasyāprāpteḥ | prāptasya vidhinā parityāgād vaidikatvena ślāghyeṣv āśrama-dharmeṣu śraddhodayāc ca punas tat-svīkāreṇa tad-vikṣepaka-tad-dharma-prāptyā tad-eka-raty-asambhavāt śraiṣṭhyaṁ hīyeta | sva-niṣṭhādīnāṁ tu niyatāśrama-dharma-parimṛṣṭa-sattvānām uttarottara-tac-cintā-santānād abādhaṁ tad iti cet, tatrāha—
tad-bhūtasya tu nātad-bhāvo jaiminer api niyamāt tad-rūpābhāvebhyaḥ ||
tuḥ śaṅkā-cchedāya | tad-bhūtasya nairapekṣyeṇa brahmaika-ratasya nātad-bhāvas tad-eka-rati-pracyutir na bhavatīti jaiminer apinā bādarāyaṇasya ca me matam | kutaḥ ? niyamād iti | niyamād atad-rūpād abhāvāc ca | tad-indriyāṇāṁ brahma-tṛṣṇā-niyamitatvāt | rūpaṁ vāsanā | brahmānya-vāsanā-vināśāt gārgy-ādīnāṁ gṛhādi-svīkārābhāvāt cety arthaḥ | smṛtiś caivam āha—
kāmādibhir anāviddhaṁ praśāntākhila-vṛtti yat |
cittaṁ brahma-sukha-spṛṣṭaṁ naivottiṣṭheta karhicit || [bhā.pu. 7.15.35] ity ādikā |
yadyapi karma-paro jaiminis tathāpi nairapekṣya-śruti-bhītaḥ kvacid evaṁ manyate prāg-bhavānuṣṭhita-karma-niṣkalmaṣaḥ kaścid ihaivedṛśaḥ syād iti ||40||
6e63f595c5b5 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:30:26 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
«Безоглядный может вновь оглядеться: взять оставленное — хула, но вера в славные дхармы взойдёт — и падёт первенство»? На это:
«Ставшему тем — нет не-того-бытия: даже по Джаймини; по обузданию и отсутствию тех форм».
Безоглядно ВЛЮБЛЁННОМУ В ОДНОГО БРАХМАНА НИСПАДЕНИЯ ИЗ ЕДИНОЙ РАТИ НЕ БЫВАЕТ — [это] мнение даже Джаймини, а также Бадараяны и МОЁ: чувства его ОБУЗДАНЫ ЖАЖДОЙ БРАХМАНА, а «формы» — ВАСАНЫ иного — истреблены (вот и Гарги дома не взяла). И смрити: «сердце, не пронзённое вожделеньями, утишившее волны, КОСНУВШЕЕСЯ СЧАСТЬЯ БРАХМАНА, — НЕ ВСТАНЕТ НИКОГДА». (Джаймини, хоть и привержен карме, убоясь шрути безоглядности, признаёт: очищенный прежними делами бывает таков и здесь.)